សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត ចេញសំអាងហេតុលើកលែងការចោទប្រកាន់សំណុំរឿង ០០៤/១

នៅថ្ងៃនេះ សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត (ស.ច.ស) បានចេញសំអាងហេតុសម្រាប់ដីកាដំណោះស្រាយដែលបានចេញកាលពីថ្ងៃទី ២២ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១៧  និងដែល ស.ច.ស បានលើកលែងការចោទប្រកាន់លើ អ៊ឹម ចែម ដោយសារមិនមានយុត្តាធិការបុគ្គលគ្រប់គ្រាន់។ នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននេះ  ស.ច.ស សង្ខេបអំពីសំអាងហេតុចម្បងៗ នៃលើកលែងការចោទប្រកាន់នេះ។ សាធារណជនអាចរកបានសំណៅកោសលុបនៃសំអាងហេតុដែលលម្អិតជាងនេះ នៅគេហទំព័ររបស់ អ...ក៖

https://www.eccc.gov.kh/document/court/39772

https://eccc.gov.kh/document/court/39770

ដោយសារមានការលើកលែងការចោទប្រកាន់ដោយមូលហេតុថាមិនមានយុត្តាធិការគ្រប់គ្រាន់នោះ ទើប អ៊ឹម ចែម នៅតែបន្តមានសិទ្ធិទទួលបានការសន្មតថាគ្មានទោស និងសិទ្ធិឯកជនរបស់គាត់ ដែលបណ្តាលឲ្យមានការរឹតត្បិតនូវព័ត៌មានមួយចំនួនដែលអាចផ្សព្វផ្សាយជាសាធារណៈ ហើយការរឹតត្បិតនេះមានលក្ខណៈតឹងរ៉ឹងជាងករណីដែលបញ្ជូនគាត់ទៅជំនុំជម្រះ។ សិទ្ធិទាំងនេះអនុវត្តបានមែន ប៉ុន្តែ នៅតែអាចបើកផ្លូវឲ្យសាធារណជនទទួលបាននូវព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់អំពីការវិវត្តនៃកិច្ចដំណើរការនីតិវិធី។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការលើកលែងការចោទប្រកាន់ដោយមូលហេតុថាមិនមានយុត្តាធិការគ្រប់គ្រាន់នេះ មិនមែនមានន័យថា ជនត្រូវចោទពុំបានប្រព្រឹត្តឧក្រិដ្ឋកម្មណាមួយឡើយ។ ហេតុនេះ សេណារីយ៉ូដែលលើកឡើងដោយគ្មានព្រំដែនកំណត់ថា ជនត្រូវចោទបានរួចផុតពីបទចោទហើយ ដូចដែលធ្លាប់បានលើកឡើងកន្លងមកនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយខ្លះចំពោះសំណុំរឿងនេះ គឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយ។ ជាសេណារីយ៉ូពុំត្រឹមត្រូវឡើយដែលសារព័ត៌មានមួយចំនួនពុំបានគិតពិចារណាឲ្យបានស៊ីជម្រៅក្នុងការលើកឡើងថា បទចោទប្រ កាន់នានាត្រូវបានលុបលាងចេញចំពោះជនត្រូវចោទ។

នៅក្នុងដីកាដំណោះស្រាយ ការសិក្សាអង្គហេតុគឺផ្អែកលើបទដ្ឋាននៃព្រឹត្តិការណ៍ដែលអាចនឹងកើតឡើង ដែលជាលក្ខខណ្ឌតម្រូវសម្រាប់ចេញដី កាសម្រេចបញ្ជូនរឿងទៅជំនុំជម្រះ ហើយមិនមែនផ្អែកលើបទដ្ឋាន “គ្មានវិមតិសង្ស័យ” ដែលជាលក្ខខណ្ឌសម្រាប់ចេញសេចក្តីសម្រេចផ្តន្ទាទោសបន្ទាប់ពីការជំនុំជម្រះក្តីនោះទេ។ ប៉ុន្តែ ការសម្រេចជាទូទៅរបស់ ស.ច.ស ដែលថា អ៊ឹម ចែម មិនស្ថិតនៅក្នុងយុត្តាធិការបុគ្គលរបស់ អ.វ.ត.ក គឺជាការសម្រេចដែលធ្វើឡើងដោយបានពិចារណាយ៉ាងល្អិតល្អន់បំផុតលើភ័ស្តុតាងដែលមាន។

