កែវ លឿ
រហ្សនាម: 2-TCW-932
សំណុំរឿង: សំណុំរឿង ០០២/០២
ប្រភេទ: សាក្សី
តួនាទី និង សាវតារ
លោក កែវ លឿ គឺជាព្រះសង្ឃ
1
ហើយត្រូវគេបង្ខំឱ្យចូលរួមជាមួយខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ១៩៧០
2
។ គាត់នៅកងពល ៣១០
3
។ នៅខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៥ គាត់រងរបួសនៅក្នុងសមរភូមិ
4
ដែលធ្វើឱ្យគាត់ពិការរហូតដល់សព្វថ្ងៃ
5
។ ក្រោយពីប្រធានកងពលរបស់គាត់ ធ្វើរដ្ឋប្រហារបរាជ័យ លោក កែវ លឿ ត្រូវគេបញ្ជូនទៅលត់ដំនៅអន្លង់ក្ងាន
6
និងខ្មួញ-កប់ស្រូវ រយៈពេល៥ ខែ
7
មុនពេលបញ្ជូនទៅការដ្ឋានព្រលានយន្តហោះកំពង់ឆ្នាំង នៅខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៨
8
។
មុនឆ្នាំ១៩៧៥
លោក កែវ លឿ បានចូល កងទ័ព ដើម្បីប្រយុទ្ធនឹង “របបចក្រពត្តិអាមេរិក”
9
ដើម្បីឱ្យប្រជាជនកម្ពុជា រស់នៅក្នុងប្រទេសមានសន្តិភាព
10
។ គាត់ទទួលបានមនោគមន៍វិជ្ជាឱ្យកម្ទេចពួកសក្តិភូមិ ពួកមូលធន និងពួកប្រតិកិរិយា
11
ហើយត្រូវរំដោះវណ្ណៈអ្នកក្រ
12
។ មនោគមន៍វិជ្ជានេះបានចាប់ផ្តើម អនុវត្តនៅតាមវត្ត ដែលគេប្រាប់គាត់ឱ្យមានកំហឹងជាមួយសាសនាផ្សេងទៀត
13
។
នៅឆ្នាំ១៩៧៣ ព្រះសង្ឃ ត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើស្រែចម្ការ និងកសាងស្ពាននៅការដ្ឋាន
14
។ នៅឆ្នាំ១៩៧៥ គេឱ្យព្រះសង្ឃសឹក
15
ហើយវត្តអារាម ប្រែក្លាយជារោងជាង
16
។
អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង បានរកឃើញថា “ព្រះសង្ឃពុទ្ធសាសនាទទួលរងសម្ពាធផ្សេងៗ ឬត្រូវបានស្នើសុំឱ្យលាចាកសិក្ខាបទ ដើម្បីទៅចូលរួមក្នុងចលនាបដិវត្តន៍ ដែលព្រះសង្ឃខ្លះត្រូវប្រឈមហានិភ័យនៃការសម្លាប់ បង្ខំឱ្យធ្វើពលកម្ម ដូចជា ការងារកសិកម្ម ជាដើម ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងអាហារទៅឱ្យកងទ័ព ខ្មែរក្រហមនៅសមរភូមិ”
17
។
កង ក-៤ សម្រាប់ជនពិការ (ឆ្នាំ១៨៧៥-ឆ្នាំ១៩៧៧)
បន្ទាប់ពីរងរបួស លោក កែវ លឿ ត្រូវបានចាត់តាំងឱ្យទៅខាងជនពិការ កង ក-៤ ដែលមានសមាជិក ៦០០ នាក់
20
ហើយគេដកសិទ្ធិគាត់លែងឱ្យកាន់អាវុធ
21
។ បន្ទាប់ពីការបោសសម្អាតថ្នាក់លើនៅកងពល ៣១០ នៅឆ្នាំ១៩៧៧
22
គាត់បានក្លាយជាប្រធានកងធំ នៅកងនោះ
23
។ ពីរសប្តាហ៍ក្រោយពីគាត់ក្លាយជាប្រធាន
24
គេបានចាប់ខ្លួនគាត់ ហើយបញ្ជូនទៅខ្មួញ- កប់ស្រូវ ដើម្បីលត់ដំ ពីព្រោះថា គាត់មកពីភូមិភាគឧត្តរ
25
ហើយជាប់ខ្សែមេបញ្ជាការមុនៗដែលជាប់ចោទថាជាខ្មាំង
26
។
ប្រធានកងពល ៣១០ ឈ្មោះ ស្បូវ ហ៊ីម ហៅ អឿន និង គីម បានរៀបចំផែនការធ្វើរដ្ឋប្រហារប្រឆាំងនឹងខ្មែរក្រហម
27
។ លោក កែវ លឿ មានវត្តមាននៅក្នុងអង្គប្រជុំដែល អឿន បាននិយាយទៅកាន់កងទ័ពរបស់គាត់ថា កងទ័ពសមទទួលបានប្រាក់ឈ្នួល
28
