សាវតារ និងតួនាទី
លោកស្រី Denise Affonco ជាជនជាតិបារាំង រស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាមុនរបបខ្មែរក្រហម
1
។ គាត់ធ្វើការជាមន្ត្រីនៅក្នុងផ្នែកសេវាវប្បធម៌នៅស្ថានទូតបារាំង និងនៅក្រុមហ៊ុនឯកជនមួយរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៣
2
។ នៅពេលដែលស្ថានការណ៍នៅកម្ពុជា កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរមុនឆ្នាំ១៩៧៥ អាជ្ញាធរបារាំងបានចាប់ផ្តើមណែនាំពលរដ្ឋរបស់ពួកគេឱ្យចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជា
3
។ ប៉ុន្តែ គាត់បានសម្រេចចិត្តស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាជាមួយប្តីនិងកូន និងប្អូនស្រីថ្លៃរបស់គាត់
4
។
គាត់ផ្តល់ភ័ស្តុតាងក្នុងសំណុំរឿង ០០២/០១ អំពីបទពិសោធន៍របស់គាត់ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥។
ការជម្លៀសចេញពីក្រុងភ្នំពេញក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥
ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីបានពិពណ៌នាស្ថានភាពដែលជីវិតរបស់គាត់បាន “ធ្លាក់ចូលឋាននរក” មួយរំពេច ពេលគាត់ត្រូវដេញចេញពីផ្ទះហើយទ្រព្យសម្បត្តិគាត់ត្រូវបានខ្មែរក្រហមដកហូត
5
។ គាត់ត្រូវបានគេបង្គាប់ឱ្យចាកចេញពីផ្ទះរបស់គាត់ ក្នុងរយៈពេលពីរឬបីថ្ងៃ ដើម្បីបញ្ចៀសការបំផ្ទុះគ្រាប់បែករបស់សហរដ្ឋ អាមេរិក
6
។ ប្រជាជនណាដែលបដិសេធមិនព្រមចាកចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញត្រូវបានចាត់ទុកថាជា “ជនក្បត់ជាតិ និងពួកចក្រពត្តិនិយម និងជាមនុស្សដែលស្ថិតក្នុងរបបចាស់” ហើយត្រូវបានប្រហារជីវិត
7
។ គ្រប់គ្នាត្រូវបានជម្លៀសចេញ រួមទាំងមនុស្សចាស់ ក្មេងៗ និងអ្នកឈឺ និងរបួសនៅតាមមន្ទីរពេទ្យនានាក្នុងទីក្រុង
8
។ គាត់មិនត្រូវបានគេអនុញ្ញាតឱ្យទៅស្ថានទូតបារាំងទេ ដោយសារផ្លូវត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ ដូច្នេះគាត់ និងក្រុមគ្រួសារត្រូវបានបញ្ជូនទៅភាគខាងត្បូង
9
។ នៅកន្លែងត្រួតពិនិត្យមួយហួសក្រុងតាខ្មៅ ខ្មែរក្រហមបានហែកឯកសារអត្តសញ្ញាណជនជាតិបារាំងរបស់គាត់ចោល
10
។
ប្រជាជនជម្លៀសត្រូវខ្មែរក្រហមបង្ខំឲ្យធ្វើដំណើរ ពេលខ្លះរាប់សប្តាហ៍
11
។ ជាលទ្ធផល ពួកគេ ជាពិសេសកុមារតូចៗបានរងនូវការហត់នឿយ ហើយដើរស្ទើរតែមិនរួច
12
។ ប្រជាជនជម្លៀសពីភ្នំពេញមកតាំងទីលំនៅ នៅជនបទ នៅតាមភូមិភាគនានារបស់កម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យទូទាំងប្រទេស រួមមាន បាត់ដំបង កំពង់ចាម កំពង់ឆ្នាំង កំពង់ស្ពឺ កំពង់ធំ កំពត កណ្តាល ព្រៃវែង ពោធិ៍សាត់ ស្វាយរៀង និងតាកែវ
13
។
ក្នុងអំឡុងពេលដើរចេញពីក្រុងភ្នំពេញ ដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណីបានជួបប្រទះនឹងព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អាក្រក់ជា ច្រើន។ គាត់បានដើរកាត់សាកសពទាហាន លន់ នល់ និងជនស៊ីវិលដែលរលួយ
14
។ ទាហានខ្មែរក្រហមមិនបានផ្តល់អាហារ ទឹក ថ្នាំពេទ្យ ឬសូម្បីតែការដឹកជញ្ជូន ហើយក៏មិនផ្តល់ជំនួយដល់ជនទន់ខ្សោយ ចាស់ជរា ឬអ្នករបួសដែរ
15
។
ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីបានផ្តល់សក្ខីកម្មអំពីការសម្លាប់មិត្តរួមសាលាម្នាក់ ដែលនៅរង់ចាំប្តីរបស់គាត់
16
។ ប្តីរបស់គាត់មិនបានត្រឡប់មកវិញទេ ហើយគាត់ត្រូវគេសម្លាប់នៅនឹងកន្លែង
17
។ អង្គជំនុំជម្រះតុលាការកំពូលបានកត់សម្គាល់ថា ទោះបីជា Denise Affonco មិនបានឃើញការសម្លាប់មិត្តរួមសាលារបស់គាត់ដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ ក៏សក្ខីកម្មរបស់គាត់បានបង្ហាញកម្រិតលម្អិតសមហេតុផល ដោយបង្កើតលទ្ធភាពខ្ពស់ ដែលមិត្តរបស់គាត់ត្រូវបានសម្លាប់ដូចដែលបានពិពណ៌នា
