មាស សឿន
រហ្សនាម: 2-TCW-917
សំណុំរឿង: សំណុំរឿង ០០២/០២
ប្រភេទ: សាក្សី
សាវតារ និងតួនាទី
លោក មាស សឿន គឺជាសិប្បករ
1
ហើយជាកូនប្រុសរបស់ មាស សេងហុង ហៅ ចាន់ ដែលជាអនុលេខាភូមិភាគបូព៌ា
2
។ លោក មាស សឿន ចូលរួមជាមួយបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា នៅឆ្នាំ១៩៧៤
3
។ គាត់ក្លាយជាអនុប្រធានរោងចក្រក្រឡឹង នៅភូមិភាគបូព៌ា បន្ទាប់ពីខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ហើយស្ថិតនៅក្នុងតួនាទីនេះរហូតដល់ឆ្នាំ១៩៧៩
4
។
លោក មាស សឿន ផ្តល់សក្ខីកម្មនៅចំពោះមុខអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង ក្នុងនាមជាសាក្សីនៅក្នុងសំណុំរឿង ០០២/០២ អំពីការបោសសម្អាតកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហម នៅភូមិភាគបូព៌ា នៅឆ្នាំ១៩៧៨ ការបះបោររបស់ជនជាតិចាម និងការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ជនជាតិចាមនៅភូមិភាគបូព៌ា នៅឆ្នាំ១៩៧៥
5
។
ការបោសសម្អាតកម្មាភិបាលខ្មែរក្រហម
លោក មាស សឿន ជម្រាបជូនអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង ថា ការបោសសម្អាតដ៏ធំនៅភូមិភាគបូព៌ា ធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៧៨ នៅពេលដែលកម្មាភិបាលភូមិភាគបូព៌ាជាច្រើននាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន បន្ទាប់ពីជាប់ចោទថាក្បត់អង្គការ និងរួមគំនិតជាមួយនឹងវៀតណាម
6
។ គាត់អះអាងថា សូម្បីតែ សោ ភឹម
7
ក៏ស្ថិតនៅក្នុងបញ្ជីឈ្មោះមនុស្សដែលត្រូវ “រៀនសូត្រ”ផងដែរ។ គាត់ផ្តល់សក្ខីកម្មថា “រៀនសូត្រ” មានន័យថា “ត្រូវចាប់ខ្លួន”
8
។
ការផ្លាស់ទីរបស់អ្នកភូមិភាគបូព៌ាត្រូវរឹតបន្តឹងនៅថ្ងៃបោសសម្អាត។ កងទ័ពមកពីភូមិភាគកណ្តាល បញ្ជាកម្មករមិនឱ្យចាកចេញពីកងរបស់ខ្លួនឡើយ រួមមាន នារីដែលត្រូវសម្រាលកូនផង
9
។ កងទ័ពភូមិភាគ កណ្តាលដកហូតអាវុធពីកងទ័ពភូមិភាគបូព៌ា ហើយទុកអាវុធទាំងនោះនៅវត្តទន្ទឹម នៅស្រុកត្បូងឃ្មុំ ខេត្តកំពង់ចាម ឥឡូវនេះស្ថិតនៅខេត្តត្បូងឃ្មុំ
10
។
ប្រធានកង ឈ្មោះ សោ ប្រាប់លោក មាស សឿន ថា សោ ភឹម បានសរសេរលិខិតមួយមកប្រាប់ពួកគាត់ ឱ្យប្រុងប្រយ័ត្នអំពីការធ្វើរដ្ឋប្រហារដែលអាចធ្វើឡើងដោយ សុន សេន
11
ដើម្បីផ្តួលរលំ ប៉ុល ពត និង នួន ជា ហើយណែនាំពួកគាត់ ឱ្យប្រមូលកម្លាំងដើម្បីទប់ទល់ជាមួយនឹងកងទ័ពភូមិភាគកណ្តាល
12
។ លោក មាស សឿន និយាយថា គាត់មិនដឹងថាហេតុអ្វីបានជា សោម ភឹម គិតថា សុន សេន រៀបចំរដ្ឋប្រហារប្រឆាំង ប៉ុល ពត និង នួន ជា នោះទេ
13
។
លោក មាស សឿន បានបញ្ជូនមនុស្សពីរោងជាងរបស់គាត់ ដើម្បីទៅការពារមន្ទីរភូមិភាគបូព៌ា នៅសួង ខេត្តកំពង់ចាម
14