ហើយមានសិទ្ធិទៅលេងឪពុកម្តាយ ហើយរឿងទាំងនោះអាចសម្រេចបានលុះត្រាតែផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម
29
។ លោក កែវ លឿ បានឃើញគេដឹកអាវុធ
30
ហើយនៅពេលដែលគាត់សួរថាតើអាវុធទាំងនោះបញ្ជូនទៅណាគេប្រាប់គាត់ថាកុំឱ្យខ្វល់គិតតែការងារខ្លួនឯងទៅ
31
។
ផែនការរបស់ អឿន និងគីម បានបរាជ័យ ហើយអ្នកជាប់ពាក់ព័ន្ធ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន
32
។ នៅឆ្នាំ១៩៧៧ ពីរសប្តាហ៍ក្រោយពេលចាប់ខ្លួន អឿន និងគីម
33
កងទ័ព និងកងទ័ពពិការ ត្រូវបានស្នើឱ្យចូលរួមវគ្គសិក្សារៀនសូត្រ ដោយក្នុងនោះ មានការផ្សព្វផ្សាយជាទូទៅថា អឿន និង គីម ជាប់ចោទថាជាជនក្បត់
34
ហើយមានការចាក់ខ្សែអាត់សំឡេង
35
អំពីចម្លើយសារភាពរបស់ពួកគាត់ដែលទទួលបាននៅ ស-២១
36
។ ដំបូង ការចាប់ខ្លួនបានធ្វើឡើងនៅភូមិភាគនិរតី បន្ទាប់មក ធ្វើឡើងនៅភូមិភាគឧត្តរ
37
។
បន្ទាប់មក ក-៤ ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរកម្មាភិបាល ហើយកម្មាភិបាលមកពីភូមិភាគនិរតី ត្រូវបានបញ្ជូនទៅធ្វើការជាមួយនឹងសមាជិក កង ក-៤
38
។ នៅឆ្នាំ១៩៧៧ សមាជិកកង ក-៤ ចំនួន ១៥០ នាក់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅសមរភូមិមុខ ដើម្បីវាយជាមួយវៀតណាម
39
។ មានតែកងទ័ពរបួសធ្ងន់តែប៉ុណ្ណោះដែលមិនត្រូវបានបញ្ជូនទៅសមរភូមិ
40
។ កងទ័ពពិការដែលគ្មានសមត្ថភាពប្រយុទ្ធ ត្រូវបានបញ្ជូនទៅធ្វើការ
41
។
ឃ្មួញ-កប់ស្រូវ (ឆ្នាំ១៩៧៧-ឆ្នាំ១៩៧៨)
លោក កែវ លឿ ត្រូវតែធ្វើការ ទោះបីជាពិការក៏ដោយ
42
។ គាត់ត្រូវរែកដី ហើយជួនកាល ដួលសន្លប់
43
។ ការងារចាប់ផ្តើមធ្វើនៅម៉ោង ៤ ព្រឹក រហូតដល់ម៉ោង ១១ ថ្ងៃត្រង់ ហើយចាប់ផ្តើមវិញនៅម៉ោង ១រសៀល រហូតដល់ម៉ោង ៦-៧ ល្ងាច។ ជួនកាល បន្តធ្វើការរហូតដល់ម៉ោង ៩ យប់-១០ យប់
44
។
កងរបស់គាត់សល់មនុស្សតែ៤០០ នាក់ នៅពេលដែលគេបញ្ជូនទៅលត់ដំ ក្នុងចំណោមនោះ មានតែ ១៤នាក់ប៉ុណ្ណោះដែលនៅមានជីវិត
45
។ គាត់បានឃើញមនុស្សស្លាប់ដោយសារធ្វើការហួសកម្លាំង និងអត់អាហារ
46
។ ឡានមកចាប់មនុស្សជារៀងរាល់យប់ ដោយចាប់មនុស្សប្រហែលជា ២០ ម្តង
47
។
ការដ្ឋានព្រលានយន្តហោះកំពង់ឆ្នាំង (ឆ្នាំ១៩៧៨-ឆ្នាំ១៩៧៩)
នៅពេលដែលលោក កែវ លឿ មកដល់ការដ្ឋានព្រលានយន្តហោះកំពង់ឆ្នាំង គាត់បានឃើញមានកម្មករប្រហែលជា ៥០០នាក់
48
ក្រោយមក គាត់ឃើញកម្មកររាប់ពាន់នាក់ សុទ្ធតែជាមនុស្សពេញវ័យ
49
។ ពីរខែដំបូង គាត់ត្រូវលត់ដំ ហើយគេឱ្យគាត់ធ្វើការពលកម្មធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជា ជីកស្មៅ
50
និងគាស់ដើមឈើ ដោយប្រើដៃ
51
។
មានកងពេទ្យចល័ត ដែលផ្សំថ្នាំឱ្យអ្នកដែលសន្លប់ពីការងារធ្ងន់ធ្ងរ
52
។ នៅពេលដែលអ្នករួមការងាររបស់គាត់ឈឺធ្ងន់ធ្ងរ ឡានមកដឹកពួកគេ ហើយបញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យ