យុត្តាធិការបុគ្គលនៅ អ.វ.ត.ក និងជំហររបស់ អ.វ.ត.ក នៅក្នុងប្រព័ន្ធច្បាប់កម្ពុជា

គោលបំណងនៃកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងអង្គការសហប្រជាជាតិ ជាមួយប្រទេសកម្ពុជា ចុះថ្ងៃទី ០៦ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ២០០៣ “គឺកំណត់អំពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងអង្គការសហប្រជាជាតិ និងរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដើម្បីកាត់សេចក្តីមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យនិងជនទាំងឡាយដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុតចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្ម [...]ដែលបានប្រព្រឹត្តនៅក្នុងអំឡុងថ្ងៃទី ១៧ ខែ មេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ដល់ ថ្ងៃទី៦ ខែ មករា ឆ្នាំ ១៩៧៩”។ អង្គជំនុំជម្រះតុលាការកំពូល (អ.ជ.ត.ក) របស់ អ.វ.ត.ក បានបកស្រាយថា ពាក្យ មេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងជនទាំងទ្បាយដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុត” សំដៅលើជនពីរប្រភេទគឺមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមជាន់ខ្ពស់ដែលស្ថិតនៅក្នុងចំណោមជនទាំងឡាយដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុត និងជនដែលមិនមែនជាមេដឹកនាំខ្មែរក្រហមជាន់ខ្ពស់ ប៉ុន្តែជាជនស្ថិតនៅក្នុងចំណោមជនទាំងឡាយដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុត។ ជនទាំងពីរប្រភេទនេះត្រូវតែជាមន្ត្រីខ្មែរក្រហម និងស្ថិតនៅក្នុងចំណោមជនទាំងឡាយដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុត ហើយលក្ខណវិនិច្ឆ័យទាំងនេះមានលក្ខណៈត្រួតលើគ្នា មិនមែនដាច់ដោយឡែកពីគ្នាទេ។

តុលាការធម្មតារបស់កម្ពុជា មិនមានយុត្តាធិការសេសសល់ណាមួយលើឧក្រិដ្ឋកម្មដែលបានប្រព្រឹត្តឡើងដោយជនដែលមិនស្ថិតនៅក្នុងប្រភេទជា “មេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់” ឬ“ជនទាំងឡាយដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុត” ទេ។ ការសិក្សាយ៉ាងល្អិតល្អន់លើប្រវត្តិនៃការចរចាគ្នាមុនពេលបង្កើត អ.វ. ត.ក និងការវិវត្តនានាចាប់តាំងពីពេលនោះមកបង្ហាញឲ្យឃើញថា នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ តុលាការកម្ពុជាផ្សេងទៀតពុំមានយុត្តាធិការលើបុគ្គល ឬ ព្រឹត្តិការណ៍នានាដែលស្ថិតនៅក្នុងយុត្តាធិការបុគ្គល យុត្តាធិការពេលវេលា និងយុត្តាធិការរឿងក្តីរបស់ អ.វ.ត.ក ទេ។ ហេតុនេះ អាចមានទឡ្ហីករណលើកឡើងថា ស.ច.ស គួរតែប្រឆាំងតបនឹងទស្សនៈដែលបានស្តែងឲ្យឃើញជាក់ច្បាស់បែបនេះ ហើយអនុវត្តនូវឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់ខ្លួនឲ្យបានទូលំទូលាយតាមដែលអាចធ្វើទៅបានដើម្បីគាំទ្រឲ្យមានយុត្តាធិការបុគ្គលចៀសវាងកុំឲ្យមានសំណល់នៃគម្លាតនិទណ្ឌភាព។ ស.ច.ស ពុំយល់ស្របតាមទឡ្ហីករណ៍បែបនេះទេ។ទាំងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ទាំងអង្គការសហប្រជាជាតិមិនដែលមានការប៉ុនប៉ងណាមួយ ក្នុងការស៊ើបអង្កេត និងការកាត់សេចក្តីជនណាម្នាក់ដែលមិនបានបំពេញតាមលក្ខខណ្ឌយុត្តាធិការបុគ្គលរបស់ អ.វ.ត.ក ឡើយ។ គឺជាការសមហេតផលណាស់ ដែលគោលបំណងស្វែងរកសន្តិភាព និងការផ្សះផ្សាជាតិដែលតម្រូវឲ្យធ្វើសមាហរណកម្មខ្មែរក្រហមចូលក្នុងសង្គមជាតិវិញ គឺជាអំណះអំណាងសំខាន់បំផុតរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ អ្នកតាក់តែងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្តីពីការបង្កើត អ.វ.ត.ក បានដឹងថា មានប្រភេទនៃចារីចំនួនដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ហើយពួកគេនឹងមិនត្រូវជំនុំជម្រះក្តីនៅចំពោះមុខ អ.វ.ត.ក ទេ។ ត្រង់ចំណុចនេះដើម្បីព្យាយាមឲ្យដឹងកាន់តែច្រើនតាមដែលអាចធ្វើទៅបានអំពីគោលបំណងរបស់ភាគីនៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីការបង្កើត អ.វ.ត.ក សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតអន្តរជាតិ បានស្នើសុំពីផ្នែកប័ណ្ណសាររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនូវកំណត់ហេតុនៃការចរចាគ្នារវាងអង្គការសហប្រជាជាតិ ជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក៏ប៉ុន្តែ អង្គការសហប្រជាជាតិបានបដិសេធមិនបង្ហាញឯកសារភាគច្រើនក្នុងចំណោមឯកសារដែលបានស្នើសុំទេ ដោយផ្អែកលើមូលហេតុរក្សានូវការសម្ងាត់។

