ករណី​០០១

សំណុំរឿង០០១ ជាសំណុំរឿងដំបូងនៅចំពោះមុខអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា។ កាំង ហ្កេកអ៊ាវ ហៅឌុច អតីតប្រធានមន្ទីរស២១ ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ជាជនជាប់ចោទក្នុងសំណុំរឿង០០១។ គាត់​ត្រូវ​បាន​បញ្ចូនពីមន្ទីរឃុំឃាំងតុលាការយោធាមកមន្ទីរឃុំឃាំងបណ្តោះអាសន្នរបស់ អ.វ.ត.ក តាម​ដីកា​បង្គាប់​របស់សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត នៅថ្ងៃទី៣១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៧។ ឌុច ត្រូវចោទ បញ្ជូន​ទៅ​ជំនុំ​ជម្រះ​ដោយ​សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតនៅថ្ងៃទី ០៨ ខែ សីហា ឆ្នាំ ២០០៨។  ដីកា បញ្ជូន​រឿង​ទៅ​ជំនុំ​ជម្រះ​ត្រូវ​បាន​បញ្ជាក់​គាំទ្រ និងកែប្រែផ្នែកខ្លះដោយអង្គបុរេជំនុំជម្រះនៅថ្ងៃទី ៥ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៨។

សវនាការបឋមនៅចំពោះមុខអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង បានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ១៧ និង ១៨ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៩។ សវនាការអង្គសេចក្តីរបស់អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០០៩ និងការដាក់បង្ហាញភស្តុតាង ត្រូវបានបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែ កញ្ញា ឆ្នាំ២០០៩។ ក្នុង​អំឡុង​ពេល​សវនាការ​ស្តាប់សក្ខីកម្ម រយៈពេល៧២ថ្ងៃ សាក្សីចំនួន២៤រូប ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីចំនួន២២រូប និង​សាក្សី​ជំនាញ​ចំនួន​៩រូប បានផ្តល់សក្ខីកម្មនៅចំពោះមុខអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង។  សវនាការ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង បាន​បញ្ចប់​ដោយ​មាន​ការ​ធ្វើ​សេចក្តី​សន្និដ្ឋាន​បញ្ចប់​ការ​ពិភាក្សា​ដេញដោល​រយៈ​ពេល​៥ថ្ងៃ ពីថ្ងៃទី ២៣ ដល់ ថ្ងៃទី ២៧ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៩។

នៅក្នុងសាលក្រមចេញ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០១០ អង្គ​ជំនុំ​ជម្រះ​សាលា​ដំបូង​រក​ឃើញ​ថា​ឌុច​មាន​ពិរុទ្ធភាព​ពី​បទ៖
  • ឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ (ការធ្វើទុកបុកម្នេញដោយមូលហេតុនយោបាយ) (ដែលបទល្មើសនេះស្រូបបញ្ចូលនូវឧក្រិដ្ឋកម្មមួយចំនួនដែលជាឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ដូចជាការសម្លាប់រង្គាល [រួមទាំងការធ្វើមនុស្សឃាត] ការធ្វើឲ្យទៅជាទាសករ ការដាក់ក្នុងមន្ទីឬឃុំឃាំង ការធ្វើទារុណកម្ម (រួមទាំងការរំលោភលើផ្លូវភេទមួយករណីផងដែរ) និងអំពើអមនុស្សធម៌ផ្សេងៗទៀត)។
  • ការបំពារបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើអនុសញ្ញាក្រុងហ្សឺណែវ ឆ្នាំ១៩៤៩ លើឧក្រិដ្ឋកម្មមួយចំនួនដូចជា៖
    • ការធ្វើមនុស្សឃាតដោយចេតនា។
    • ការធ្វើទារុណកម្ម និងការធ្វើបាបដោយអមនុស្សធម៌។
    • ការបង្កដោយចេតនាឲ្យមានរបួសធ្ងន់ធ្ងរឬឲ្យមានការឈឺចាប់លើរាងកាយ ឬសុខភាព។
    • ការដកហូតដោយចេតនាពីឈ្លើយសឹក ឬជនស៊ីវិលនូវសិទ្ធិទទួលបាន ការកាត់ទោសដោយយុត្តិធម៌ និងទៀតទាត់។
    • ការឃុំខ្លួនជនស៊ីវិលដោយខុសច្បាប់។
អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងបានកាត់ទោសឲ្យគាត់ជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៣៥ឆ្នាំ និង​បាន​បន្ថយ​ទោស​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈពេល៣០ឆ្នាំ ជា​ការ​ទូទាត់​សង​ការ​ឃុំខ្លួន​ដោយ​ខុស​ច្បាប់​កន្លង​មក​ដោយ​តុលាការ​យោធា​កម្ពុជា​ពីខែ ឧសភា ឆ្នាំ ១៩៩៩ ដល់ថ្ងៃទី ៣១ ខែ កក្កដា ឆ្នាំ ២០០៧។ សហព្រះរាជអាជ្ញា និងកាំង ហ្កេកអ៊ាវ បាន​ដាក់បណ្តឹងសាទុក្ខទៅកាន់តុលាការកំពូល។ ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីក៏បានដាក់បណ្តឹងសាទុក្ខប្រឆាំងនឹងសេចក្តីសម្រេចរបស់អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងអំពីសំណង និងភាពទទួលយកបាននៃអ្នកដាក់ពាក្យតាំងខ្លួនជាដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីដែរ។

Related Contents

Witnesses, experts and Civil Parties who have appeared in Case 002. Click on photo for larger version.

អ្នកស្រី ជិន ម៉េត អ្នកស្រី ជិន ម៉េត

អ្នកស្រី ជិន ម៉េត ជាដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី និងជាតំណាងឲ្យមិត្ដរួមការងាររបស់អ្នកស្រីនៅក្នុងកងចល័ត៤៥០ ពាក់ព័ន្ធអំពីការឃុំខ្លួនពួកគេនៅក្នុងមន្ទីរ ស២៤ ហើយក្រោយមក បានស្លាប់នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម។ អ្នកស្រី ជិន ម៉េត បានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះរបៀបដែលកងទ័ពខ្មែរក្រហមជ្រើសរើសអ្នកស្រី នៅពេលអ្នកស្រីនៅក្នុងវ័យជាក្មេងជំទង់។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦ អ្នកស្រីត្រូវបានចាត់តាំងទៅធ្វើស្រែ ហើយក្រោយមកត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅធ្វើរោងចក្រកៅស៊ូក្នុងពាក់កណ្ដាល ឬចុងឆ្នាំ ១៩៧៧។ ក្នុងការធ្វើសក្ខីកម្មរបស់ អ្នកស្រី អ្នកស្រី ជិន ម៉េត បានរៀបរាប់អំពីការចាប់ខ្លួនរបស់គាត់នៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៧ នៅពេលអ្នកស្រីមានអាយុ១៩ឆ្នាំ។ អ្នកស្រីត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅឃុំខ្លួន ហើយអ្នកស្រីមិនដឹងអ្វីទាំងអស់ ដោយសារតែគេរុំមុខរបស់អ្នកស្រី។ អ្នកស្រីត្រូវបានគេឃុំឃាំងអស់រយៈពេល១៥ថ្ងៃនៅទីនោះ ដើម្បីសួរចម្លើយ និងធ្វើទារុណកម្មចំនួនបីដង។ ក្រោយមកទៀតអ្នកស្រីត្រូវបានបញ្ជូនទៅអប់រំនៅមន្ទីរស២៤។ អ្នកស្រីបានពណ៌នាពីការបង្ខំឲ្យធ្វើការយ៉ាងលំបាកបំផុត ការហូបចុកមិនគ្រប់គ្រាន់ និងបង្ខំឲ្យធ្វើការឲ្យគ្រប់តាមការកំណត់។ អ្នកស្រីក៏បាននិយាយពីការអស់សង្ឃឹម ដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រីព្យាយាមសម្លាប់ខ្លួនឯង។ អ្នកស្រីបានរម្លឹកផងដែរ អំពីការភ័យខ្លាច និងការស្រេកឃ្លានអាហារឥតឈប់ឈរ ដែលបានបន្សល់ទុកឲ្យរូបអ្នកស្រីមានបញ្ញាផ្នែកអារម្មណ៍ និងរូបរាងគួរឲ្យខ្លាចរហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។