18
។
អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង ដោយផ្អែកលើសក្ខីកម្មរបស់ Denise Affonco ក្នុងចំណោមអ្នកផ្សេងទៀត បានរកឃើញថា នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ បក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជាបានផ្លាស់ទីលំនៅប្រជាជនពីទីក្រុងភ្នំពេញជាទ្រង់ទ្រាយធំ
19
។
លក្ខខណ្ឌការងារនៅតាមសហករណ៍
ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីបានរៀបរាប់ពីបទពិសោធន៍ដ៏អាក្រក់នៃការធ្វើការនៅសហករណ៍កោះទឹកវិល ជាកន្លែងដែលគាត់ និងសមាជិកគ្រួសាររបស់គាត់បានផ្លាស់ទីលំនៅទៅ
20
។ គាត់បានពណ៌នាថា វាជាគុកឥតជញ្ជាំងមួយ ដែលអ្នកទោសត្រូវបានដកហូតសេរីភាព និងត្រូវបានគេតាមដាន
21
។ មិនមានអគ្គិសនី ឬទឹកម៉ាស៊ីនឡើយ
22
។ គេបានបង្ខំគាត់ឲ្យដោះសម្លៀកបំពាក់ចម្រុះពណ៌របស់គាត់ចោល ហើយបង្ខំឲ្យធ្វើការងារនៅក្នុងវាលស្រែ
23
។ គេបៀតបៀនគាត់ និងបង្ខំឱ្យធ្វើការសូម្បីតែពេលឈឺ
24
។ ប្តីនិងកូនប្រុសត្រូវគេបង្ខំឲ្យកាប់រានព្រៃ (ទុកកូនស្រីគាត់ចោលនៅផ្ទះ) ហើយជួបបញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ
25
។
ប្រជាជនបានស្លាប់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយការខ្វះការថែទាំ និងថ្នាំពេទ្យ ដោយសារតែពួកគេឈឺ ហើយគ្មាននរណាម្នាក់មើលថែទាំពួកគេ ឬដោយភាពអត់ឃ្លាន និងកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ
26
។ កូនស្រីរបស់គាត់បានស្លាប់ដោយសារការអត់ឃ្លាន។ នាងបានសុំម្តាយនាងញ៉ាំបាយមួយចានចង្កឹះមុនពេលនាងស្លាប់ ប៉ុន្តែដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីមិនអាចផ្តល់អោយនាងបានទេមុនពេលនាងស្លាប់
27
។
កុមារត្រូវបានយកចេញពីឪពុកម្តាយរបស់ពួកគេដោយគ្មានដំណឹង។ ខ្មែរក្រហមបានអះអាងថា កុមារទាំងនោះជាកូនរបស់ “អង្គការ”
28
ហើយ “អង្គការ” មើលថែទាំពួកគេ
29
។ ពេលកុមារត្រឡប់មកវិញ ពួកគេត្រូវបានខ្មែរក្រហមបញ្ចូលមនោគមវិជ្ជា និងផ្លាស់ប្តូរខុសពីមុន
30
។
សេចក្តីថ្លែងទុក្ខ
លោកស្រី Denise Affonco រៀបរាប់ថា រយៈពេលសាមសិបឆ្នាំក្រោយរបបនេះ គាត់នៅតែមានសុបិន្តអាក្រក់លងបន្លាចដោយបទពិសោធន៍របស់គាត់និងមិនមានបំណងចង់ចូលមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជាវិញទេ៖
35
“ជីវិតខ្ញុំហ្នឹងគឺថាធ្លាប់តែនៅក្នុងប្រទេស ដែលមានសន្តិភាពនោះបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងឋាននរក [...] ខ្ញុំនៅតែមានព្យសនកម្ម មានព្យសនកម្មជាច្រើនមកលើខ្ញុំ។ យើងមិនមានការថែទាំងខាងផ្នែកពេទ្យ មិនមានគ្រូពេទ្យ យើងទទួលរងនូវការខ្វះខាតអាហារ មិនមានអនាម័យ។ ខ្ញុំកើតនូវជំងឺជាច្រើន ជំងឺដែលសំខាន់បំផុតសម្រាប់ខ្ញុំនោះគឺ ខ្ញុំបានកើតរបេង [...] ដំបូងនោះគឺ ការជម្លៀសគេបណ្ដេញយើងឲ្យចេញពីផ្ទះ គេមិនស្ដាប់យើងទេ គេឲ្យយើងចេញ បើថាមិនចេញទេគឺថា យើងនឹងមិនអាចនៅបានទៀតទេ [...] គេដកយកកូនពីខ្ញុំចេញ មិនឲ្យនៅជាមួយខ្ញុំ ហើយមិនប្រាប់ខ្ញុំថាយកទៅណាទៀត គេគ្រាន់តែប្រាប់ថា អង្គការនឹងមើលថែកូនរបស់អ្នកឯង ហើយមិនមែនជាកូនអ្នកឯងទៀតទេ គឺជាកម្មសិទ្ធិរបស់អង្គការ មិនចាំបាច់ខ្វល់ពីកូនទេ។ ពួកវាមិនមែនជាកូនរបស់អ្នកឯងទៀតទេ ពីព្រោះថាពួកវាត្រូវបានគេបំពាក់បំប៉នមនោគមន៍វិជ្ជាអស់ហើយ។ ហើយនៅពេលដែលកូនខ្ញុំជិតស្លាប់នោះ សុំបាយតែមួយកូនចាននោះ ហើយខ្ញុំមិនអាចផ្ដល់ឲ្យបាយទៅឲ្យកូនស្រីខ្ញុំនោះ ធ្វើឲ្យកូនខ្ញុំស្លាប់ដោយអត់បាយសូម្បីតែមួយកូនចាននោះ គឺខ្ញុំឈឺចាប់ខ្លាំងណាស់ [...].” ។
វីដេអូ