ហេតុនេះ អានុភាពនៃច្បាប់ស្តីពីយុត្តាធិការបុគ្គល មានពីរផ្នែក៖

ក) ច្បាប់នេះកម្រិតយុត្តាធិការបុគ្គលផ្ទាល់ របស់ អ.វ.ត.ក នៅត្រឹមជនទាំងឡាយដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុត និង

ខ) ច្បាប់នេះមិនរាប់បញ្ចូលយុត្តាធិការនៅតុលាការធម្មតារបស់ប្រទេសកម្ពុជា លើព្រឹត្តិការណ៍នានាដែលស្ថិតនៅក្នុងយុត្តាធិការពេលវេលារបស់ អ.វ.ត.ក។

 គោលការណ៍ច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ

ក្នុងចំណោមកត្តាដែលត្រូវពិចារណាដើម្បីអនុវត្តឆន្ទានុសិទ្ធិ គឺមានគោលការណ៍វិមតិសង្ស័យត្រូវបានជាប្រយោជន៍ដល់ជនចាប់ចោទ និងការបកស្រាយច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ ការអនុវត្តគោលការណ៍ វិមតិសង្ស័យបានជាប្រយោជន៍ដល់ជនជាប់ចោទ ឬ ការបកស្រាយយ៉ាងតឹងរ៉ឹង គឺមានសារៈ សំខាន់ជាងគេនៅក្នុងប្រព័ន្ធមួយដែលច្បាប់ ជាញឹកញាប់មិនបានចែងឲ្យបានពេញលេញ ហើយករណីនេះក៏កើតមានច្រើនផងដែរនៅក្នុងវិស័យផ្សេងៗនៃច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ(អន្តរជាតិភាវូបនីយកម្ម)។ ជាពិសេស តាមទស្សនៈរបស់មេធាវីការពារក្តី បទចោទ និងខ្លឹមសារអង្គច្បាប់ ជារឿយៗហាក់ដូច ជាមានលក្ខណៈពង្រីកមុខសញ្ញាទៅមុខ។  ការបកស្រាយខុសៗគ្នាជាច្រើនទៅលើទស្សនទានច្បាប់តែមួយនៅ អ.វ.ត.ក និងតុលាការផ្សេងទៀត គឺជាភ័ស្តុតាងយ៉ាងច្បាស់បញ្ជាក់ពីបញ្ហាបែបនេះ។ តុលាការពិសេសមួយដែលកំណត់អត្ថន័យយ៉ាងតឹងរ៉ឹងអំពីយុត្តាធិការបុគ្គល យុត្តាធិការរឿងក្តី និងយុត្តាធិការពេលវេលា បានផ្អែកលើការចរចាគ្នាយ៉ាងចម្រូងចម្រាសរវាងរដ្ឋាភិបាលជាតិមួយជាមួយសហគមន៍អន្តរជាតិនៅក្នុងសេណារីយ៉ូអន្តរកាលក្រោយសង្គ្រាម ហើយតុលាការនេះបានចាប់ផ្តើមដំណើរការនីតិវិធីក្នុងរយៈពេលជិត ៣០ ឆ្នាំ ក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងនោះបានកើតឡើង។ តុលាការពិសេសបែបនេះគឺជាឧទាហរណ៍មួយយ៉ាងសំខាន់ដែលចាំបាច់ត្រូវកម្រិតការបកស្រាយច្បាប់តាមផ្លូវតុលាការ ។