 

 

សាស្រ្តាចារ្យ ដេវីដ ឆេនដល័រ សាស្រ្តាចារ្យ ដេវីដ ឆេនដល័រ

លោកសាស្រ្តាចារ្យ ដេវីដ ឆេនដល័រ គឺជាសាស្រ្តាចារ្យកិត្តិយស នៅសាកលវិទ្យាល័យ ម៉ូណាស នៃប្រទេសអូស្រ្តាលី។ លោកបញ្ចប់ការសិក្សា នៅសា​កល វិទ្យាល័យ ហាវឺដ សាកលវិទ្យាល័យយែល និងសាកលវិទ្យាល័យមីឈីហ្គែន។ លោកបាននិពន្ធ និងបោះពុម្ពផ្សាយសៀវភៅមួយចំនួន ស្តីអំពីរបបកម្ពុ​ជា​ប្រជាធិបតេយ្យ និងអំពីមន្ទីរសន្តិសុខ ស-២១។ លោកក៏ត្រូវបានកោះអញ្ជើញ ឲ្យធ្វើជាសាក្សីជំនាញ ដើម្បីផ្ដល់សក្ខីកម្មនៅក្នុង សំណុំរឿង ០០១ ផងដែរ។ រីឯនៅក្នុងសំណុំរឿង ០០២ នេះ លោក ឆេនដល័រ ផ្តល់ការវិភាគទៅលើ គោលនយោបាយ នៃការបង្កើតមន្ទីរ ស-២១ ព្រមទាំងអំពី គោលដៅទូទៅ និងតួនាទី​របស់មន្ទីរសន្តិសុខ នានានៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (ជាពិសេស មន្ទីរ ស-២១)។

Christopher LAPEL Christopher LAPEL

ព្រះតេជគុណ គ្រីស្តូហ្វឺ ឡាបែល (Pastor Christopher Lapel ) ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សី ដើម្បីធ្វើសក្ខីកម្មទៅលើឥរិយាបថ នៃជនជាប់ចោទ និងពាក់ព័ន្ធជំនឿ សាសនារបស់ជនជាប់ចោទ។

ព្រះតេជគុណ Lapel បានជួបជនជាប់ចោទ(ឌុច) នៅពេលដែលលោក (ឌុច) បានកែឈ្មោះខ្លួនឯង ដោយដាក់ឈ្មោះថ្មីថា Hang Pin ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៥ នៅចំការសំ រោង ខេត្តបាត់ដំបង នៅពេលដែលជនជាប់ចោទ បានចូលរួមក្នុងវិហារគ្រឹះសាសនា។ ជនជាប់ចោទបានទទួល បុណ្យជ្រមុជទឹកនៅថ្ងៃទី 6 ខែមករាឆ្នាំ 1996 ហើយ បន្ទាប់ពីវគ្គសិក្សា ពីរសប្តាហ៍ លោកបានត្រលប់ទៅតំបន់ផ្ទះរបស់លោកវិញ ដើម្បីបម្រើការងារជាគ្រូគង្វាល អប់រំទៅលើប្រជាជនចំនួន១៤គ្រួសារ នៅក្នុងសហគមន៍ នោះ។ បើយោងតាម ព្រះតេជគុណ Lapel ជនជាប់ចោទបានកាន់សាសនានោះ ដោយឆន្ទៈរបស់លោកផ្ទាល់។ លោកបានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា ការលាងបាបរបស់ ជនជាប់ចោទ  បានផ្លាស់ប្ដូរ ជនជាប់ចោទពី ជាមនុស្សដែលរស់នៅ ពោរពេញដោយទុក្ខព្រួយ គ្មានសន្ដិភាព គ្មានភាពរីករាយ ឬគ្មានគោលដៅក្នុងជីវិត ដោយប្រែក្លាយ ទៅជាមនុស្ស ដែលមានសន្ដានចិត្តគិតអំពីការចែកចាយ "ពាក្យសម្ដីរបស់ព្រះ"។

ព្រះតេជគុណ Lapel បានដឹងអំពីអតីតកាល របស់ជនជាប់ចោទ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ នៅពេលដែល មានអ្នកកាសែត AP ម្នាក់បានទូរស័ព្ទពីទីក្រុងបាងកកទៅសួរលោក។ ជនជាប់ចោទមិនដែលបានប្រាប់អ្វី អំពីជីវិតអតីតកាលរបស់ខ្លួន ទៅលោកនោះទេ។ ជនជាប់ចោទគ្រាន់តែបានប្រាប់ថា រូបគេមានបាបកម្ម ដែលមិនអាចលើកលែងទោស ឲ្យបាននោះទេ។ ព្រះតេជគុណ Lapel មានការភ្ញាក់ផ្អើលនៅពេលបានដឹងថា ជនជាប់ចោទនោះ គឺជាប្រធានមន្ទីរស២១ ប៉ុន្ដែលោកក៏សប្បាយចិត្ត នៅពេលដែលបានឃើញបុរសម្នាក់ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានផ្លាស់ប្ដូរពីឃាតករ ទៅជាអ្នកដែលមានជំនឿ។ ព្រះតេជគុណ Lapel ផ្ទាល់បានបាត់បង់ មិត្ដភ័ក្ដជិតស្និតរបស់លោកនៅមន្ទីរស២១ ដែរ ប៉ុន្ដែ លោកបានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា "ជាអ្នកដែលមានជំនឿពិតមួយរូប" លោកបានអត់ឱនឲ្យជនជាប់ចោទ ហើយអាចស្វែងរកសន្ដិភាព និងរីករាយតាមរយៈ សកម្មភាពនៃការលើកលែងទោស៖ "ខ្ញុំស្រឡាញ់(គាត់) ខ្ញុំស្អប់អ្វីដែល (គាត់) បានធ្វើ។ ខ្ញុំស្អប់ទង្វើអាក្រក់ ប៉ុន្ដែមិនមែនស្អប់អ្នកធ្វើទង្វើអាក្រក់ឡើយ" ៕

លោក ស្ទីហ្វែន ហាស្ស៊ែល (Stephane Hessel) លោក ស្ទីហ្វែន ហាស្ស៊ែល (Stephane Hessel)

លោក ស្ទីហ្វែន ហាស្ស៊ែល(Stephane Hessel) មានអាយុ៩១ ឆ្នាំ អតីតជាប្រជាជនបារាំងដែលបានតស៊ូជាមួយការនិរទេស ទៅកាន់ជំរុំរបស់កងទ័ព្ទណាស៊ីស។ លោកត្រូវបាន កោះហៅ ដោយ មេធាវីការពារក្ដីដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី ដើម្បីចែករំលែកបទពិសោធន៍ លើកត្ដាដែលត្រូវបានលើកលែងទោស។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម លោកបានចូលរួមក្នុងការពង្រាងច្បាប់ សិទ្ធិមនុស្សសកលក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ដោយស្របជាមួយនឹង Rene Cassin និងបានធ្វើការ ដើម្បីឆ្ពោះទៅរកការផ្សះផ្សាររវាងអាឡឺម៉ង់ និងបារាំង ក្រោយពេលសង្គ្រាមនៅឧទ្វីបអឺរ៉ុប។ ជាអ្នកជំនាញមួយរូប លោក ហាស្សែល បានប្រាប់ទៅអង្គសវនាការថា វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ ដោយមិនត្រូវសង្ឃឹមថា មានការអភ័យទោសពីជនរងគ្រោះឲ្យសោះ នៅពេលដែលមានការផ្សះផ្សារជាតិនោះ។ លោកបានគូសបញ្ជាក់ថា វាជាសិទ្ធិរបស់អ្នករងគ្រោះ ក្នុងការបដិសេធ ផ្នែកណាមួយ នៃការលើកលែងទោសបន្ទាប់ពី ការប្រកាសសាលក្រមនោះ។ លោកបានពន្យល់ពីគំនិតនៃការផ្សះផ្សារជាតិ ដែលលោកបានបញ្ជាក់ថា មិនមែនជាការអភ័យ ទោសពីជនរងគ្រោះនោះទេ ប៉ុន្ដែជាដំណើរការនៃការ បង្កើតប្រទេសមួយដោយសន្ដិភាព ដែលបញ្ចប់ទៅ ដោយនិទណ្ឌភាពតែម្ដងប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានជំទាស់ថា ការផ្សះផ្សារជាតិ គឺមិនមែនការពិត គ្រប់យ៉ាងត្រូវបានគេដឹងលឺនោះទេ គឺថា " គំនិតនៃការផ្សះផ្សារជាតិ គួរស្ថិតនៅក្នុងដៃនឹងដៃជាមួយនឹងគំនិតនៃសេចក្ដីពិត។"