។ ក្រោយមក គាត់ទទួលបានលិខិតទីពីរពី សោ ភឹម ដោយបញ្ជាកម្លាំងឱ្យឈរជើង បណ្តោះអាសន្នសិន ពីព្រោះថា សោ ភឹម នឹងទៅភ្នំពេញ ដោយបានដឹងថា ប៉ុល ពត និង នួន ជា នៅរស់នៅឡើយ
15
។
នៅពេលដែល សោ ភឹម ព្យាយាមទៅជួប ប៉ុល ពត នៅភ្នំពេញ ក៏មានការចែកចាយខិត្តប័ណ្ណនៅភូមិភាគ បូព៌ាប្រឆាំងនឹង សោ ភឹម
16
។ លោក មាស សឿន លើកឡើងថា “កាលនោះមានយន្តហោះ កន្ទុំរុយ ហោះបាចខិត្តប័ណ្ណពេញស្រុកនៅក្នុងខាងភូមិភាគបូព៌ាហ្នឹង។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលអាចរើសត្រាក់ហ្នឹងបាន ក្នុងត្រាក់នេះគេសរសេរចោទប្រកាន់ថា “សោ ភឹម ជាមនុស្សក្បត់ជាតិ លក់ក្បាលឱ្យយួន ក្បត់ប្រទេសជាតិ”
17
។
សោ ភឹម មិនបានមកដល់ភ្នំពេញ ទេ។ គាត់មកដល់ត្រឹមអរិយក្សត្រ នៅតំបន់ ២ នៅច្រាំងទន្លេមេគង្គនៅទល់មុខបរមរាជវាំង នៅភ្នំពេញ
18
។ គាត់ផ្ញើសារពីរដងទៅ ប៉ុល ពត ដោយស្នើសុំឱ្យគេជូនគាត់ទៅភ្នំពេញ ប៉ុន្តែ មិនបានជោគជ័យទេក្នុងការស្នើសុំទាំងពីរលើកនេះ
19
។
ក្រោយមក សោ ភឹម និងក្រុមរួមដំណើរជាមួយគាត់ ត្រូវគេឡោមព័ទ្ធ ហើយរងការបាញ់ប្រហារពីកងទ័ព
20
។ សោ ភឹម បានធ្វើអត្តឃាតនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៧៨ មុនពេលត្រូវគេចាប់ខ្លួន
21
។ លោក មាស សឿន និយាយថា សោ ភឹម អាចរត់គេចទៅវៀតណាម ដើម្បីគេចពីការចាប់ខ្លួន ប៉ុន្តែ គាត់បែរជាសម្រេចចិត្តទៅទាក់ទងជាមួយខ្មែរក្រហមនៅភ្នំពេញ ទៅវិញ
22
។
យោងតាមអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង មិនមានភ័ស្តុតាងអាចជឿទុកចិត្តបានដែលបង្ហាញថា សោ ភឹម បានចូលរួមនៅក្នុងផែនការផ្តួលរលំ ប៉ុល ពត ឬមិនស្មោះត្រង់ជាមួយនឹងកម្មាភិបាលភូមិភាគបូព៌ានោះទេ។ តាមពិត អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង ពិចារណាថា ប្រភពផ្សេងទៀត បានបង្ហាញថា ប៉ុល ពត និង/ឬ សុន សេន គឺជាអ្នកទទួលខុសត្រូវបោសសម្អាតកម្មាភិបាលភូមិភាគបូព៌ា
23
។
អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង យល់ឃើញថា នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៧ តា ម៉ុក ហៅតា ១៥ លេខាភូមិភាគនិរតី និង សុន សេន បានបញ្ជាឱ្យបញ្ជូនកម្លាំងភូមិភាគនិរតីមកភូមិភាគបូព៌ា ដើម្បីទប់ទល់ជាមួយនឹងកម្លាំងវៀត ណាម និងធ្វើការបោសសម្អាតកម្មាភិបាលភូមិភាគបូព៌ាដែលជាប់ចោទថាបានរួមគំនិតជាមួយនឹងវៀត ណាម
24
។ ពីខែមេសា និងឧសភា ឆ្នាំ១៩៧៨ កម្លាំងភូមិភាគនិរតី និងកម្លាំងមជ្ឈិមដែលស្ថិតនៅក្រោមបញ្ជារបស់ សុន សេន បានចាប់ខ្លួនកម្មាភិបាលរាប់ពាន់នាក់នៅភូមិភាគបូព៌ា។ ក្នុងចំណោមកម្មាភិបាលទាំងនោះ ខ្លះត្រូវបានសម្លាប់នៅហ្នឹងកន្លែង ឬនៅជិតនោះ ខ្លះត្រូវបានបញ្ជូនទៅការដ្ឋានកសាងព្រលានយន្តហោះកំពង់ឆ្នាំង ហើយខ្លះទៀតត្រូវបានបញ្ជូនទៅសម្លាប់នៅគុកទួលស្លែង ហៅថា ស-២១