ទាំងនេះគឺជាការពិត ពីព្រោះដោយសារតែមានសម្ពាធពីការរំពឹងទុករបស់សាធារណជន និង ពីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអំពីការព្រួយបារម្ភទាក់ទងនឹងទស្សនៈនៃនិទណ្ឌភាពចំពោះអំពើឃោរឃៅយង់ឃ្នង របៀបវារៈនយោបាយ ព្រមទាំងការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រពីមុនៗលើព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ទាំងនោះ។ នៅក្នុងសេណារីយ៉ូប្រភេទនេះ ពិរុទ្ធភាពរបស់ជនសង្ស័យ ជនត្រូវចោទ និងជនជាប់ចោទ  ជារឿយៗហាក់ដូចជាមិនមានការពិភាក្សាដេញដោលទេ ហើយមានការរំពឹងទុកថានឹងមានកិច្ចដំណើរការនីតិវិធីតាមផ្លូវតុលាការដោយគ្រាន់តែដើម្បីឲ្យមានការយល់ស្របជាផ្លូវការទៅលើការយល់ឃើញទូទៅលើប្រវត្តិសាស្រ្តដែលមានអត្ថិភាពរួចហើយ។

តាមន័យសត្យានុម័ត អ.វ.ត.ក អនុវត្តយុត្តិធម៌តាមការជ្រើសរើស ពីព្រោះថា មានតែមនុស្សមួយក្រុមតូចប៉ុណ្ណោះដែលនឹងត្រូវកាត់សេចក្តីនៅក្នុងតុលាការកម្ពុជាចំពោះអំពើឃោរឃៅដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ពោលគឺ ជនទាំងឡាយដែលស្ថិតនៅក្នុងរង្វង់យុត្តាធិការរបស់តុលាការនេះ។ ការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីការបង្កើត អ.វ.ត.ក ដោយមិនមានបន្សល់ទុកនូវយុត្តាធិការសេសសល់ណាមួយសម្រាប់តុលាការធម្មតារបស់កម្ពុជានោះ គឺជាជម្រើសនយោបាយដែលបានដឹងរួចហើយនៅក្នុងអំឡុងពេលចរចាគ្នា ដោយបានថ្លឹងថ្លែងឲ្យស្មើគ្នារវាងការអំពាវនាវធ្វើសមាហរណកម្មខ្មែរក្រហមដែលនៅសេសសល់ឲ្យចូលក្នុងសង្គមវិញ ជាមួយនឹងគោលបំណងនៃការបញ្ចប់តាមផ្លូវតុលាការសម្រាប់ការឈឺចាប់ខ្លោចផ្សារបស់ជនរងគ្រោះ។

វាពិតជាពិបាកណាស់សម្រាប់សាធារណជន និងជនរងគ្រោះក្នុងការទទួលយកទាហានដែលសម្លាប់កូនក្មេងជាទម្លាប់ដោយបោកក្បាលនឹងគល់ឈើ ឬក៏ប្រកួតគ្នាសម្លាប់មនុស្សឲ្យបានច្រើនជាងគេ។ នៅក្នុងប្រព័ន្ធច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌរបស់ប្រទេសជាច្រើន អំពើបែបនេះនាំឲ្យមានការដាក់ទោសមួយជីវិតដោយគ្មានថ្ងៃដោះលែង ហើយក្នុងប្រទេសខ្លះ អាចមានទោសប្រហារជីវិតចំពោះអំពើនីមួយៗរបស់ជនល្មើសម្នាក់ៗ។ ទាំងភាគីជាតិ និងភាគីអន្តរជាតិបានដឹងអំពីភាពខុសគ្នានេះរួចទៅហើយនៅក្នុងអំឡុងពេលចរចាគ្នា។ម្យ៉ាងចៅក្រមនៅ អ.វ.ត.ក ត្រូវតែគោរពតាមសេចក្តីសម្រេចផ្នែកនយោបាយរបស់អ្នកតាក់តែងសេចក្តីព្រាងច្បាប់ដែលបានជាដឹងមុនរួចហើយ ម្យ៉ាងទៀតស្ថានភាពនេះមិនត្រូវ និងមិនអាចមានន័យថាជាការសន្មតដោយស្វ័យប្រវត្តិនូវការទទួលខុសត្រូវថ្នាក់លើដែលបណ្តាលឲ្យមានការទទួលខុសត្រូវរបស់មនុស្សមួយក្រុមតូចដែលបានបញ្ជូនមកនៅចំពោះមុខ អ.វ.ត.ក ដោយសារតែមានការចោទប្រកាន់ពីអយ្យការនោះទេ។ ក្រោយរយៈពេលដ៏យូរអង្វែងដែលភ័ស្តុតាងខ្លះក្នុងចំណោមភ័ស្តុតាងសំខាន់ៗ ដូចជាសាក្សី ឬប្រភពផ្សេងទៀតដែលបានធ្វើឲ្យខូចខាតដល់ចំណុចមួយដែលលំបាកទទួលបានភ័ស្តុតាងដែលអាចជឿទុកចិត្តបាន អង្គហេតុពុំមែនជាការងារដែលត្រូវទម្លាក់ការទទួលខុសត្រូវឲ្យមេធាវីការពារក្តីនៅក្នុងការស៊ើបអង្កេតព្រហ្មទណ្ឌនោះទេឬក៏នាំឲ្យមានបទដ្ឋានភ័ស្តុតាងកាន់តែស្រាលសម្រាប់បញ្ជូនរឿងទៅជំនុំជម្រះ ឬផ្តន្ទាទោសឡើយ។ មេធាវីការពារក្តី មានសិទ្ធិទទួលបានការវាយតម្លៃដោយឥតលម្អៀងអំពីភ័ស្តុតាង និងការបកស្រាយច្បាប់នៅគ្រប់ថ្នាក់ទាំងអស់នៃឋានានុក្រមរបស់ អ.វ.ត.ក ដោយគិតចាប់ពី ស.ច.ស ទៅ។

