Case 002 Witnesses, experts and Civil Parties

Witnesses, experts and Civil Parties who have appeared in Case 002. Click on photo for larger version.

អ្នកស្រី ជិន ម៉េត

អ្នកស្រី ជិន ម៉េត ជាដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី និងជាតំណាងឲ្យមិត្ដរួមការងាររបស់អ្នកស្រីនៅក្នុងកងចល័ត៤៥០ ពាក់ព័ន្ធអំពីការឃុំខ្លួនពួកគេនៅក្នុងមន្ទីរ ស២៤ ហើយក្រោយមក បានស្លាប់នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម។ អ្នកស្រី ជិន ម៉េត បានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះរបៀបដែលកងទ័ពខ្មែរក្រហមជ្រើសរើសអ្នកស្រី នៅពេលអ្នកស្រីនៅក្នុងវ័យជាក្មេងជំទង់។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦ អ្នកស្រីត្រូវបានចាត់តាំងទៅធ្វើស្រែ ហើយក្រោយមកត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅធ្វើរោងចក្រកៅស៊ូក្នុងពាក់កណ្ដាល ឬចុងឆ្នាំ ១៩៧៧។ ក្នុងការធ្វើសក្ខីកម្មរបស់ អ្នកស្រី អ្នកស្រី ជិន ម៉េត បានរៀបរាប់អំពីការចាប់ខ្លួនរបស់គាត់នៅក្នុងខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៧៧ នៅពេលអ្នកស្រីមានអាយុ១៩ឆ្នាំ។ អ្នកស្រីត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅឃុំខ្លួន ហើយអ្នកស្រីមិនដឹងអ្វីទាំងអស់ ដោយសារតែគេរុំមុខរបស់អ្នកស្រី។ អ្នកស្រីត្រូវបានគេឃុំឃាំងអស់រយៈពេល១៥ថ្ងៃនៅទីនោះ ដើម្បីសួរចម្លើយ និងធ្វើទារុណកម្មចំនួនបីដង។ ក្រោយមកទៀតអ្នកស្រីត្រូវបានបញ្ជូនទៅអប់រំនៅមន្ទីរស២៤។ អ្នកស្រីបានពណ៌នាពីការបង្ខំឲ្យធ្វើការយ៉ាងលំបាកបំផុត ការហូបចុកមិនគ្រប់គ្រាន់ និងបង្ខំឲ្យធ្វើការឲ្យគ្រប់តាមការកំណត់។ អ្នកស្រីក៏បាននិយាយពីការអស់សង្ឃឹម ដែលធ្វើឲ្យអ្នកស្រីព្យាយាមសម្លាប់ខ្លួនឯង។ អ្នកស្រីបានរម្លឹកផងដែរ អំពីការភ័យខ្លាច និងការស្រេកឃ្លានអាហារឥតឈប់ឈរ ដែលបានបន្សល់ទុកឲ្យរូបអ្នកស្រីមានបញ្ញាផ្នែកអារម្មណ៍ និងរូបរាងគួរឲ្យខ្លាចរហូតមកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ន។

 

 

កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៤១ )
សាស្រ្តាចារ្យ ដេវីដ ឆេនដល័រ

លោកសាស្រ្តាចារ្យ ដេវីដ ឆេនដល័រ គឺជាសាស្រ្តាចារ្យកិត្តិយស នៅសាកលវិទ្យាល័យ ម៉ូណាស នៃប្រទេសអូស្រ្តាលី។ លោកបញ្ចប់ការសិក្សា នៅសា​កល វិទ្យាល័យ ហាវឺដ សាកលវិទ្យាល័យយែល និងសាកលវិទ្យាល័យមីឈីហ្គែន។ លោកបាននិពន្ធ និងបោះពុម្ពផ្សាយសៀវភៅមួយចំនួន ស្តីអំពីរបបកម្ពុ​ជា​ប្រជាធិបតេយ្យ និងអំពីមន្ទីរសន្តិសុខ ស-២១។ លោកក៏ត្រូវបានកោះអញ្ជើញ ឲ្យធ្វើជាសាក្សីជំនាញ ដើម្បីផ្ដល់សក្ខីកម្មនៅក្នុង សំណុំរឿង ០០១ ផងដែរ។ រីឯនៅក្នុងសំណុំរឿង ០០២ នេះ លោក ឆេនដល័រ ផ្តល់ការវិភាគទៅលើ គោលនយោបាយ នៃការបង្កើតមន្ទីរ ស-២១ ព្រមទាំងអំពី គោលដៅទូទៅ និងតួនាទី​របស់មន្ទីរសន្តិសុខ នានានៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (ជាពិសេស មន្ទីរ ស-២១)។