 

Justice Richard Joseph Goldstone Justice Richard Joseph Goldstone

Justice Richard Goldstone មានអាយុ៧០ ឆ្នាំ ជាសាស្ដ្រាចារ្យច្បាប់នៃសាកលវិទ្យាល័យ ហ្វតហាម។ លោកត្រូវបានតុលាការកោះ អញ្ជើញក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញ ដើម្បី ផ្ដល់សក្ខីកម្មទៅលើការលើក លែងទោសនៅក្នុងតុលាការអន្ដរជាតិ។ លោកបានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា ទិដ្ឋភាពសំខាន់ៗបីដើម្បីត្រូវដឹងនោះគឺ ធម្មជាតិនៃឧក្រិដ្ឋកម្ម ចំណង់ ចំណូលចិត្តរបស់អ្នករងគ្រោះ និងតម្រូវការសង្គម។ លោកបាននិយាយថា សំរាប់តម្រូវការសង្គមទូទៅ គឺមានសារៈសំខាន់ណាស ដូច្នោះ ត្រូវតែផ្ដល់ ឲ្យមានការ បើកចំហរ និងការអនុគ្រោះចំពោះការដាក់ទោស និងជាពិសេសគឺការអត់ឱនពីជនរងគ្រោះ និងការបង្ហាញអំពី ការសោកស្ដាយ។ លោកបន្ដថា មានការទទួលយក ចំនួនបី សំខាន់ នៃការដាក់ទោស និងទំនួលខុសត្រូវ។ ទីមួយលោកចង្អុលទៅសារធារណៈជន ឲ្យទទទួលយក ចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មធ្ងន់ធ្ងរ កើតមានឡើងណាមួយ ព្រោះកត្ដានេះ មានសារៈ សំខាន់ណាស់សំរាប់ជនរងគ្រោះទាំងនោះ។ ទីពីរ លោកបានពណ៌នាថា ការទទួលយកទោសកំហុសនៃការប្រព្រឹត្ដខុស គឺជារឿងមួយសំខាន់ក្នុងការបញ្ចប់ នូវការ បដិសេធ ដោយប្រឌិត។ ទីបី លោកអះអាងថា ការទទួលស្គាល់ទោសកំហុសអាចមានឥទ្ធិពល ទៅលើអ្នកផ្សេងទៀត ដើម្បីដឹកនាំឲ្យទទួលខុសត្រូវ នៅមុខអង្គ ជំនុំជម្រះបាន។ អំឡុង ពេលសក្ខីកម្មរបស់លោក លោកបានគូសវាសការពិតដែលថា រាល់ការបន្ធូបន្ថយ នូវសំនួរណាមួយ ត្រូវតែជា "ឧក្រិដ្ឋកម្មពីស្រាលទៅ ធ្ងន់ធ្ងរដែលត្រូវបានប្រព្រឹត្ត ហើយវា ជាចំណាប់អារម្មណ៍របស់ជនរងគ្រោះផងដែរ។"៕

ឆូវ វិន ឆូវ វិន

លោក ឆូវ វិន ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីសួរនាំអំពីឥរិយាបថរបស់ជនជាប់ចោទ។

លោក ឆូវ វិន បានស្គាល់ជនជាប់ចោទ ថាឈ្មោះ ហេង ប៊ិន តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៥ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩៧ នៅពេលដែលអ្នកទាំងពីរធ្វើជាគ្រូបង្រៀននៅវិទ្យាល័យផ្គាំ ក្នុងស្រុកស្វាយចេក។ បន្ទាប់ពីមានចោរកម្មនៅក្នុងផ្ទះជនជាប់ចោទហើយប្រពន្ធរបស់លោកត្រូវបានគេសម្លាប់ ឆូវ វិន បានអនុញ្ញាតឲ្យជនជាប់ចោទទៅស្នាក់នៅមន្ទីរអប់រំ។ នៅពេលនោះជនជាប់ចោទធ្វើការជាជំនួយការរបស់លោក។

អំពីឥរិយាបថរបស់ជនជាប់ចោទ លោក ឆូវ វិន បានពណ៌នាថាជនជាប់ចោទជាមនុស្សរួសរាយរាក់ទាក់ សុភាពរាបសារ ឧស្សាហ៍ព្យាយាម និងជាគ្រួដែលយកចិត្ដទុកដាក់បង្រៀន។ ដោយសារតែលោកត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាគ្រួដែលល្អ និងមានបទពិសោធន៍ក្នុងការបង្រៀន ជនជាប់ចោទត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះឲ្យថា ជា "គ្រូតា"។ លោកទទួលបានការកោតសរសើរពីគ្រូ និងសិស្សផ្សេងៗទៀតជាច្រើន។

ឆូវ វិន បានជម្រាបទៅអង្គជំនុំជម្រះថា លោកបានស្គាល់ជនជាប់ចោទគឺនៅពេលដែលលោកត្រូវបានគេចាប់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានរម្លឹកថា លោកមានការភ្ញាក់ផ្អើលនៅពេលដឹងថា ជនជាប់ចោទមានតួនាទីខ្ពស់នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ដែលលោកស្គាល់កាលពីមុនថា ជនជាប់ចោទជាមនុស្សចាស់ទុំដែលគួរឲ្យគោរពបំផុត។ ជនជាប់ចោទបានលាក់បាំងប្រវត្តិអតីតកាលរបស់គេ ហើយថែមទាំងបានអះអាងបញ្ជាក់នៅក្នុងពាក្យស្នើសុំរបស់លោកថា លោកបានធ្វើការជាអ្នករៀបចំកម្មវិធីសិក្សានៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យទៀតផង។

 

លោក ទេព សឹម លោក ទេព សឹម

លោក ទេព សឹម ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីដើម្បីបញ្ជាក់លើអាកប្បកិរិយារបស់ជនជាប់ចោទ។

លោក ទេព សឹម ធ្លាប់ជាសិស្សរបស់ជនជាប់ចោទនៅក្នុងវិទ្យាល័យស្គន់ ក្នុងខេត្តកំពង់ចាម អំឡុងឆ្នាំ១៩៦៥ ដល់១៩៦៨។ ជនជាប់ចោទបានបង្រៀននៅ ក្នុងថ្នាក់របស់លោកនូវមុខវិជ្ជា គណិតវិទ្យា ធរណីមាត្រ និងអក្សរសាស្ដ្រខ្មែរ។

លោក ទេព សឹម បានពណ៌មានអំពីអាកប្បកិរិយារបស់ជនជាប់ចោទថា ជាគ្រូដែលសុភាពរាបសារ ទៀងទាត់ពេលវេលា និងមនុស្សស្លូតត្រង់។ លោកបានយកចិត្ដទុកដាក់បង្រៀនសិស្សរបស់លោក និងសកម្មភាពបែបនេះ លោកអាចទទួលបានការគោរពរបស់ពួកគេ។ លោក ទេព សឹម បានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា ជនជាប់ចោទបានផ្ដល់មេរៀនដោយឥតគិតថ្លៃទៅដល់សិស្សដែលរៀនខ្សោយ ហើយលោកក៏បានឲ្យតម្លៃដល់សិស្សទាំងអស់ស្មើៗគ្នា។ លោកបានរម្លឹកពីរបៀបរបបនៅចុងម៉ោងក្រោយពេលបង្រៀនដែលជនជាប់ចោទតែងតែនិយាយប្រាប់អំពីមនោគមវិជ្ជារបស់កុម្មុយនីស្ដទៅដល់សិស្សរបស់លោក ប៉ុន្ដែលោកមិនដែលជម្រុញឲ្យសិស្សទាំងអស់ចូលរួមក្នុងចលនានោះឡើយ។ 