លក្ខណវិន្និច្ឆ័យក្នុងការអនុវត្តឆន្ទានុសិទ្ធិ-ការធ្វើសេចក្តីសម្រេចនៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ

នៅក្នុងសាលដីកាសំណុំរឿង ០០១ អង្គជំនុំជម្រះតុលាការកំពូល បានសម្រេចដោយប្រយោលថា មិនមានការសម្រេចណាមួយក្នុងការអះអាងណាមួយបែបប្រវត្តិសាស្ត្រ-នយោបាយដែលថា ការចរចាគ្នាអំពីការបង្កើត អ.វ.ត.ក នាំឲ្យមានការយល់ឃើញជារួម និងជាប់កាតព្វកិច្ចថា មានតែមនុស្សមួយចំនួនមានកំណត់តែប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវស្ថិតនៅក្នុងយុត្តាធិការរបស់តុលាការ(មនុស្សដែលត្រូវមានឈ្មោះ)។ ការជ្រើសរើសជនដែលត្រូវស៊ើបអង្កេត និងបញ្ជូនទៅជំនុំជម្រះ គឺជាការអនុវត្តឆន្ទានុសិទ្ធិសុទ្ធសាធរបស់សហព្រះរាជអាជ្ញា និង ស.ច.ស ដោយផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើអង្គសេចក្តីនៃរឿងក្តីនីមួយៗ។ តាមទ្រឹស្តី មេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ដែលមិនបានចូលរួមខ្លាំងនៅក្នុងសកម្មភាពឧក្រិដ្ឋរបស់របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ អាចស្ថិតនៅក្រៅដែនយុត្តាធិការរបស់តុលាការនេះក្នុងនាមជាជនដែលមិនទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុត។ ផ្ទុយមកវិញ ជនណាម្នាក់ដែលមានឋានៈទាបនៅក្នុងឋានានុក្រម អាចត្រូវចាត់ទុកថាជាជនម្នាក់ក្នុងចំណោមជនទាំងឡាយដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុត ដោយផ្អែកលើការចូលរួមរបស់ជននោះនៅក្នុងសកម្មភាពឃោរឃៅទាំងនោះ។ ហេតុនេះ ភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃអំពើផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ជននោះ និងផលប៉ះពាល់បណ្តាលមកពីអំពើទាំងនោះគឺជាចំណុចត្រឹមត្រូវមួយទៀតដែលយកជាមូលដ្ឋានបាន។ យើងមិនគួរមើលរំលងផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែងពីដំបូងដែលបណ្តាលមកពីតួនាទីផ្លូវការរបស់ជនណាម្នាក់នៅក្នុងឋានានុក្រមឡើយ។

ជាងនេះទៀតការធ្វើសេចក្តីសម្រេចក្នុងឋានានុក្រមរបស់ខ្មែរក្រហម មិនមែនធ្វើឡើងដោយមានមតិយោបល់ស្មើភាពគ្នាពីអ្នកមានតួនាទីនៅថ្នាក់ណាមួយ ហើយបន្ទាប់មក មានការពិភាក្សាគ្នារកវិធីដោះស្រាយឡើយ។ សេចក្តីសម្រេចត្រូវបានធ្វើឡើងនៅថ្នាក់លើ បន្ទាប់មកថ្នាក់ក្រោមជាអ្នកអនុវត្ត ហើយអាចដាក់ទោសជាលក្ខណៈបុគ្គលប្រសិនបើមិនគោរពតាមសេចក្តីសម្រេចទេ ហើយអាចដាក់ទោសកាន់តែច្រើនទៀតដល់ខ្សែរយៈបញ្ជាការថ្នាក់ក្រោមៗប្រសិនបើមិនគោរពតាមសេចក្តីសម្រេចទាំងនោះទេ។ ការកំណត់គោលនយោបាយចុងក្រោយ និងមធ្យោបាយអនុវត្តគោលនយោបាយ គឺស្ថិតនៅថ្នាក់លើដែលអាចជ្រៀតជ្រែកតាមចិត្តរបស់ពួកគេ។ តាមពិត ការពិភាក្សាគ្នាដោយចំហអំពីសេចក្តីណែនាំនានាពីអង្គការ អាចត្រូវចាត់ទុកយ៉ាងងាយថាជាជំហានដំបូងនៃការមិនស្តាប់បង្គាប់ ហើយគ្មាននរណាម្នាក់អាចមានសុវត្ថិភាពឡើយប្រសិនបើការពិភាក្សាគ្នាបែបនេះមិនបានរាយការណ៍ទៅផ្នែកពាក់ព័ន្ធនោះទេ។