ប្រតិចារឹកសវនាការលើអង្គសេចក្ដីនៃសំណុំរឿង ០០២ - ថ្ងៃទី ២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២ , ប្រតិចារឹកសវនាការលើអង្គសេចក្ដីនៃសំណុំរឿង ០០២ - ថ្ងៃទី ២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២, ប្រតិចារឹកសវនាការលើអង្គសេចក្ដីនៃសំណុំរឿង ០០២ - ថ្ងៃទី ២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២ , ប្រតិចារឹកសវនាការលើអង្គសេចក្ដីនៃសំណុំរឿង ០០២ - ថ្ងៃទី ១៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២, ប្រតិចារឹកសវនាការលើអង្គសេចក្ដីនៃសំណុំរឿង ០០២ - ថ្ងៃទី ១៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២
លោក ស្ទីហ្វែន ហាស្ស៊ែល (Stephane Hessel)

លោក ស្ទីហ្វែន ហាស្ស៊ែល(Stephane Hessel) មានអាយុ៩១ ឆ្នាំ អតីតជាប្រជាជនបារាំងដែលបានតស៊ូជាមួយការនិរទេស ទៅកាន់ជំរុំរបស់កងទ័ព្ទណាស៊ីស។ លោកត្រូវបាន កោះហៅ ដោយ មេធាវីការពារក្ដីដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី ដើម្បីចែករំលែកបទពិសោធន៍ លើកត្ដាដែលត្រូវបានលើកលែងទោស។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម លោកបានចូលរួមក្នុងការពង្រាងច្បាប់ សិទ្ធិមនុស្សសកលក្នុងឆ្នាំ១៩៤៨ ដោយស្របជាមួយនឹង Rene Cassin និងបានធ្វើការ ដើម្បីឆ្ពោះទៅរកការផ្សះផ្សាររវាងអាឡឺម៉ង់ និងបារាំង ក្រោយពេលសង្គ្រាមនៅឧទ្វីបអឺរ៉ុប។ ជាអ្នកជំនាញមួយរូប លោក ហាស្សែល បានប្រាប់ទៅអង្គសវនាការថា វាមានសារៈសំខាន់ណាស់ ដោយមិនត្រូវសង្ឃឹមថា មានការអភ័យទោសពីជនរងគ្រោះឲ្យសោះ នៅពេលដែលមានការផ្សះផ្សារជាតិនោះ។ លោកបានគូសបញ្ជាក់ថា វាជាសិទ្ធិរបស់អ្នករងគ្រោះ ក្នុងការបដិសេធ ផ្នែកណាមួយ នៃការលើកលែងទោសបន្ទាប់ពី ការប្រកាសសាលក្រមនោះ។ លោកបានពន្យល់ពីគំនិតនៃការផ្សះផ្សារជាតិ ដែលលោកបានបញ្ជាក់ថា មិនមែនជាការអភ័យ ទោសពីជនរងគ្រោះនោះទេ ប៉ុន្ដែជាដំណើរការនៃការ បង្កើតប្រទេសមួយដោយសន្ដិភាព ដែលបញ្ចប់ទៅ ដោយនិទណ្ឌភាពតែម្ដងប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានជំទាស់ថា ការផ្សះផ្សារជាតិ គឺមិនមែនការពិត គ្រប់យ៉ាងត្រូវបានគេដឹងលឺនោះទេ គឺថា " គំនិតនៃការផ្សះផ្សារជាតិ គួរស្ថិតនៅក្នុងដៃនឹងដៃជាមួយនឹងគំនិតនៃសេចក្ដីពិត។"

 

កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៧១ )
Christopher LAPEL

ព្រះតេជគុណ គ្រីស្តូហ្វឺ ឡាបែល (Pastor Christopher Lapel ) ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សី ដើម្បីធ្វើសក្ខីកម្មទៅលើឥរិយាបថ នៃជនជាប់ចោទ និងពាក់ព័ន្ធជំនឿ សាសនារបស់ជនជាប់ចោទ។