លោក ទេព សុក្រ​ លោក ទេព សុក្រ​

លោក ទេព សុក្រ ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីដើម្បីបញ្ជាក់ពី ឥរិយាបថរបស់ជនជាប់ចោទ។

លោក ទេព សុក្រ ជាសិស្សរបស់ជនជាប់ចោទនៅ វិទ្យាល័យស្គន់ខេត្ត កំពង់ចាម អំឡុងពេលឆ្នាំ១៩៦៦ ដល់១៩៦៨។

ជាសាក្សីប្រតិចរឹតមួយរូប លោក ទេព សុក្រ បានពណ៌នាអំពីជនជាប់ចោទថា ជាមនុស្សចិត្តល្អ សុភាពរាបសារ និងជាគ្រូដ៏ពូកែ ។ លោកទទួលបានការកោតសរសើរពីសិស្សរបស់លោកទាំងអស់។ លោកមិនមានទំលាប់អាក្រក់នោះឡើយ ហើយក៏លោក មិនចូលចិត្តលើកដំកើងខ្លួនឯងផងដែរ។ ជាគ្រូបង្រៀន ជនជាប់ចោទបានឲ្យតម្លៃសិស្សទាំងអស់ស្មើៗគ្នា។ ទេព សុក្រ បានរម្លឹក ថា ជនជាប់ចោទបានផ្ដល់ទំនុកបំរុង និងមេរៀនដោយឥតគិតថ្លៃដល់សិស្សដែលគ្មានលទ្ធភាព រួមបញ្ចូលទាំងខ្លួនលោកផងដែរ ហើយជនជាប់ចោទជារឿយៗផ្ដល់ការលើកទឹកចិត្តដល់សិស្សដែលក្រីក្រ។ ជនជាប់ចោទក៏បានបង្កើតការសហការគ្នាសំរាប់ សិស្សទាំងអស់ដើម្បីទិញសំភារៈផ្គត់ផ្គង់សាលានូវតម្លៃថោក។ លោក ទេព សុក្រ បានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា លោកជឿថា វាជា ការអរគុណមួយចំណែកទៅជនជាប់ចោទបានរួមចំណែកជួយលោកឲ្យក្លាយជាគ្រូបង្រៀន និងក្រោយមកក្លាយជានាយក សាលា។

លោក ទេព សុក្រ បានដឹងអំពីតួនាទីជនជាប់ចោទនៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម នៅពេលដែលជនជាប់ចោទត្រូវ បានគេចាប់ខ្លួន ប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានអះអាងថា លោកមានអារម្មណ៍ "សោកស្ដាយដែលមនុស្សដ៏ល្អបានក្លាយទៅជាឧក្រិដ្ឋជនទៅវិញ។"

សោ សាត សោ សាត

អ្នកស្រី សោ សាត ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីដើម្បីធ្វើសាក្ខីកម្មលើអាកប្បកិរិយារបស់ជនជាប់ចោទ។

អ្នកស្រី សោ សាត គឺជាមិត្តរួមថ្នាក់របស់ជនជាប់ចោទនៅវិទ្យាល័យក្នុងខេត្ដកំពង់ធំ អំឡុងឆ្នាំ១៩៥៩ ដល់ ១៩៦១។ អ្នកទាំងពីរស្ថិតនៅក្នុងក្រុមសិក្សាជាមួយគ្នា។

ជាសាក្សីប្រតិចរិកមួយរូប អ្នកស្រី សោ សាត បានពណ៌នាអំពីជនជាប់ចោទចោទថា ជាមនុស្សមានអាកប្បកិរិយាល្អ ភក្ដីភាព ចិត្តល្អ សុភាពរាបសារ និងស្លូតបូត។ អ្នកស្រីបានជម្រាបទៅអង្គជំនុំជម្រះពីរបៀបដែលអ្នកស្រីកត់សម្គាល់ទៅជនជាប់ចោទ ដែលថា ជនជាប់ ចោទគឺមិនដូច សិស្សផ្សេងៗទៀតក្នុងថ្នាក់នោះទេ គឺថា ជនជាប់ចោទមិនដែលលាក់ចំណេះដឹងរបស់លោក នោះឡើយ ប៉ុន្ដែលោកតែងតែចង់ចែករំលែកចំណេះដឹងរបស់លោកទៅកាន់សិស្សផ្សេងៗទៀត។ អ្នកស្រីក៏បានអះអាងដែរថា ជនជាប់ចោទជាសិស្សដែលគោរពពេលវេលា និងគោរពលោកគ្រូអ្នកគ្រូ ព្រមទាំងគាំទ្រសិស្សផ្សងៗទៀតក្នុងការសិក្សារបស់ពួក គេ ប៉ុន្ដែមិនមែនអ្នកដែលគ្មានមិត្តភ័ក្ដនោះទេ។

អ្នកស្រី សោ សាត បានប្រាប់ទៅអង្គជំនុំជម្រះថា អ្នកស្រីមិននឹកស្មានថា ជនជាប់ចោទអាចក្លាយទៅជាប្រធានមន្ទីរស២១នោះឡើយ។ អ្នកស្រីបានដឹងអំពីរឿងនេះពីសៀវមួយក្បាលឈ្មោះ " ពេជ្ឈឃាតដែលបាត់បង់" ឬ (The Lost Executioner) ដែលនៅពេលដែលអ្នកស្រីអាន វាបានធ្វើឲ្យអ្នកស្រីស្រឡាំងកាំង និងរន្ធត់បំផុត។

អ្នកស្រី សោ សាត បានសុំការអនុញ្ញាតទៅលេងជនជាប់មួយភ្លែតបន្ទាប់ពីសក្ខីកម្មរបស់អ្នកស្រី៕