ការពិចារណាអំពីភ័ស្តុតាង-របាយការណ៍ឆ្នាំ ១៩៩៧ និង ១៩៩៨ របស់មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា   និងរបាយការណ៍ឆ្នាំ ១៩៨៤ របស់រដ្ឋាភិបាល

របាយការណ៍របស់មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា អាចទទួលបានជាសាធារណៈ ហេតុនេះជាយូរណាស់មកហើយរបាយការណ៍ទាំងនេះបានក្លាយជាមូលដ្ឋានមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ការយល់ឃើញរបស់សាធារណជន។ ហេតុនេះ មិនចាំបាច់ពន្យល់អំពីមូលហេតុថាតើ ស.ច.ស បានចាត់ទុករបាយការណ៍ទាំងនេះយ៉ាងណានោះទេ និងដោយសារអ្វី។

របាយការណ៍ឆ្នាំ ១៩៩៧ និងឆ្នាំ ១៩៩៨ របស់មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា ពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការចុះដល់ទីកន្លែង និងការសម្ភាសន៍ជាមួយប្រភពនានាហើយក៏បញ្ចូលព័ត៌មានពីរបាយការណ៍ឆ្នាំ១៩៨៤របស់រដ្ឋាភិបាល។ របាយការណ៍ទាំងនេះផ្តល់ព័ត៌មានអំពីទីតាំង និងចំនួនជនរងគ្រោះ។ ទាក់ទិននឹងចំនួនជនរងគ្រោះសម្រាប់ទីតាំងមួយកន្លែង មានតែប្រភពមួយឬពីរតែប៉ុណ្ណោះតាមរយៈមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជាដែលផ្តល់ទិន្នន័យអំពីចំនួនជនរងគ្រោះ។ របាយការណ៍របស់មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា ជាសេចក្តីសង្ខេប មិនមានកំណត់ហេតុពេញលេញនៃការសន្ទនាគ្នាជាមួយប្រភពផ្សេងៗទេ ហេតុនេះខ្វះព័ត៌មានខ្លះ ដូចជា តើប្រភពទាំងនោះពឹងផ្អែកលើអ្វីបានជាដឹងពីចំនួនជនរងគ្រោះ។ ជាងនេះទៀតចំនួនជនរងគ្រោះមិនមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា ហើយមូលហេតុនៃការស្លាប់មិនភាពមិនច្បាស់លាស់។ មានការបង្ហាញឲ្យឃើញថា ចំនួនជនរងគ្រោះនៅក្នុងរបាយការណ៍ឆ្នាំ ១៩៨៤ របស់រដ្ឋាភិបាល គឺផ្អែកលើព័ត៌មានដែលប្រមូលបានមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធច្រើនជាងមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា ហើយក៏ប្រមូលបានពីប្រភពច្រើនជាងមជ្ឈមណ្ឌលឯក
សារកម្ពុជាដែរ។ របាយការណ៍ឆ្នាំ ១៩៨៤ របស់រដ្ឋាភិបាល ក៏ផ្តល់ព័ត៌មានអំពីមូលហេតុនៃការស្លាប់ដែរ ប៉ុន្តែមិនបានបញ្ជាក់ថាបានព័ត៌មាននេះរបៀបណាទេ។របាយការណ៍នេះក៏មិនមានកំណត់ហេតុនៃការសន្ទនាគ្នាជាមួយប្រភពនានាដែរ។ គ្មានរបាយការណ៍ណាមួយក្នុងចំណោមរបាយការណ៍ទាំងនេះបានបញ្ជាក់ពីកាលបរិច្ឆេទដែលជនរងគ្រោះបានស្លាប់ ឬក៏រចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាល និងខ្សែរយៈបញ្ជាការដែលការស្លាប់ទាំងនោះបានកើតឡើងដែរ។ ហេតុនេះក៏មិនអាចកំណត់ថាតើការស្លាប់ទាំងនោះស្ថិតនៅក្នុងយុត្តាធិការពេលវេលាពាក់ព័ន្ធរបស់ អ.វ.ត.ក ឬអត់នោះទេ។