25
។
លោក មាស សឿន និយាយថា គាត់មិនបានដឹងអំពីកាលៈទេសៈដែលអាចឱ្យឪពុកគាត់ឈ្មោះ មាស សេងហុង អនុលេខាភូមិភាគបូព៌ា និងលេខាតំបន់ ២៣ និង ២៤ រួចផុតពីហេតុការណ៍ “ថ្ងៃទី២៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៧៨”នោះទេ នៅពេលដែលមេធាវីការពារក្តី នួន ជា សួរគាត់អំពីបញ្ហានេះ
26
។ លោក មាស សឿន បញ្ជាក់ថា ឪពុករបស់គាត់នៅតែធ្វើជាអនុលេខាភូមិភាគបូព៌ា បន្ទាប់ពីខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៧៨ មុនពេលបាត់ខ្លួនប្រហែលជាបីបួនខែមុនថ្ងៃទី០៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩
27
។
ការបះបោរ និងការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ជនជាតិចាម
លោក មាស សឿន ចាំថា មានការបះបោរពីរដង បានកើតឡើងនៅខែកញ្ញា-ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៥ នៅសហគមន៍ជនជាតិចាមចំនួនពីរកន្លែងនៅស្រុកក្រូចឆ្មារ ខេត្តកំពង់ចាម តំបន់ ២១
28
។ ការបះបោរទីមួយ កើតឡើងនៅភូមិកោះផល ឃុំប៉ើសមួយ ហើយការបះបោរទីពីរ នៅភូមិស្វាយឃ្លាំង ឃុំស្វាយឃ្លាំង
29
។ ការបះបោរទាំងពីរគឺជាប្រតិកម្មទៅនឹងការរឹតបន្តឹងលើទំនៀមទម្លាប់សាសនា និងវប្បធម៌របស់ជនជាតិចាម
30
។ លោក មាស សឿន បានជម្រាបជូនអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងថា អ្នកភូមិមានអាវុធតែកាំបិតខ្វែវ ដាវ ឬកាំបិត និងដុំថ្ម តែប៉ុណ្ណោះ ចំណែកឯ កម្មាភិបាលខ្មែរក្រហមវិញ មានកាំភ្លើងយន្ត និងកាំភ្លើងធំ
31
។
យោងតាមអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង បានឱ្យដឹងថា ក្រោយការបះបោរនៅកោះផល នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ១៩៧៥ និងការបះបោរនៅស្វាយឃ្លាំង នៅខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧៥ ជនជាតិចាមនៅភូមិភាគបូព៌ា ត្រូវបានបង្ខំឱ្យនៅបំបែកគ្នាឱ្យទៅភូមិភាគកណ្តាល ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រឈមមុខដាក់គ្នា
32
។ ជនជាតិចាមត្រូវបានដកចេញផ្លាស់ទីលំនៅ ដោយគ្មានការយល់ព្រមពីសាមីខ្លួន ហើយស្ថិតនៅក្រោមការគំរាមថានឹងត្រូវចាត់ទុកថាជាខ្មាំងប្រសិនបើមិនអនុវត្តតាមទេ
33
។
លោក មាស សឿន និយាយថា គាត់មិនដែលឃើញគោលការណ៍ជាក់លាក់ឱ្យប្រព្រឹត្តយ៉ាងណាមកលើ ជនជាតិចាមនោះទេ ប៉ុន្តែ សាសនាអ៊ីស្លាម ក៏ដូចជា សាសនាព្រះពុទ្ធ ដែរ ត្រូវបានហាមឃាត់ ហើយមនុស្សទាំងអស់ “ត្រូវហាមឃាត់មិនឱ្យគោរពសាសនាទេនៅសម័យខ្មែរក្រហម”
34
។
យោងតាមអង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង បានឱ្យដឹងថា ជនជាតិចាមភាគច្រើនមិនហ៊ានប្រឆាំងនឹងលក្ខខណ្ឌ រឹតបន្តឹងលើសាសនារបស់ខ្លួនទេ ដោយភ័យខ្លាចថា អង្គការយកទៅសម្លាប់
35
។
វីដេអូ