ព្រះតេជគុណ Lapel បានជួបជនជាប់ចោទ(ឌុច) នៅពេលដែលលោក (ឌុច) បានកែឈ្មោះខ្លួនឯង ដោយដាក់ឈ្មោះថ្មីថា Hang Pin ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៥ នៅចំការសំ រោង ខេត្តបាត់ដំបង នៅពេលដែលជនជាប់ចោទ បានចូលរួមក្នុងវិហារគ្រឹះសាសនា។ ជនជាប់ចោទបានទទួល បុណ្យជ្រមុជទឹកនៅថ្ងៃទី 6 ខែមករាឆ្នាំ 1996 ហើយ បន្ទាប់ពីវគ្គសិក្សា ពីរសប្តាហ៍ លោកបានត្រលប់ទៅតំបន់ផ្ទះរបស់លោកវិញ ដើម្បីបម្រើការងារជាគ្រូគង្វាល អប់រំទៅលើប្រជាជនចំនួន១៤គ្រួសារ នៅក្នុងសហគមន៍ នោះ។ បើយោងតាម ព្រះតេជគុណ Lapel ជនជាប់ចោទបានកាន់សាសនានោះ ដោយឆន្ទៈរបស់លោកផ្ទាល់។ លោកបានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា ការលាងបាបរបស់ ជនជាប់ចោទ  បានផ្លាស់ប្ដូរ ជនជាប់ចោទពី ជាមនុស្សដែលរស់នៅ ពោរពេញដោយទុក្ខព្រួយ គ្មានសន្ដិភាព គ្មានភាពរីករាយ ឬគ្មានគោលដៅក្នុងជីវិត ដោយប្រែក្លាយ ទៅជាមនុស្ស ដែលមានសន្ដានចិត្តគិតអំពីការចែកចាយ "ពាក្យសម្ដីរបស់ព្រះ"។

ព្រះតេជគុណ Lapel បានដឹងអំពីអតីតកាល របស់ជនជាប់ចោទ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ នៅពេលដែល មានអ្នកកាសែត AP ម្នាក់បានទូរស័ព្ទពីទីក្រុងបាងកកទៅសួរលោក។ ជនជាប់ចោទមិនដែលបានប្រាប់អ្វី អំពីជីវិតអតីតកាលរបស់ខ្លួន ទៅលោកនោះទេ។ ជនជាប់ចោទគ្រាន់តែបានប្រាប់ថា រូបគេមានបាបកម្ម ដែលមិនអាចលើកលែងទោស ឲ្យបាននោះទេ។ ព្រះតេជគុណ Lapel មានការភ្ញាក់ផ្អើលនៅពេលបានដឹងថា ជនជាប់ចោទនោះ គឺជាប្រធានមន្ទីរស២១ ប៉ុន្ដែលោកក៏សប្បាយចិត្ត នៅពេលដែលបានឃើញបុរសម្នាក់ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានផ្លាស់ប្ដូរពីឃាតករ ទៅជាអ្នកដែលមានជំនឿ។ ព្រះតេជគុណ Lapel ផ្ទាល់បានបាត់បង់ មិត្ដភ័ក្ដជិតស្និតរបស់លោកនៅមន្ទីរស២១ ដែរ ប៉ុន្ដែ លោកបានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា "ជាអ្នកដែលមានជំនឿពិតមួយរូប" លោកបានអត់ឱនឲ្យជនជាប់ចោទ ហើយអាចស្វែងរកសន្ដិភាព និងរីករាយតាមរយៈ សកម្មភាពនៃការលើកលែងទោស៖ "ខ្ញុំស្រឡាញ់(គាត់) ខ្ញុំស្អប់អ្វីដែល (គាត់) បានធ្វើ។ ខ្ញុំស្អប់ទង្វើអាក្រក់ ប៉ុន្ដែមិនមែនស្អប់អ្នកធ្វើទង្វើអាក្រក់ឡើយ" ៕

កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៧១ )
Justice Richard Joseph Goldstone