អ្នកស្រី Francoise Sironi-Guilbaud អ្នកស្រី Francoise Sironi-Guilbaud

Francoise Sironi-Guilbaud មានអាយុ៥១ ឆ្នាំ ជាសាស្ដ្រាចារ្យចិត្ដវិទ្យាមកពីសាកលវិទ្យាល័យប៉ារីស៨ ត្រូវបានកោះ ហៅធ្វើជា អ្នកជំនាញដើម្បី បង្ហាញអំពីការប៉ាន់ប្រមាណចិត្តសាស្ដ្រនៃការប្រព្រឹត្តឡើងរបស់ជនជាប់ចោទក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ជាមួយនិង ការវិវត្ដ ថ្មីនៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០០៩។ អ្នកជំនាញបញ្ជាក់ថា ជនជាប់ចោទមិនបង្ហាញអំពីភាពមិនប្រក្រតីនៃផ្នែកចិត្តសាស្ដ្រឡើយ។ គេ បានពណ៌នាថា ជនជាប់ចោទគឺជាមនុស្សដែលគួរឲ្យស្រឡាញ់ ពិតជាមានឥទ្ធិពល ដោយការឆ្លើយតបយ៉ាងល្អ ប្រសើរទៅចំ ពោះភាពដឹកនាំ ជាមួយនឹងការពាក់ព័ន្ធគ្នា ហើយនិងការទទួលខុសត្រូវ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោក។ មនោគមវិជ្ជាម៉ាក់ស៊ីស បានបំពេញតម្រូវការរបស់លោកសំរាប់ភាពជាក់លាក់ណាមួយ និងបំពេញយ៉ាងគ្រប់គ្រាន់ជាមួយនឹងសាសនាគ្រឹស្ដ។ ពួក គេបានពណ៌នាអំពីអាកប្បកិរិយាចិត្ដសាស្ដ្រដូចជាការអាកម្បកិរិយាដែលគួរឲ្យស្រឡាញ់ ជា មនុស្ស មានហេតុផល មិនគួរ ឲ្យ អាណិតអាសូរ។ ពួកគេបានកត់សម្គាល់ថា ជនជាប់ចោទអាចរៀបចំយន្នការកំលាំងការពារដើម្បីតតាំងនឹងការ ដាក់ ទោសដល់ លោក អំពីការប្រតិកម្មខាងក្រៅ និងជំលោះខាងក្នុងផងដែរ ដែលបង្កើតឡើងដោយយន្នការ និងការពិតខាងក្រៅ ដែលពួកគេ បានពណ៌នាថា ជាអំណាចចុងក្រោយរបស់លោកក្នុងការពណ៌នាពីគ្រួសាររបស់លោកដែលមើលរំលងទៅលើការស្លាប់របស់ កុមារនៅមន្ទីរស២១។ ប៉ុន្ដែអ្នកជំនាញបាន ដឹងថា ជនជាប់ចោតនេះមានភាពឆ្លាតវៃសំរាប់ការបត់បែនរបស់លោក លើផ្លូវជីវិត និងសកម្មភាពរបស់លោក នៅពេលដំណើរ ការស៊ើបអង្កេត របស់តុលា ការ។ អ្នកជំនាញបានប្រើយុត្តិសាស្ដ្រ ភូមិសាស្ដ្រនយោ បាយ ដែលធ្វើការវិភាគអំពីសំឡេង នៃប្រវត្តិសាស្ដ្របុគ្គល និងសមូហភាព ដែលត្រូវបាន បង្កើត ឡើងដោយ Francoise Sironi-Guilbaud សំរាប់ការអនុវត្តរបស់អ្នកស្រី។ ដើម្បីយល់ពីជនជាប់ចោទ អ្នកស្រីបានជំទាស់ថា វាចាំបាច់ណាស់ត្រូវគិតពីកត្តា នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ប្រវត្តិសាស្ដ្រ និងវប្បធម៌ ទៅលើបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់ជនជាប់ចោទ។ អ្នក ជំនាញទាំងពីរអះអាង ថាពួក គេជឿថា ជនជាប់ចោទអាចត្រូវបានជួយសង្គ្រោះ និងបញ្ចូលគ្នាក្នុងសង្គម ដោយផ្អែកលើបទពិសោធន៍ កាលពីអតីតកាល របស់លោក និងស្ថាន ភាពរបស់លោកនៅបច្ចុប្បន្ន។

អ្នក​ស្រី ឈុំ នូវ

អ្នកស្រី ឈុំ នូវ បានដាក់ពាក្យស្នើសុំធ្វើជាដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណីលើមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការឈឺចាប់ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកស្រី ដែលត្រូវបានគេឃុំខ្លួននៅមន្ទីរស២៤ ក៏ដូចជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការស្លាប់របស់កូន និងប្ដីរបស់អ្នកស្រី ដែលមានឈ្មោះថា នូ មឿន។ អ្នកស្រីបានចូលរួមដំណើរការជាដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណីដើម្បីស្វែងរកយុត្តិធម៌ និងសំណងសមូហភាព។ អំឡុងពេលសក្ខីកម្មរបស់អ្នកស្រី អ្នកស្រីបានប្រាប់ទៅអង្គជំនុំជម្រះថា នេះជាលើកទីមួយហើយក្នុងរយៈពេល៣២ឆ្នាំដែលអ្នកស្រីយករឿងរ៉ាវនេះទៅនិយាយប្រាប់អ្នកដ៏ទៃ។ អ្នកស្រីបានរៀបរាប់អំពីការចូលរួមនៅ ក្នុងបដិវត្ដន៍ឆ្នាំ១៩៧១ ប៉ុន្ដែឥលូវនេះអ្នកស្រីមានអារម្មណ៍ថា បានក្បត់ពួកគេដោយសារតែរបបខ្មែរក្រហម។ ប្ដីរបស់អ្នកស្រីត្រូវបានគេចាប់ខ្លួន ហើយបញ្ជូនទៅមន្ទីរស២១ នៅថ្ងៃទី៩ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៧។ អំឡុងពេលធ្វើការជាអគ្គនាយកផ្នែកភស្ដុភាក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ អ្នកស្រីត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៧។ ដំបូងឡើយអ្នកស្រីត្រូវបានបញ្ជូនទៅមណ្ដលកែប្រែស២១ ក្នុងស្ទឹងច្រូវ។ នៅទីនោះ អ្នកស្រីបានកើតកូនបានម្នាក់ ហើយក្រោយមកកូននោះបានស្លាប់ដោយសារតែអត់ឃ្លាន។ ឈុំ នូវ បានរៀបរាប់ពីរបៀបដែលអ្នកស្រីត្រូវបានគេនាំយកទៅមន្ទីរស២៤។ អ្នកស្រីបានពណ៌នាអំពីស្ថានភាពយ៉ាងលំបាកបំផុតនៃការឃុំខ្លួនដែលអ្នកស្រីបានជួបប្រទះ។

 

លោក នេត ផល្លី

នេត ផល្លី ជាដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី ក្នុងសំណុំរឿង ០០១ បានទទួលរងការឈឺចាប់ដោយសារតែបាត់បង់បងប្អូនប្រុសរបស់លោក ឈ្មោះ នេត ប៊ុនធី ដែលជាទាហ៊ានខ្មែរក្រហមមួយរូបប្រចាំតំបន់ភូមិភាគខាងកើត ហើយត្រូវបានគេយករូបលោក ប៊ុនធី ទៅឃុំខ្លួន និងសម្លាប់នៅមន្ទីរសន្ដិសុខស២១ ឬ គុកទួលស្លែង។ នៅពេលគ្មានដំណឹងពីបងប្អូនប្រុសរបស់លោកនៅឆ្នាំ ១៩៧៨ នេត ផល្លី សង្ឃឹមថា នឹងបានរស់នៅជួបជុំគ្នាវិញដូចកាលពី៣០ឆ្នាំមុន ប៉ុន្ដែការពិតនោះគឺថា គាត់បានព្យាយាមស្វែងរកស្រាវជ្រាវបងប្អូនប្រុសរបស់គាត់តាំងពីខែកុម្ភៈ រហូតដល់ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដោយគ្មានសំណាងឡើយ។ រូបលោក និងគ្រួសាររបស់លោកពិតជាមានការតក់ស្លុតក្រៃលែងនៅពេលដឹងថា បងប្អូនប្រុសរបស់លោកត្រូវបានគេយកទៅឃុំឃាំង ធ្វើទារុណកម្ម និងសម្លាប់នៅមន្ទីរស២១។ ក្នុងអំឡុងពេលការធ្វើសក្ខីកម្មរបស់លោក នេត ផល្លី បានពណ៌នាពីការឈឺចាប់របស់លោក ក៏ដូចជាការឈឺចាប់របស់ឪពុកម្ដាយរបស់លោក ហើយនិងប្អូនប្រុសថ្លៃរបស់លោក។ ភាពឈឺចាប់របស់លោកក្រោយពេលបាត់បង់បងប្អូនប្រុសរបស់លោកនោះ គឺគាត់បានជួបប្រទះនឹងគ្រោះថ្នាក់ការងារជាបន្ដបន្ទាប់ ដែលរហូតបណ្ដាលឲ្យដៃឆ្វេងរបស់លោកត្រូវកាត់ចោលផងដែរ។