យោងតាមខាងលើនេះ ស.ច.ស យល់ឃើញថា ចំនួនជនរងគ្រោះនៅក្នុងរបាយការណ៍ឆ្នាំ ១៩៩៧ និង ឆ្នាំ ១៩៩៨ របស់មជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា និងរបាយការណ៍ឆ្នាំ ១៩៨៤ របស់រដ្ឋាភិបាល មិនអាចទុកចិត្តបានទេ ហើយមានតម្លៃភ័ស្តុតាងតិចតួច។ ហេតុនេះ ស.ច.ស មិនបានពឹងផ្អែកលើរបាយការណ៍ទាំងនេះទេ។ ប៉ុន្តែ ស.ច.ស បានពឹងផ្អែកលើចំនួនមនុស្សស្លាប់ និងមូលហេតុនៃការស្លាប់ដែលសាក្សីនានាផ្តល់ជូនការិយាល័យសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត។

សេចក្តីសន្និដ្ឋានលើយុត្តាធិការបុគ្គល

ការសន្និដ្ឋានថា អ៊ឹម ចែម ស្ថិតនៅក្រៅយុត្តាធិការបុគ្គលរបស់ អ.វ.ត.ក គឺ ទីមួយ ដោយបានពិចារណាលើ   ភ័ស្តុតាងពាក់ព័ន្ធនឹងទីតាំងឧក្រិដ្ឋកម្មដែលគាត់ត្រូវបានដាក់ឲ្យស្ថិតក្រោមការពិនិត្យ។ ទីពីរ សូម្បីតែពិចារណាលើភ័ស្តុតាងពាក់ព័ន្ធនឹងការចោទប្រកាន់ផ្សេងទៀតដែលគាត់មិនត្រូវបានដាក់ឲ្យស្ថិតក្រោមការពិនិត្យក៏ដោយ ក៏ អ៊ឹម ចែម នៅតែស្ថិតនៅក្រៅយុត្តាធិការរបស់ អ.វ.ត.ក ដដែល។ ហេតុនេះហើយបានជាមិនចាំបាច់ដាក់គាត់ ឲ្យស្ថិតនៅក្រោមការពិនិត្យចំពោះការចោទប្រកាន់ដែលនៅសេសសល់ផ្សេងទៀតទេ។ អ៊ឹម ចែម មិនមែនជាមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ ហើយក៏មិនស្ថិតនៅក្នុងចំណោមជនដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុតដែរ។ គ្មានភ័ស្តុតាងដែលគាំទ្រដល់ការសន្និដ្ឋានខាងលើ បើទោះបីជាបានពិចារណាទៅដល់តួនាទីរបស់គាត់នៅក្នុងឋានានុក្រមរបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យឬក៏ភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃការប្រព្រឹត្តិរបស់គាត់ដែលត្រូវចោទប្រកាន់ដែរ។មានលេខាស្រុកប្រហែលជា ១០០ នាក់ផ្សេងទៀតនៅសម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។ តំណែងជាលេខាស្រុក គ្រាន់តែជាឋានៈទីបីរាប់ពីឋានានុក្រមថ្នាក់ក្រោមតែប៉ុណ្ណោះ(លើថ្នាក់ភូមិ និងថ្នាក់ឃុំ)។ មានភ័ស្តុតាងគាំទ្រ  សេចក្តីសន្និដ្ឋានដែលថា អ៊ឹម ចែម ត្រូវបាន តា ម៉ុក ប្រគល់ភារកិច្ចឲ្យដឹកនាំកម្មាភិបាលភូមិភាគនិរតី ទៅភូមិភាគពាយ័ព្យ ហេតុនេះ គាត់មានតួនាទីមួយដែលមិនត្រូវតាមតួនាទីជាលេខាស្រុកជាទូទៅនោះទេ ប៉ុន្តែ ត្រូវតែពិចារណាលើអង្គហេតុដែលថា ពីដំបូង អ៊ឹម ចែម ទទួលបានតួនាទីត្រឹមតែជាលេខាស្រុកតែប៉ុណ្ណោះនៅពេលដែលគាត់ទៅដល់ភូមិភាគពាយ័ព្យភ្លាម ហើយក្រោយមក ទើបគាត់បានក្លាយជាសមាជិកគណៈតំបន់។ ការដំឡើងឋានៈបែបនេះគឺផ្ទុយពីការដំឡើងឋានៈខ្ពស់ជាផ្លូវការ។មានការបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ពីដំបូង គាត់ត្រូវបានចាត់ទុកថាស្ថិតនៅក្នុងចំណោមជនដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុត ដោយសារថា បើតាមការចោទប្រកាន់ មានមនុស្សស្លាប់ចំនួន ៤០ ០០០ នាក់នៅមន្ទីរសន្តិសុខភ្នំត្រយោង តែមួយប៉ុណ្ណោះ។ ច្បាស់ណាស់ដែលថាការចោទប្រកាន់នេះអាចតវ៉ាបាន ប៉ុន្តែភ័ស្តុតាងដែលបានរកឃើញនៅក្នុងអំឡុងពេលស៊ើបអង្កេត បានបញ្ជាក់ថា នៅទីតាំងឧក្រិដ្ឋកម្មទាំងអស់ដែលបានដាក់ឲ្យស្ថិតក្រោមការពិនិត្យឬក៏មិនបានដាក់ឲ្យស្ថិតនៅក្រោមការពិនិត្យជនរងគ្រោះមានចំនួនតិចជាងនេះឆ្ងាយណាស់។