Justice Richard Goldstone មានអាយុ៧០ ឆ្នាំ ជាសាស្ដ្រាចារ្យច្បាប់នៃសាកលវិទ្យាល័យ ហ្វតហាម។ លោកត្រូវបានតុលាការកោះ អញ្ជើញក្នុងនាមជាអ្នកជំនាញ ដើម្បី ផ្ដល់សក្ខីកម្មទៅលើការលើក លែងទោសនៅក្នុងតុលាការអន្ដរជាតិ។ លោកបានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា ទិដ្ឋភាពសំខាន់ៗបីដើម្បីត្រូវដឹងនោះគឺ ធម្មជាតិនៃឧក្រិដ្ឋកម្ម ចំណង់ ចំណូលចិត្តរបស់អ្នករងគ្រោះ និងតម្រូវការសង្គម។ លោកបាននិយាយថា សំរាប់តម្រូវការសង្គមទូទៅ គឺមានសារៈសំខាន់ណាស ដូច្នោះ ត្រូវតែផ្ដល់ ឲ្យមានការ បើកចំហរ និងការអនុគ្រោះចំពោះការដាក់ទោស និងជាពិសេសគឺការអត់ឱនពីជនរងគ្រោះ និងការបង្ហាញអំពី ការសោកស្ដាយ។ លោកបន្ដថា មានការទទួលយក ចំនួនបី សំខាន់ នៃការដាក់ទោស និងទំនួលខុសត្រូវ។ ទីមួយលោកចង្អុលទៅសារធារណៈជន ឲ្យទទទួលយក ចំពោះឧក្រិដ្ឋកម្មធ្ងន់ធ្ងរ កើតមានឡើងណាមួយ ព្រោះកត្ដានេះ មានសារៈ សំខាន់ណាស់សំរាប់ជនរងគ្រោះទាំងនោះ។ ទីពីរ លោកបានពណ៌នាថា ការទទួលយកទោសកំហុសនៃការប្រព្រឹត្ដខុស គឺជារឿងមួយសំខាន់ក្នុងការបញ្ចប់ នូវការ បដិសេធ ដោយប្រឌិត។ ទីបី លោកអះអាងថា ការទទួលស្គាល់ទោសកំហុសអាចមានឥទ្ធិពល ទៅលើអ្នកផ្សេងទៀត ដើម្បីដឹកនាំឲ្យទទួលខុសត្រូវ នៅមុខអង្គ ជំនុំជម្រះបាន។ អំឡុង ពេលសក្ខីកម្មរបស់លោក លោកបានគូសវាសការពិតដែលថា រាល់ការបន្ធូបន្ថយ នូវសំនួរណាមួយ ត្រូវតែជា "ឧក្រិដ្ឋកម្មពីស្រាលទៅ ធ្ងន់ធ្ងរដែលត្រូវបានប្រព្រឹត្ត ហើយវា ជាចំណាប់អារម្មណ៍របស់ជនរងគ្រោះផងដែរ។"៕

កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៧០ )
លោក Raoul Marc Jennar កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៧០ )
លោក ប៉េង ពាន់ កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦៩ )
លោក ហ៊ុន ស្មៀន កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦៩ )
លោក ទេព សុក្រ​

លោក ទេព សុក្រ ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីដើម្បីបញ្ជាក់ពី ឥរិយាបថរបស់ជនជាប់ចោទ។

លោក ទេព សុក្រ ជាសិស្សរបស់ជនជាប់ចោទនៅ វិទ្យាល័យស្គន់ខេត្ត កំពង់ចាម អំឡុងពេលឆ្នាំ១៩៦៦ ដល់១៩៦៨។

ជាសាក្សីប្រតិចរឹតមួយរូប លោក ទេព សុក្រ បានពណ៌នាអំពីជនជាប់ចោទថា ជាមនុស្សចិត្តល្អ សុភាពរាបសារ និងជាគ្រូដ៏ពូកែ ។ លោកទទួលបានការកោតសរសើរពីសិស្សរបស់លោកទាំងអស់។ លោកមិនមានទំលាប់អាក្រក់នោះឡើយ ហើយក៏លោក មិនចូលចិត្តលើកដំកើងខ្លួនឯងផងដែរ។ ជាគ្រូបង្រៀន ជនជាប់ចោទបានឲ្យតម្លៃសិស្សទាំងអស់ស្មើៗគ្នា។ ទេព សុក្រ បានរម្លឹក ថា ជនជាប់ចោទបានផ្ដល់ទំនុកបំរុង និងមេរៀនដោយឥតគិតថ្លៃដល់សិស្សដែលគ្មានលទ្ធភាព រួមបញ្ចូលទាំងខ្លួនលោកផងដែរ ហើយជនជាប់ចោទជារឿយៗផ្ដល់ការលើកទឹកចិត្តដល់សិស្សដែលក្រីក្រ។ ជនជាប់ចោទក៏បានបង្កើតការសហការគ្នាសំរាប់ សិស្សទាំងអស់ដើម្បីទិញសំភារៈផ្គត់ផ្គង់សាលានូវតម្លៃថោក។ លោក ទេព សុក្រ បានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា លោកជឿថា វាជា ការអរគុណមួយចំណែកទៅជនជាប់ចោទបានរួមចំណែកជួយលោកឲ្យក្លាយជាគ្រូបង្រៀន និងក្រោយមកក្លាយជានាយក សាលា។

លោក ទេព សុក្រ បានដឹងអំពីតួនាទីជនជាប់ចោទនៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម នៅពេលដែលជនជាប់ចោទត្រូវ បានគេចាប់ខ្លួន ប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានអះអាងថា លោកមានអារម្មណ៍ "សោកស្ដាយដែលមនុស្សដ៏ល្អបានក្លាយទៅជាឧក្រិដ្ឋជនទៅវិញ។"

កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៧០)
លោក ទេព សឹម

លោក ទេព សឹម ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីដើម្បីបញ្ជាក់លើអាកប្បកិរិយារបស់ជនជាប់ចោទ។

លោក ទេព សឹម ធ្លាប់ជាសិស្សរបស់ជនជាប់ចោទនៅក្នុងវិទ្យាល័យស្គន់ ក្នុងខេត្តកំពង់ចាម អំឡុងឆ្នាំ១៩៦៥ ដល់១៩៦៨។ ជនជាប់ចោទបានបង្រៀននៅ ក្នុងថ្នាក់របស់លោកនូវមុខវិជ្ជា គណិតវិទ្យា ធរណីមាត្រ និងអក្សរសាស្ដ្រខ្មែរ។

លោក ទេព សឹម បានពណ៌មានអំពីអាកប្បកិរិយារបស់ជនជាប់ចោទថា ជាគ្រូដែលសុភាពរាបសារ ទៀងទាត់ពេលវេលា និងមនុស្សស្លូតត្រង់។ លោកបានយកចិត្ដទុកដាក់បង្រៀនសិស្សរបស់លោក និងសកម្មភាពបែបនេះ លោកអាចទទួលបានការគោរពរបស់ពួកគេ។ លោក ទេព សឹម បានប្រាប់អង្គជំនុំជម្រះថា ជនជាប់ចោទបានផ្ដល់មេរៀនដោយឥតគិតថ្លៃទៅដល់សិស្សដែលរៀនខ្សោយ ហើយលោកក៏បានឲ្យតម្លៃដល់សិស្សទាំងអស់ស្មើៗគ្នា។ លោកបានរម្លឹកពីរបៀបរបបនៅចុងម៉ោងក្រោយពេលបង្រៀនដែលជនជាប់ចោទតែងតែនិយាយប្រាប់អំពីមនោគមវិជ្ជារបស់កុម្មុយនីស្ដទៅដល់សិស្សរបស់លោក ប៉ុន្ដែលោកមិនដែលជម្រុញឲ្យសិស្សទាំងអស់ចូលរួមក្នុងចលនានោះឡើយ។ 

កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦៩ )
ឆូវ វិន

លោក ឆូវ វិន ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីសួរនាំអំពីឥរិយាបថរបស់ជនជាប់ចោទ។

លោក ឆូវ វិន បានស្គាល់ជនជាប់ចោទ ថាឈ្មោះ ហេង ប៊ិន តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៥ ដល់ឆ្នាំ ១៩៩៧ នៅពេលដែលអ្នកទាំងពីរធ្វើជាគ្រូបង្រៀននៅវិទ្យាល័យផ្គាំ ក្នុងស្រុកស្វាយចេក។ បន្ទាប់ពីមានចោរកម្មនៅក្នុងផ្ទះជនជាប់ចោទហើយប្រពន្ធរបស់លោកត្រូវបានគេសម្លាប់ ឆូវ វិន បានអនុញ្ញាតឲ្យជនជាប់ចោទទៅស្នាក់នៅមន្ទីរអប់រំ។ នៅពេលនោះជនជាប់ចោទធ្វើការជាជំនួយការរបស់លោក។

អំពីឥរិយាបថរបស់ជនជាប់ចោទ លោក ឆូវ វិន បានពណ៌នាថាជនជាប់ចោទជាមនុស្សរួសរាយរាក់ទាក់ សុភាពរាបសារ ឧស្សាហ៍ព្យាយាម និងជាគ្រួដែលយកចិត្ដទុកដាក់បង្រៀន។ ដោយសារតែលោកត្រូវបានគេស្គាល់ថា ជាគ្រួដែលល្អ និងមានបទពិសោធន៍ក្នុងការបង្រៀន ជនជាប់ចោទត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះឲ្យថា ជា "គ្រូតា"។ លោកទទួលបានការកោតសរសើរពីគ្រូ និងសិស្សផ្សេងៗទៀតជាច្រើន។

ឆូវ វិន បានជម្រាបទៅអង្គជំនុំជម្រះថា លោកបានស្គាល់ជនជាប់ចោទគឺនៅពេលដែលលោកត្រូវបានគេចាប់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ។ លោកបានរម្លឹកថា លោកមានការភ្ញាក់ផ្អើលនៅពេលដឹងថា ជនជាប់ចោទមានតួនាទីខ្ពស់នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ដែលលោកស្គាល់កាលពីមុនថា ជនជាប់ចោទជាមនុស្សចាស់ទុំដែលគួរឲ្យគោរពបំផុត។ ជនជាប់ចោទបានលាក់បាំងប្រវត្តិអតីតកាលរបស់គេ ហើយថែមទាំងបានអះអាងបញ្ជាក់នៅក្នុងពាក្យស្នើសុំរបស់លោកថា លោកបានធ្វើការជាអ្នករៀបចំកម្មវិធីសិក្សានៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យទៀតផង។