អ្នកស្រី Antonya Tioulong

Tioulong Antonyaជាដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណីលើសំណុំរឿង០០១ បានទទួលរងការឈឺចុកចាប់ពីការបាត់ខ្លួន និងការសម្លាប់បងស្រីរបស់គាត់ ឈ្មោះ Tioulong Raingsyនិងបងប្រុសថ្លៃរបស់ឈ្មោះ Kimari Lim។ គាត់ធ្វើសក្ខីកម្ម ដោយតំណាងឲ្យគ្រួសាររបស់គាត់។ ម្ដាយរបស់គាត់ឈ្មោះ Measketh Samphotreបងស្រីរបស់គាត់ឈ្មោះ Tioulong-Rohmer Nevaក្មួយស្រីរបស់គាត់ឈ្មោះ Kimari Nevinkaនិងក្មួយប្រុសរបស់គាត់ឈ្មោះ Kimari Visakaដែលអ្នកទាំងអស់បានចូលរួមជាដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី។ ពួកគេបានចេញទៅរស់នៅក្នុងប្រទេសបារាំង ជាទីកន្លែងដែលពួកបានទទួលសំបុត្រចុងក្រោយរបស់Raingsy និង Lim ដែលបានចុះថ្ងៃទី ២៨ ខែមិនា ឆ្នាំ ១៩៧៥។ Raingsy និង Limមានគម្រោងជួបជុំគ្រួសារ និងកូនៗរបស់ពួកគេក្នុងប្រទេសបារាំង ក្នុងរដូវក្ដៅ ឆ្នាំ ១៩៧៥។ ប៉ុន្ដែអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរ នៅពេលខ្មែរក្រហមដណ្ដើមបានទីក្រុងភ្នំពេញ។ Raingsy ប្ដីរបស់គាត់ Limត្រូវចាប់ខ្លួននៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៩៧៥ ហើយត្រូវបានឃុំខ្លួននៅមន្ទីរស២១។ គេសន្មត់ថា អ្នកទាំងពីរត្រូវបានសម្លាប់នៅក្នុងអំឡុងខែមេសា និងឧសភា ឆ្នាំ ១៩៧៦។ ក្នុងនាមជាដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី Tioulong Antonyaបានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះពីរបៀបដែលពួកគេរកឃើញបងស្រី និងបងថ្លៃរបស់គាត់ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩ បន្ទាប់ពីពួកគេស្វែងរកអស់ជាច្រើនកន្លែងរួចមក។ គាត់បានពណ៌នាថា គ្រួសាររបស់គាត់មានការឈឺចាប់ខ្លាំងណាស់ ហើយពួកគេក៏បានបដិសេធទៅនឹងការសំអភ័យទោសរបស់ជនជាប់ចោទផងដែរ ដោយគាត់និយាយថា គ្រួសាររបស់គាត់នឹងមិនលើកលែងទោសឲ្យជនជាប់ចោទនោះទេ។

 

លោក ឈួន ផល

ឈួន ផល ជាសាក្សីមួយរូបដែលត្រូវបានកោះហៅដើម្បីឆ្លើយបំភ្លឺពីតួនាទីរបស់ខ្លួននៅមន្ទីសន្ដិសុខស២១ ឬគុកទួលស្លែង។ ឈួន ផល បានចូលរួមក្នុងចលនាខ្មែរក្រហមបន្ទាប់ពីថ្ងៃទី១៧ មេសា ឆ្នាំ១៩៧៥។ គាត់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅចូលរួមហ្វឹកហាត់ទាហ៊ាននៅតាខ្មៅ មុនពេលដែលគាត់ត្រូវបានតែងតាំងនៅមន្ទីរស២១ នៅពេលនោះគាត់មានអាយុ១៥ឆ្នាំ នឹងត្រូវបានគេឲ្យទៅធ្វើស្រែ និងជីកប្រឡាយ។ នៅដើមឆ្នាំ១៩៧៦ រហូតដល់ចុងឆ្នាំ១៩៧៨ ឈុន ផល ត្រូវបានតែងតាំងជាសន្ដិសុខប្រចាំការនៅអគារលេខ២ នៅមន្ទីរស២១។ គាត់ទទួលបញ្ជាជាអ្នកយាមអ្នកទោសនៅក្នុងគុក និងហាមឃាត់អ្នកទោសទាំងនោះមិនឲ្យគេចខ្លួន ឬលួចសំលាប់ខ្លួនឯងឡើយ។ សាក្សី ឈឹម ផល រូបនេះបានពណ៌នាថា ស្ថានភាពនៃការឃុំខ្លួននៅក្នុងអគារនៃមន្ទីរស២១ ដែលគាត់យាមនោះ ក៏មានស្ថានភាពដូចអគារផ្សេៗទាំងអស់នៅក្នុងមន្ទីស២១ ដែលមានអ្នកផ្សេងជាអ្នកយាមកាមផងដែរ។ គាត់បានរំលឹកថា គាត់បានឃើញឈ្លើយសឹកសង្គ្រាមជនជាតិវៀតណាម អ្នកទោសស្ដ្រី និងអ្នកទោសជនបរទេស។ គាត់បានប្រាប់អង្គសវនាការថា គាត់មិនដែលស្គាល់ជនជាប់ចោទ(កាំង ហ្គិចអ៊ាវ ហៅឌុច)ដែលជាប្រធានមន្ទីរស២១ឡើយ ហើយគាត់ក៏មិនដែលបានឃើញជនជាប់ចោទរូបនោះនៅក្នុងមន្ទីរស២១ផងដែរ។ គាត់លើកឡើងបន្ថែមថា គាត់ត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅធ្វើស្រែនៅបឹងជើងឯក និងម្ដងនោះទៅជីករណ្ដៅដើម្បីកប់សាកសព។ មេធាវីបានលើកឡើងថា ឈុន ផល ស្ថិតក្នុងកាលៈទេសៈជាអ្នកទទួលរងការគាបសង្កត់ទៅលើខ្លួនឯង។  

 

ឡាច មាន ឡាច មាន

លោក ឡាច មាន ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីដើម្បីធ្វើសក្ខីកម្មលើតួនាទីនៅមន្ទីរស២១។

លោក ឡាច មាន ត្រូវបានជ្រើសរើសជាសមាជិកទាហ៊ានខ្មែរក្រហមក្នុងឆ្នាំ១៩៧៤ មុនពេលដែលលោកបានក្លាយជាយោធា ខ្មែរក្រហម។ លោកត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅហ្វឹកហ្វឺននៅសាលាយោធានៅទីក្រុងតាខ្មៅ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៥។ ក្រោយមកលោកត្រូវ បានចាត់តាំងឲ្យធ្វើការជាសន្ដិសុខនៅពន្ធនាគារតាខ្មៅ ហើយក្រោយមកនៅពន្ធនាគារដើម ផេងក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ។ នៅពេល ដែលពន្ធនាគារនេះត្រូវបានប្ដូរទៅជាមន្ទីរស២១ លោកបានធ្វើការនៅទីនោះជាសន្ដិសុខ និងជាអ្នកកត់ត្រា។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៨ លោកត្រូវបានផ្ទេរទៅឲ្យយកការរហូតដល់ពេលលោកទទួលបានការបណ្ដុះបណ្ដាលនៅពីក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ កាក់។

ក្នុងពេលជាសាក្សី លោក ឡាច មាន បានពណ៌នាពីស្ថានភាពការងារនៅមន្ទីរស២១ ដោយលោកបានលើកឡើងថា បុគ្គលិក នៅមន្ទីរស២១បានបាត់ខ្លួនជាបន្ដបន្ទាប់។ លោកពណ៌នាអំពីស្ថានភាពនៃការឃុំឃាំង និងការសួរចម្លើយផងដែរ ដើម្បីសម្រង់ បានព័ត៌មាន ពីអ្នកទោស និងកំណត់មុខសញ្ញាបណ្ដាញរបស់ពួកគេ។ ការបណ្ដុះបណ្ដាលលោកគឺដើម្បីក្លាយជាអ្នកសួរចម្លើយ ដែលផ្ដល់នូវភាពងាយស្រួលក្នុងការពិនិត្យទៅលើចម្លើយរបស់អ្នកទោស។ លោកបានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា លោកត្រូវបានតែងតាំងដើម្បីស៊ើបការណ៍ទៅលើអ្នកទោសជាប្រចាំថ្ងៃ ហើយគេមិនអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើទារុណកម្មលើពួកគេឡើយ។ លោក បានសារភាពនៅមុខអង្គជំនុំជម្រះថា លោកបានសួរចម្លើយតែលើអ្នកទោសបីឬបួននាក់ប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានធ្វើការពិសោធន៍ លើវិធីសាស្ដ្រដែលត្រូវបានប្រើនៅមន្ទីរស២១ ដូចជាការវាយអ្នកទោសជាមួយដំបងដើមត្របែកនិងភ្ជាប់ខ្សែភ្លើងទៅនឹងត្រចៀករបស់ពួកគេ។ លោកបានប្រាប់ផងដែរថាលោកបានជួបជនជាប់ចោទ(ឌុច)ជារៀងរាល់ថ្ងៃនៅពេលលោកធ្វើជាអ្នកសួរចម្លើយ។

 A lawyer assisted Lach Mean in case an issue of self-incrimination arose.