សរុបមក ទាំងកត្តាបុគ្គល ទាំងកត្តាទាំងអស់បូករួមបញ្ចូលគ្នាដែលបានពិចារណា ស.ច.ស មិនអាចធ្វើការសន្និដ្ឋានថា អ៊ឹម ចែម ស្ថិតនៅក្នុងប្រភេទជនដែលទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុតទេ និងថែមទាំងមិនអាចសន្មតថា មានសំអាងហេតុគាំទ្រការចោទប្រកាន់ថាគាត់ទទួលខុសត្រូវចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មដែលបានប្រព្រឹត្តនៅទីតាំងដែលបានស៊ើបអង្កេតនោះទេ

ស្វែង​យល់​ច្រើន​ទៀត​ពី៖

Most read

នៅថ្ងៃទី ២៥ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០១៧ សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតអន្ដរជាតិ បានចេញដីកាបញ្ជូនសំណុំរឿងទៅពិនិត្យ យោងតាមវិធានផ្ទៃក្នុង ៦៦(៤) ដោយស្នើសុំ សហព្រះរាជអាជ្ញា ដាក់ដីកាសន្និដ្ឋានស្ថាពររបស់ខ្លួននៅក្នុងសំណុំរឿង ០០៣។ រដ្ឋាភិបាលជប៉ុនបានប្រកាសផ្តល់វិភាគទានថ្មីចំនួន ១ ២២១ ៨១៨ ដុល្លារអាមេរិក ដល់ភាគីអន្តរជាតិនៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក) សម្រាប់ប្រើប្រាស់នៅឆ្នាំ ២០១៧។ វិភាគទានថ្មីនេះ បានធ្វើឱ្យជំនួយហិរញ្ញវត្ថុ...
នៅថ្ងៃនេះ សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត បានចេញដីកាសម្រេចលើសំណើសុំមតិយោបល់ដែលបានដាក់នៅថ្ងៃទី ៥ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ២០១៧ ទាក់ទងនឹងការដែលអាចចេញដីកាផ្អាកកិច្ចដំណើរការនីតិវិធីដោយសារស្ថានភាពថវិកា នៅអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក)។... វិធានផ្ទៃក្នុងសម្រាប់អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជាចែងថា ខណៈដែលដីកាសន្និដ្ឋានស្ថាពររបស់សហព្រះរាជអាជ្ញា ត្រូវបានដាក់ជាការសម្ងាត់ក៏ដោយ ក៏សហព្រះរាជអាជ្ញាអាចបញ្ចេញនូវសេចក្តីសង្ខេបអំពីគោលបំណងនៃសេចក្តីសន្និដ្ឋានរបស់ខ្លួនជូនសាធារណជនបានដែរ។...
អង្គភាពគាំពារជនរងគ្រោះ នៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា នឹងរៀបចំ ការតាំងពិព័រចល័ស្តីពី អាពាហ៍ពិពាហ៍ដោយបង្ខំក្នុងរបបខ្មែរក្រហម និង កិច្ចសន្ទនាអន្តរជំនាន់ នៅថ្ងៃទី ១៣-១៤ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៧ ចាប់ពីម៉ោង ៩៖០០ ដល់ ម៉ោង ៧៖០០ ល្ងាច...

ស្វែង​យល់​ច្រើន​ទៀត​ពី៖

អ.វ.ត.ក​ លើ​ប្រព័ន្ធ​ព័ត៌មាន​សង្គម


Youtube
Twitter
Flickr

Instagram

Latest news