 

កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦៩ )
សោ សាត

អ្នកស្រី សោ សាត ត្រូវបានកោះហៅធ្វើជាសាក្សីដើម្បីធ្វើសាក្ខីកម្មលើអាកប្បកិរិយារបស់ជនជាប់ចោទ។

អ្នកស្រី សោ សាត គឺជាមិត្តរួមថ្នាក់របស់ជនជាប់ចោទនៅវិទ្យាល័យក្នុងខេត្ដកំពង់ធំ អំឡុងឆ្នាំ១៩៥៩ ដល់ ១៩៦១។ អ្នកទាំងពីរស្ថិតនៅក្នុងក្រុមសិក្សាជាមួយគ្នា។

ជាសាក្សីប្រតិចរិកមួយរូប អ្នកស្រី សោ សាត បានពណ៌នាអំពីជនជាប់ចោទចោទថា ជាមនុស្សមានអាកប្បកិរិយាល្អ ភក្ដីភាព ចិត្តល្អ សុភាពរាបសារ និងស្លូតបូត។ អ្នកស្រីបានជម្រាបទៅអង្គជំនុំជម្រះពីរបៀបដែលអ្នកស្រីកត់សម្គាល់ទៅជនជាប់ចោទ ដែលថា ជនជាប់ ចោទគឺមិនដូច សិស្សផ្សេងៗទៀតក្នុងថ្នាក់នោះទេ គឺថា ជនជាប់ចោទមិនដែលលាក់ចំណេះដឹងរបស់លោក នោះឡើយ ប៉ុន្ដែលោកតែងតែចង់ចែករំលែកចំណេះដឹងរបស់លោកទៅកាន់សិស្សផ្សេងៗទៀត។ អ្នកស្រីក៏បានអះអាងដែរថា ជនជាប់ចោទជាសិស្សដែលគោរពពេលវេលា និងគោរពលោកគ្រូអ្នកគ្រូ ព្រមទាំងគាំទ្រសិស្សផ្សងៗទៀតក្នុងការសិក្សារបស់ពួក គេ ប៉ុន្ដែមិនមែនអ្នកដែលគ្មានមិត្តភ័ក្ដនោះទេ។

អ្នកស្រី សោ សាត បានប្រាប់ទៅអង្គជំនុំជម្រះថា អ្នកស្រីមិននឹកស្មានថា ជនជាប់ចោទអាចក្លាយទៅជាប្រធានមន្ទីរស២១នោះឡើយ។ អ្នកស្រីបានដឹងអំពីរឿងនេះពីសៀវមួយក្បាលឈ្មោះ " ពេជ្ឈឃាតដែលបាត់បង់" ឬ (The Lost Executioner) ដែលនៅពេលដែលអ្នកស្រីអាន វាបានធ្វើឲ្យអ្នកស្រីស្រឡាំងកាំង និងរន្ធត់បំផុត។

អ្នកស្រី សោ សាត បានសុំការអនុញ្ញាតទៅលេងជនជាប់មួយភ្លែតបន្ទាប់ពីសក្ខីកម្មរបស់អ្នកស្រី៕

កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦៩ )
វេជ្ជបណ្ឌិត កា ស៊ុនបូណាត កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦៧ )
អ្នកស្រី Francoise Sironi-Guilbaud