 

លោក កូក ស្រស់ លោក កូក ស្រស់

លោក កូក ស្រស់ ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសក្សីដើម្បីធ្វើសក្ខីកម្មពាក់ព័ន្ថនឹងតួនាទីនៅមន្ទីរស២១។

កូក ស្រស់ បានចូលរួមក្នុងបដិវដ្ដន៍ខ្មែរក្រហមជាយុទ្ធជននៅចុងឆ្នាំ១៩៧៣។ បន្ទាប់ពីថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ លោកបាន ធ្វើការជាសន្ដិសុខនៅមន្ទីរឃុំឃាំងក្រុងតាខ្មៅ ឬមន្ទីរពេត្យវិកលចរិក។ ក្នុងចុងឆ្នាំ១៩៧៥ លោកត្រូវបានតែងតាំងឲ្យទៅធ្វើការ នៅមន្ទីរស២១ ជាសន្ដិសុខម្ដងទៀត។ នៅប្រហែលជាពីរសប្ដាហ៍មុនកងទ័ព្ទវៀតណាមចូលដល់ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ លោក កូក ស្រស់ ត្រូវបានបញ្ជូនទៅធ្វើការនៅក្នុងវាលស្រែខាងត្បូងមន្ទីរស២៤។

ជាសាក្សី លោក កូក ស្រស់ បានស្គាល់ ឌុច ជាប្រធានមន្ទីរស២១ ហើយបាននិយាយថា នៅពេលនោះ គាត់ត្រូវបានហៅថា តាឌុច ឬជីតាឌុច។

លោកបានពណ៌នាពីស្ថានភាពនៃការឃុំខ្លួននៅមន្ទីរស២១ ដោយនិយាយថា គ្មានអ្នកដែលត្រូវបានគេឃុំខ្លួនណាមួយត្រូវបានអ នុញ្ញាតឲ្យចាកចេញពីមន្ទីរស២១នេះទាំងរស់នោះទេ។ លោកបានរម្លឹកអំពី សម្រែករបស់អ្នកទោសអំឡុងពេល គេសួរចម្លើយ។ លោកបានរម្លឹកដែរពីរបៀបដែលអ្នកទោសបានសួរលោក និងសន្ដិសុខ ផ្សេងៗទៀតពីមូលហេតុដែលគេចាប់ពួកគេ និងការឃុំ ខ្លួននៅមន្ទីរស២១នោះ ដោយលោកបានអះអាងថា "ខ្ញុំបានពួកគេថា ខ្ញុំមិនដឹងអ្វីៗទាំងអស់។" វាជាអង្គការដែលចាប់ពួកគេ ហើ យបញ្ជូនពួកគេមកទីនេះ ហើយខ្ញុំមានតួនាទីជា"កងល្បាតប៉ុណ្ណោះ នៅទីនេះ។" កូក ស្រស់ ក៏បានពណ៌នាអំពីការងាររបស់លោ កជាសន្ដិសុខនៅមន្ទីរស២១នេះផងដែរ ដោយលោករម្លឹកអំពីការ ចាប់ខ្លួនសមាជិកពីររូបនៃក្រុមរបស់លោក។ លោកបានប្រាប់ ទៅអង្គសវនាការថា ការឈឺចុកចាប់នៃបុគ្គលិកនៅមន្ទីរស២១ គឺ "ឈឺចាប់ខ្លាំងណាស់។" "គ្រប់គ្នាយើង ឈឺចាប់ និងពួកយើង គ្មានជម្រើស យើងមិនអាចគេចខ្លួន ហើយយើងត្រូវតែធ្វើការងារ នេះ។ មានតែពេលវេលាទេដែលអាចប្រាប់បាន។" ក្នុងផ្នែករប ស់លោក មានតែសន្ដិសុខពីររូបប៉ុណ្ណោះដែលនៅរស់រានមាន ជីវិត។

មេធាវីអមលោក កូក ស្រស់ គឺស្ថិតក្នុងការប៉ះបោរប្រឆាំងនឹងខ្លួនឯង។

 

PRAK Khan PRAK Khan

លោក ប្រាក់ ខន ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីដើម្បីបង្ហាញសក្ខីកម្មអំពីតួនាទីនៅមន្ទីរស២១។

លោក ប្រាក់ ខន បានចូលរួមជាមួយខ្មែរក្រហមក្នុងឆ្នាំ១៩៧២។ លោកបានធ្វើការនៅក្នុងវាលស្រែនៅមុនពេលលោកត្រូវបាន គេផ្ទេរទៅកាន់កងចល័ត៧០៣។ បន្ទាប់ពីចូលរួមក្នុងការវាយដណ្ដើមយកទីក្រុងភ្នំពេញ លោកត្រូវបាន តែងតាំងឲ្យធ្វើការ នៅ ក្នុងវាលស្រែរបស់មន្ទីរស២៤។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៥ ឬដើមឆ្នាំ១៩៧៦ លោកត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរស២១ដើម្បីធ្វើការជា សន្ដិសុខនៅខាងក្រៅអគារមន្ទីរស២១នោះ។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៦ ប្រាក់ ខន ត្រូវបានតែងតាំងឲ្យធ្វើការ ជាអ្នកសួរ ចម្លើយនៅ ក្នុងក្រុមដែលមានឈ្មោះថា ក្រុម "ទំពារ"។

ជាសាក្សីមួយរូប លោក ប្រាក់ ខន បានបញ្ជាក់ទៅលើការសួរចម្លើយនៅមន្ទីរស២១។ លោកបានអះអាងថា មានអ្នកសួរចម្លើយ បីក្រុម "ក្រុមត្រជាក់ ក្រុមក្ដៅ និងក្រុមទំពារ។" ក្រុមទាំងនេះបង្កើតឡើងដោយជនជាប់ចោទ ដើម្បីធ្វើទារុណកម្មអ្នកដែលត្រូវ បានគេឃុំឃាំងទាំងនោះដោយមិនបណ្ដាលឲ្យពួកគេស្លាប់នោះទេ។ ប្រាក់ ខន ក៏បានអះអាងដែរថា ការធ្វើទារុណកម្មអាចធ្វើ ឡើង គ្រាន់តែនៅពេលដែលមានការបញ្ជាពីឌុចប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានពណ៌នាអំពីការបណ្ដុះ បណ្ដាលរបស់ លោកជាអ្នកសួរ ចម្លើយ អំឡុងពេលវគ្គសិក្សានៅក្នុង"សាលានយោបាយរបស់ឌុច។" នៅទីនោះ ឌុច បានបង្រៀនពីបច្ចេកទេស ក្នុងការធ្វើ ទារុ ណកម្ម និងខ្សែបន្ទាត់នយោបាយរបស់គណបក្សកុម្មុយនីស្ដកម្ពុជា។ ប៉ុន្ដែ លោក ប្រាក់ ខន បានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា លោក មិនបានចូលរួមក្នុងការធ្វើទារុណកម្មនោះទេ។ លោកក៏បានលើកពីការហ្វឹកហាត់ពីការគូគំនូរអំពីឈាមនៅមន្ទីរស២១ផងដែរ ដែលលោកបានអះអាងចំពោះការសារភាពផ្ទាល់ខ្លួន។ លោកពណ៌នាអំពីជនជាប់ចោទ ថា ជាមនុស្សចូលចិត្តរៀនសូត្រ ស្រ ឡាញ់ការងារ និងហ្មត់ចត់។