53
។ អ្នកខ្លះរែកដី និងជីកដី ដួលសន្លប់ ហើយស្លាប់ដោយសារហត់ពេក
54
។ ប្រសិនបើកម្មករស្លាប់ មិនមានពិធីបុណ្យសពទេ។ គេកប់តែម្តង
55
។
បន្ទាប់ពីបានទៅដល់ព្រលានយន្តហោះកំពង់ឆ្នាំងរយៈពេលពីរខែ
56
គេបញ្ជូនគាត់ទៅភ្នំពេញ ដើម្បីចូលរួមការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសរយៈពេលបីខែ នៅព្រលានយន្តហោះពោធិ៍ចិនតុង ដើម្បីក្លាយជាអ្នកវាស់វែងដី
57
។ គ្រូបណ្តុះបណ្តាលគឺជាជនជាតិចិន ដោយមានជំនួយពីអ្នកបកប្រែ
58
។ ក្រៅពីវគ្គបណ្តុះបណ្តាល បច្ចេកទេស គេប្រាប់ឱ្យខិតខំធ្វើការ តាមការងាររៀងខ្លួន។ ប្រសិនបើគាត់មានកំហុស គាត់នឹងទទួលពិន័យ
59
។
មានកម្មកររាប់ពាន់នាក់
60
។ កម្មករស្លៀកពាក់ពណ៌ខ្មៅ
61
។ មានតែកងទ័ពនៅសមរភូមិតែប៉ុណ្ណោះដែលពាក់ឯកសណ្ឋានយោធា
62
។ ម៉ោងធ្វើការធម្មតាចាប់ផ្តើមពីម៉ោង ៧ព្រឹក ដល់ម៉ោង ១១ ថ្ងៃត្រង់ និងពីម៉ោង ១រសៀល ដល់ម៉ោង ៥ ល្ងាច
63
។ មានមនុស្សប្រុសច្រើនជាងមនុស្សស្រី
64
ហើយពួកគេធ្វើការដាច់ដោយឡែកពីគ្នា
65
។ ពួកគេហូបបាយនៅក្នុងកងរបស់ខ្លួន ហើយមិនមានអាហារគ្រប់គ្រាន់ទេ
66
។ មិនមាន អនាម័យ
67
ប៉ុន្តែ គ្មាននរណាហ៊ានត្អូញត្អែរទេ
68
។
នៅក្នុងរយៈពេលពីរខែដែលគាត់លត់ដំ
69
ជួនកាល គាត់ធ្វើការ ១៨ ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ
70
។ ស្ថានភាពរបស់គាត់នៅព្រលានយន្តហោះបានប្រសើរឡើង ហើយទទួលការងារមិនសូវលំបាកបន្ទាប់ពីត្រឡប់មកពីការ
បណ្តុះបណ្តាលដែលគាត់ទទួលបាន
71
។
គាត់បានឃើញក្រុមកងទ័ពពីរបីក្រុម ដើរល្បាត
72
។ ប្រសិនបើកម្មកររត់ចេញពីកង គេនឹងជាប់ចោទថាជាខ្មាំង
73
។ កងការពារ ស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានយោធា ហើយមានកងការពារពីរនាក់ មើលក្រុមកម្មករ៣០ នាក់ ទៅ ៤០ នាក់
74
។ គាត់មិនបានឃើញកងការពារ ធ្វើការ
75
ឬស្លាប់ដោយសារធ្វើការហួសកម្លាំង ឬអត់អាហារទេ
76
។
ការចាប់ខ្លួនមិនសូវឧស្សាហ៍កើតឡើងទេនៅ ឃ្មួញ- កប់ស្រូវ
77
។ ចំពោះការចាប់ខ្លួននរណាម្នាក់ គេហៅទៅប្រជុំ ហើយចាប់ខ្លួននៅពេលនោះ
78
។ អ្នកដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន គឺជាប់ចោទថាជាខ្មាំង
79
។ គាត់ឃើញគេយកមនុស្សចេញ ហើយមិនឃើញត្រឡប់មកវិញ។
80
នៅថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩ គាត់ឃើញរូងសម្ងាត់ ដើម្បីលាក់យន្តហោះ
81
។
អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង បានបញ្ជាក់ថា តា ល្វៃ គឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងសាងសង់ព្រលានយន្តហោះកំពង់ឆ្នាំង
82