Francoise Sironi-Guilbaud មានអាយុ៥១ ឆ្នាំ ជាសាស្ដ្រាចារ្យចិត្ដវិទ្យាមកពីសាកលវិទ្យាល័យប៉ារីស៨ ត្រូវបានកោះ ហៅធ្វើជា អ្នកជំនាញដើម្បី បង្ហាញអំពីការប៉ាន់ប្រមាណចិត្តសាស្ដ្រនៃការប្រព្រឹត្តឡើងរបស់ជនជាប់ចោទក្នុងឆ្នាំ២០០៨ ជាមួយនិង ការវិវត្ដ ថ្មីនៅក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០០៩។ អ្នកជំនាញបញ្ជាក់ថា ជនជាប់ចោទមិនបង្ហាញអំពីភាពមិនប្រក្រតីនៃផ្នែកចិត្តសាស្ដ្រឡើយ។ គេ បានពណ៌នាថា ជនជាប់ចោទគឺជាមនុស្សដែលគួរឲ្យស្រឡាញ់ ពិតជាមានឥទ្ធិពល ដោយការឆ្លើយតបយ៉ាងល្អ ប្រសើរទៅចំ ពោះភាពដឹកនាំ ជាមួយនឹងការពាក់ព័ន្ធគ្នា ហើយនិងការទទួលខុសត្រូវ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់លោក។ មនោគមវិជ្ជាម៉ាក់ស៊ីស បានបំពេញតម្រូវការរបស់លោកសំរាប់ភាពជាក់លាក់ណាមួយ និងបំពេញយ៉ាងគ្រប់គ្រាន់ជាមួយនឹងសាសនាគ្រឹស្ដ។ ពួក គេបានពណ៌នាអំពីអាកប្បកិរិយាចិត្ដសាស្ដ្រដូចជាការអាកម្បកិរិយាដែលគួរឲ្យស្រឡាញ់ ជា មនុស្ស មានហេតុផល មិនគួរ ឲ្យ អាណិតអាសូរ។ ពួកគេបានកត់សម្គាល់ថា ជនជាប់ចោទអាចរៀបចំយន្នការកំលាំងការពារដើម្បីតតាំងនឹងការ ដាក់ ទោសដល់ លោក អំពីការប្រតិកម្មខាងក្រៅ និងជំលោះខាងក្នុងផងដែរ ដែលបង្កើតឡើងដោយយន្នការ និងការពិតខាងក្រៅ ដែលពួកគេ បានពណ៌នាថា ជាអំណាចចុងក្រោយរបស់លោកក្នុងការពណ៌នាពីគ្រួសាររបស់លោកដែលមើលរំលងទៅលើការស្លាប់របស់ កុមារនៅមន្ទីរស២១។ ប៉ុន្ដែអ្នកជំនាញបាន ដឹងថា ជនជាប់ចោតនេះមានភាពឆ្លាតវៃសំរាប់ការបត់បែនរបស់លោក លើផ្លូវជីវិត និងសកម្មភាពរបស់លោក នៅពេលដំណើរ ការស៊ើបអង្កេត របស់តុលា ការ។ អ្នកជំនាញបានប្រើយុត្តិសាស្ដ្រ ភូមិសាស្ដ្រនយោ បាយ ដែលធ្វើការវិភាគអំពីសំឡេង នៃប្រវត្តិសាស្ដ្របុគ្គល និងសមូហភាព ដែលត្រូវបាន បង្កើត ឡើងដោយ Francoise Sironi-Guilbaud សំរាប់ការអនុវត្តរបស់អ្នកស្រី។ ដើម្បីយល់ពីជនជាប់ចោទ អ្នកស្រីបានជំទាស់ថា វាចាំបាច់ណាស់ត្រូវគិតពីកត្តា នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច ប្រវត្តិសាស្ដ្រ និងវប្បធម៌ ទៅលើបុគ្គលិកលក្ខណៈរបស់ជនជាប់ចោទ។ អ្នក ជំនាញទាំងពីរអះអាង ថាពួក គេជឿថា ជនជាប់ចោទអាចត្រូវបានជួយសង្គ្រោះ និងបញ្ចូលគ្នាក្នុងសង្គម ដោយផ្អែកលើបទពិសោធន៍ កាលពីអតីតកាល របស់លោក និងស្ថាន ភាពរបស់លោកនៅបច្ចុប្បន្ន។

កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦៧ )
វេជ្ជបណ្ឌិត ឈឹម សុធារ៉ា កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦៤ )
លោកស្រី តូច មុន្និន កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦៣ )
អ្នកស្រី ឈិន ណាវី កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦៣ )
លោក ជុំ ស៊ីរ៉ាត់ កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦២ )
លោក អ៊ូ សាវរិត កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦២ )
អ្នក​ស្រី ឈុំ នូវ