មេធាវីបានជួយលោក ប្រាក់ ខន ក្នុងករណី ជាការបណ្ដឹងជំទាស់នឹងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដែលបានកើតឡើងលើខ្លួនឯង។ ចៅក្រមបានគូសបញ្ជាក់ពីចំណុចផ្ទុយគ្នាមួយចំនួនរវាងអំនះអំណាងមុនៗ និងការធ្វើសក្ខីកម្មរបស់លោក។

 

លោក ចាន់ ខន លោក ចាន់ ខន

លោក ចាន់ ខន ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីមួយរូបដើម្បីធ្វើសក្ខីកម្មអំពីមន្ទីរសន្ដិសុខ ម៣១ ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ខ្មែរក្រហមគ្រប់ គ្រង ដែលគ្រប់គ្រងដោយ កាំង ហ្គេចអ៊ាវ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣ ខាន់ ខន ត្រូវបានជ្រើសរើសជាទាហ៊ាន ប៉ុន្ដែលោក ត្រូវបានគេបញ្ជូន ទៅធ្វើការជាសន្ដិសុខនៅមន្ទីរ ម១៣ ទៅវិញ។ លោកនៅទីនោះរហូតដល់ចុងឆ្នាំ ១៩៧៣ ឬ ដើមឆ្នាំ ១៩៧៤ ហើយក្រោយមក លោកត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅធ្វើស្រែនៅឧដុង្គ ជាមួយនឹងទាហ៊ានយាមគុក និងអ្នកទោស។ ជាសាក្សីមួយរូប លោក ចាន់ ខន បាន បញ្ជាក់អំពីស្ថានភាពនៃការឃុំខ្លួននៅមន្ទីរ ម១៣ រួមនឹងការថែទាំផ្នែកវេជ្ជសាស្ដ្រផងដែរ។ លោកបានរម្លឹកថា អ្នកទោសជាច្រើន បានសម្លាប់ ដោយសារតែការ ខ្វះខាតថ្នាំព្យាបាល ហើយពួកគេមិនទទួលបានការព្យាបាលសំរាប់របួសស្នាម បន្ទាប់ពីការសួរ ចម្លើយឡើយ។ ក្នុងអំឡុងពេលសក្ខីកម្មរបស់លោក ភាពមិនត្រឹមត្រូវរវាងនៃសក្ខីកម្មរបស់សាក្សី និងអំណះអំណាងដែលលោក បានប្រាប់ទៅសហព្រះរាជអាជ្ញាកាលពីមុន កើតឡើង។

 

 

 

លោក អូច សន លោក អូច សន

លោក អូច សន អាយុ៧២ ឆ្នាំ ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីដើម្បីធ្វើសក្ខីកម្មអំពីមន្ទីរសន្ដិសុខម១៣ ដែលមន្ទីរនេះស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្មែរក្រហម ហើយមានការគ្រប់គ្រងផ្ទាល់ដោយ កាំង ហ្គេចអ៊ាវ។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៣ លោក សន ត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាជាចរជន ហើយត្រូវបានចាប់ឃុំខ្លួននៅ មន្ទីម១៣រយៈពេលមួយឆ្នាំ។ ទីនោះហើយដែលលោកត្រូវបានគេបង្ខំឲ្យលោកធ្វើការបោះសំអាត ប្រមូលអុះ និងជីកផ្នូរ។ ក្នុងខែតុលា ឬខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៤ លោកត្រូវបានគេដោះលែង ហើយបញ្ជូនទៅខេត្តពោធិសាត់ ប៉ុន្ដែលោកបានត្រលប់ទៅផ្ទះរបស់លោកវិញនៅឆ្នាំ១៩៧៩ប៉ុណ្ណោះ។ ជាសាក្សីមួយរូប អូច សន បានបញ្ជាក់អំពីស្ថានភាពនៃការឃុំខ្លួននៅមន្ទីរម១៣។ លោកបានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា ទារុណកម្មផ្នែករាងកាយ និងផ្លូវចិត្តត្រូវបានធ្វើឡើងដាក់អ្នកទោសដោយរួមបញ្ចូលទាំងការវាយដុំ និងការបង្អត់អាហារ។ លោកបានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា អ្នកជាប់ឃុំផ្សេងទៀតជាអ្នកភូមិរបស់លោក មិនមែនជាមន្ដ្រីកងទ័ព្ទជាន់ខ្ពស់នោះទេ ហើយសន្ដិសុខដែលយាមកាមនៅទីនោះសុទ្ធតែក្មេងដែលមានអាយុចន្លោះពី១៥ ទៅ២០ឆ្នាំ។

លោក Francois Bizot លោក Francois Bizot

លោក Francois Bizot អាយុ៦៩ ឆ្នាំ ជាសាស្ដ្រាចារ្យពីសាលាបារាំងដែលបង្រៀនមុខវិជ្ជាតម្រង់ទិស។ លោកត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីដើម្បីឆ្លើយបំភ្លឺអំពីមន្ទីរម១៣។ អំឡុងពេលស្រាវជ្រាវអំពីសាសនាព្រះពុទ្ធនៅឧដុង្គក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧១ លោក ហើយនិងអ្នករួមការងាររបស់លោកជាជនជាតិខ្មែរពីររូប ឈ្មោះ កុំ ហុកលី និង កុង ស៊ុន ត្រូវបានចាប់ខ្លួនដោយកងទ័ព្ទខ្មែរក្រហម ហើយត្រូវបានបញ្ជូនទៅមន្ទីរម១៣។ នៅទីនោះលោកត្រូវបានគេឃុំខ្លួននៅក្នុងទ្រុងឬស្សីដាច់ដោយឡែកពីអ្នកជាប់ឃុំប្រមាន២០នាក់ផ្សេងទៀត ដែលពួកគេប្រហែលជាកសិករ ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់គ្រប់គ្រងដោយពួកខ្មែរក្រហម។ ពួកគេត្រូវបានគេដាក់ច្រវាក់នៅក្នុងខ្ទមចំនួនបី។ លោកត្រូវបានគេចោទថាជាភ្នាក់ងារសំងាត់ ស៊ី អាយ អេ និងលោកត្រូវបានសួរចម្លើយរាល់ថ្ងៃដោយជនជាប់ចោទផ្ទាល់តែម្ដង។ លោកត្រូវបានដោះលែងនៅថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៧១ ប៉ុន្ដែមិត្តរួមការងាររបស់លោកពីររូបទៀតស្ថិតនៅមន្ទីរម១៣ ហើយក្រោយមកត្រូវបានប្រហារជីវិត។ ជាសាក្សីមួយរូប លោក បានពណ៌នាអំពីស្ថានភាពនៃការឃុំឃាំងនៅមន្ទីរម១៣។ លោកបានរំឮកអំពីវិធីសាស្ដ្រដែលជនជាប់ចោទតាំងចិត្ដធ្វើទារុណកម្មទៅលើអ្នកត្រូវបានឃុំឃាំង ព្រោះគេរំពឹងថា វាជាគាត់ ប៉ុន្ដែលោកមិនចូលចិត្តក្នុងការធ្វើទារុណកម្មនោះទេ។ លោកសាក្សីបានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា ជនជាប់ចោទមានឈ្មោះថា ជាអ្នកខិតខំធ្វើការ និងស្រឡាញ់ការងារ។ យោងតាមសាក្សីរូបនេះ ការងារចម្បងគេរបស់ជនជាប់ចោទគឺធ្វើពង្រាងរបាយការណ៍អំពីអ្នកទោស ដើម្បីយកទៅកាត់ទោស។

 

រៀបចំ​មាតិកា

Indicted person

អ.វ.ត.ក​ លើ​ប្រព័ន្ធ​ព័ត៌មាន​សង្គម


Youtube
Twitter
Flickr

Instagram

Latest news