ហើយ “កងទ័ពទាំងអស់នេះមកពីកងពល ៣១០, ៤៥០ និងមកពីភូមិភាគបូព៌ា ហើយត្រូវបាននាំយកទៅធ្វើការនៅការដ្ឋានសាងសង់ព្រលានយន្តហោះយោធាកំពង់ឆ្នាំង ដើម្បីលត់ដំ ព្រោះពួកគេគឺជាអ្នកនៅក្រោមបង្គាប់របស់មេដឹកនាំកងពលដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន ដូច្នេះហើយ ពួកគេត្រូវបានគេចាត់ទុកថា មានទំនាក់ទំនងជាមួយខ្មាំង
83
។
អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង ក៏បានរកឃើញថា “អ្នកធ្វើការនៅការដ្ឋានសាងសង់សុទ្ធតែជាកងទ័ព ដែលត្រូវបានគេបញ្ជូនពីអង្គភាពរៀងៗខ្លួនមកធ្វើការនៅការដ្ឋានសាងសង់ព្រលានយន្តហោះយោធា ដោយនៅទីនោះពួកគាត់ទាំងអស់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកធ្វើការធម្មតា រហូតដល់ពេលមានសេចក្តីសម្រេចថា ពួកគេត្រូវបានកែប្រែគ្រប់គ្រាន់ ហើយអាចជឿជាក់ឡើងវិញបាន និងអាចត្រូវធ្វើសមាហរណកម្មទៅក្នុងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធដែលវាយប្រយុទ្ធជាមួយនឹងវៀតណាម”
84
។ សក្ខីកម្មរបស់លោក កែ លឿ បានបញ្ជាក់ថា “រៀងរាល់យប់ មានឡានធំមកចាប់ខ្លួនមនុស្ស ហើយក្នុងមួយពេល ចាប់ខ្លួនប្រមាណ ២០នាក់”
85
។
ការឈឺចាប់របស់គាត់
នៅពេលដែលធ្វើការនៅការដ្ឋាន លោក កែវ លឿ មិនហ៊ានមើលមុខថ្នាក់លើ ឬនិយាយជាមួយថ្នាក់លើទេ
86
។ គេមិនឱ្យគាត់ត្អូញត្អែរ ហើយប្រសិនបើគាត់មិនខិតខំធ្វើការ គាត់ភ័យថាគេចាប់ខ្លួន និងធ្វើទារុណកម្ម
87
។ គេធ្វើការជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយគ្មានថ្ងៃសម្រាក
88
ហើយមិនអាចប្រកែកមិនព្រមធ្វើការទេទោះបីជាឈឺក៏ដោយ បើមិនអញ្ចឹងទេ នឹងជាប់ចោទថាជាខ្មាំង
89
។
ការងារមិនបានទទួលប្រាក់កម្រៃ ហើយទទួលអាហារមិនបានគ្រប់គ្រាន់
90
។ គេក៏មិនអនុញ្ញាតឱ្យដើរដោយសេរី ឬទៅលេងកងផ្សេងនៅការដ្ឋានដែរ
91
មិននិយាយដល់ការទៅលេងឪពុកម្តាយផង
92
។ គាត់បាត់ទំនាក់ទំនងជាមួយគ្រួសារ រយៈពេលរាប់ឆ្នាំ និងបាត់ទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នករួមការងារ
93
ហើយជួនកាល គាត់យំ ដោយសារអស់សង្ឈឹម ត្រូវធ្វើការទោះបីជាពិការក៏ដោយ
94
។
លោក កែវ លឿ ត្រូវបង្ខំខ្លួនឯងឱ្យធ្វើការ ទោះបីជាពិការក៏ដោយ
95
។ គាត់បានលើកឡើងថា “ខ្ញុំបាទបានទទួលអារម្មណ៍ថា ខ្ញុំបាទហាក់ដូចជាមនុស្សស្លាប់នៅពេលនោះ។ អត់មានសង្ឃឹមថា បានរស់រានមានជីវិត ទៅជួបអ្នកមានគុណរបស់ខ្ញុំបាទទេ”
96
។
អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង បានរកឃើញថា “អ្នកធ្វើការមិនអាចបដិសេធធ្វើការបានឡើយ បើមិនដូច្នោះទេ ពួកគេនឹងត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាជាខ្មាំង ហើយត្រូវបាត់ខ្លួន ឬត្រូវគេគំរាមកំហែង
97
ហើយអ្នកធ្វើការមិនទទួលបានប្រាក់កម្រៃសម្រាប់ការងារដែលពួកគាត់បានធ្វើឡើង
98
ចំណែកឯ “អាហារមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការងារលំបាកដែលចាំបាច់ត្រូវធ្វើនោះឡើយ”
99
។
វីដេអូ