អ្នកស្រី ឈុំ នូវ បានដាក់ពាក្យស្នើសុំធ្វើជាដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណីលើមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការឈឺចាប់ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកស្រី ដែលត្រូវបានគេឃុំខ្លួននៅមន្ទីរស២៤ ក៏ដូចជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការស្លាប់របស់កូន និងប្ដីរបស់អ្នកស្រី ដែលមានឈ្មោះថា នូ មឿន។ អ្នកស្រីបានចូលរួមដំណើរការជាដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណីដើម្បីស្វែងរកយុត្តិធម៌ និងសំណងសមូហភាព។ អំឡុងពេលសក្ខីកម្មរបស់អ្នកស្រី អ្នកស្រីបានប្រាប់ទៅអង្គជំនុំជម្រះថា នេះជាលើកទីមួយហើយក្នុងរយៈពេល៣២ឆ្នាំដែលអ្នកស្រីយករឿងរ៉ាវនេះទៅនិយាយប្រាប់អ្នកដ៏ទៃ។ អ្នកស្រីបានរៀបរាប់អំពីការចូលរួមនៅ ក្នុងបដិវត្ដន៍ឆ្នាំ១៩៧១ ប៉ុន្ដែឥលូវនេះអ្នកស្រីមានអារម្មណ៍ថា បានក្បត់ពួកគេដោយសារតែរបបខ្មែរក្រហម។ ប្ដីរបស់អ្នកស្រីត្រូវបានគេចាប់ខ្លួន ហើយបញ្ជូនទៅមន្ទីរស២១ នៅថ្ងៃទី៩ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៧។ អំឡុងពេលធ្វើការជាអគ្គនាយកផ្នែកភស្ដុភាក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ អ្នកស្រីត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៧៧។ ដំបូងឡើយអ្នកស្រីត្រូវបានបញ្ជូនទៅមណ្ដលកែប្រែស២១ ក្នុងស្ទឹងច្រូវ។ នៅទីនោះ អ្នកស្រីបានកើតកូនបានម្នាក់ ហើយក្រោយមកកូននោះបានស្លាប់ដោយសារតែអត់ឃ្លាន។ ឈុំ នូវ បានរៀបរាប់ពីរបៀបដែលអ្នកស្រីត្រូវបានគេនាំយកទៅមន្ទីរស២៤។ អ្នកស្រីបានពណ៌នាអំពីស្ថានភាពយ៉ាងលំបាកបំផុតនៃការឃុំខ្លួនដែលអ្នកស្រីបានជួបប្រទះ។

 

កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦២ ) , កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦៣ )
លោកស្រី អ៊ឹម ស៊ុន្ទី កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦១ )
លោកស្រី ភឹង ហ្គុតស៊ុនថារី កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦១ )
លោក ស៊ាង វ៉ានឌី កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦១ )
លោក សូ សូង កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦០ )
លោក នេត ផល្លី

នេត ផល្លី ជាដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី ក្នុងសំណុំរឿង ០០១ បានទទួលរងការឈឺចាប់ដោយសារតែបាត់បង់បងប្អូនប្រុសរបស់លោក ឈ្មោះ នេត ប៊ុនធី ដែលជាទាហ៊ានខ្មែរក្រហមមួយរូបប្រចាំតំបន់ភូមិភាគខាងកើត ហើយត្រូវបានគេយករូបលោក ប៊ុនធី ទៅឃុំខ្លួន និងសម្លាប់នៅមន្ទីរសន្ដិសុខស២១ ឬ គុកទួលស្លែង។ នៅពេលគ្មានដំណឹងពីបងប្អូនប្រុសរបស់លោកនៅឆ្នាំ ១៩៧៨ នេត ផល្លី សង្ឃឹមថា នឹងបានរស់នៅជួបជុំគ្នាវិញដូចកាលពី៣០ឆ្នាំមុន ប៉ុន្ដែការពិតនោះគឺថា គាត់បានព្យាយាមស្វែងរកស្រាវជ្រាវបងប្អូនប្រុសរបស់គាត់តាំងពីខែកុម្ភៈ រហូតដល់ខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៧៩ ដោយគ្មានសំណាងឡើយ។ រូបលោក និងគ្រួសាររបស់លោកពិតជាមានការតក់ស្លុតក្រៃលែងនៅពេលដឹងថា បងប្អូនប្រុសរបស់លោកត្រូវបានគេយកទៅឃុំឃាំង ធ្វើទារុណកម្ម និងសម្លាប់នៅមន្ទីរស២១។ ក្នុងអំឡុងពេលការធ្វើសក្ខីកម្មរបស់លោក នេត ផល្លី បានពណ៌នាពីការឈឺចាប់របស់លោក ក៏ដូចជាការឈឺចាប់របស់ឪពុកម្ដាយរបស់លោក ហើយនិងប្អូនប្រុសថ្លៃរបស់លោក។ ភាពឈឺចាប់របស់លោកក្រោយពេលបាត់បង់បងប្អូនប្រុសរបស់លោកនោះ គឺគាត់បានជួបប្រទះនឹងគ្រោះថ្នាក់ការងារជាបន្ដបន្ទាប់ ដែលរហូតបណ្ដាលឲ្យដៃឆ្វេងរបស់លោកត្រូវកាត់ចោលផងដែរ។

កំណត់ហេតុជាលាយលក្ខណ៏អក្សរ នៃកិច្ចដំណើការនីតិវិធី ជំនុំជម្រះក្ដី ”ឌុច” ( សវនាការលើអង្គសេចក្ដីលើកទី៦០ )

Pagination