លោក ពាន ឃាន
រហ្សនាម: TCW-504
សំណុំរឿង: សំណុំរឿង ០០២/០១
ប្រភេទ: សាក្សី
សាវតារ តួនាទី និងចំណេះដឹងអំពីមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម
សាក្សី ពាន ឃាន ចូលបដិវត្តន៍របស់ខ្មែរក្រហមនៅឆ្នាំ១៩៦៦
1
នៅពេលដែលគាត់អាយុប្រហែលជា ១៦ ឆ្នាំ
2
។ បដិវត្តន៍មានគោលបំណងរំដោះប្រទេស
3
ជាពិសេសវណ្ណៈកសិករ
4
ឱ្យចេញពីវណ្ណៈនាយទុន
5
និង វណ្ណៈជិះជាន់
6
។ លោក ពាន ឃាន ត្រូវបានឧទ្ទេសនាមឱ្យចូលបដិវត្តន៍
7
ដោយឈ្មោះ ឈឹម សំអោក ហៅ “ប៉ង់”
8
ដែលជាប្រធាននិរសារនៅភូមិភាគឦសាន
9
។
លោក ពាន ឃាន ក្លាយជានិរសារ
10
ធ្វើការឱ្យ បក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា (‘ប.ក.ក’)
11
នៅស្រុកអណ្តូងមាស
12
។ គាត់ធ្វើការបញ្ជូនលិខិតដោយដាក់ចូលក្នុងបំពង់ឫស្សី ពីមូលដ្ឋានមួយទៅមួយដ្ឋានមួយទៀត ប៉ុន្តែ គាត់មិនបានដឹងអំពីខ្លឹមសារនៃលិខិតទាំងនោះទេ ពីព្រោះថា គេហាមមិនឱ្យគាត់បើកមើលទេ
13
។ អ្នកទទួលលិខិតក៏មិនស្គាល់ដែរ ពីព្រោះថា គាត់ចែកលិខិតដាក់នៅទីតាំងគោលដៅ មិនបានប្រគល់ឱ្យអ្នកទទួលផ្ទាល់ទេ
14
។
លោក ពាន ឃាន គ្រាន់តែដឹងថា បដិវត្តន៍ដឹកនាំដោយអង្គការ
15
ដែលជាពាក្យគេប្រើប្រាស់សំដៅលើ “បដិវត្តន៍កម្ពុជា”
16
។ នៅមុនឆ្នាំ១៩៧៥ លោក ពាន ឃាន ដឹងថា មេដឹកនាំតែមួយគត់ គឺ ប៉ុល ពត
17
។ នៅត្រឹមឆ្នាំ១៩៧៥ គាត់ឮថា នួន ជា, ខៀវ សំផន, អៀង សារី
18
និង សុន សេន គឺជាមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់
19
ដែលប្តេជ្ញា“វ៉ៃរំដោះទីក្រុងភ្នំពេញ”
20
។
គោលនយោបាយរបស់ ប.ក.ក និង “ការរំដោះ”
21
លន់ នល់ និងទាហាន លន់ នល់ ត្រូវចាត់ទុកថាជាខ្មាំងរបស់បដិវត្តន៍
22
។ លោក ពាន ឃាន ដឹងអំពីការប្រយុទ្ធគ្នារវាងកម្លាំងខ្មែរក្រហម ជាមួយនឹងកម្លាំងរបស់របប លន់ នល់
23
ប៉ុន្តែ គាត់មិនដឹងអំពីផែនការជម្លៀសទេ
24
។ លោក ពាន ឃាន មកដល់ភ្នំពេញ នៅពេលល្ងាច
25
ថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ បន្ទាប់ពីកម្លាំងខ្មែរក្រហម ដណ្តើមបានភ្នំពេញ
26
។ លោក ពាន ឃាន ស្នាក់នៅ “ផ្ទះបារាំង”
27
។ ក្រោយមក គាត់បានជួប កុយ ធួន ដែលមកដល់ភ្នំពេញមុនគាត់
28
។ លោក ពាន ឃាន ឃើញមនុស្សយ៉ាងច្រើន
29
ចាកចេញពីទីក្រុង ភាគច្រើនដើរថ្មើរជើង
30
មើលទៅពួកគាត់មិនសប្បាយចិត្តទេ
31
។ គាត់ឮមនុស្សនិយាយថា ទីក្រុងភ្នំពេញត្រូវតែ “បោសសម្អាត” ឱ្យអស់ខ្មាំង ទាហានលន់ នល់
32
និងភ្នាក់ងារសេអ៊ីអា
33
។
លោក ពាន ឃាន សន្មតថា “ផែនការវាយសម្រុកចុងក្រោយ និងផែនការរំដោះទីក្រុងភ្នំពេញ”
34
ធ្វើឡើង
35
នៅស្រុកចម្ការលើ
36
។
លោក ពាន ឃាន ស្គាល់ កុយ ធួន
37
ហៅ “ធុច”
38
លេខាភូមិភាគ ៣០៤
39
និងជាអ្នកទទួលបន្ទុកខាងក្រសួងពាណិជ្ជកម្មនៅពេលដែល កុយ ធួន ត្រូវគេចាប់ខ្លួន
40
នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៥ ឬនៅដើមឆ្នាំ១៩៧៦
41
។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៦៧
42
លោក ពាន ឃាន រស់នៅ និងធ្វើការឱ្យ កុយ ធួន និងគ្រួសារគាត់ ដោយជួយការងារថែទាំផ្ទះ
43
។ កុយ ធួន ត្រូវគេចាប់ខ្លួននៅកន្លែងមួយរៀងដូចសណ្ឋាគារ ចម្ងាយ ៣០០ ម៉ែត្រខាងជើងមន្ទីរ ក-១
44
ជាទីតាំងផ្ទះរបស់ ប៉ុល ពត
45
និងជាទីកន្លែងដែល ប៉ង់ ស្នាក់នៅផងដែរ
46
។ មុនពេលចាប់ខ្លួននោះ លោក ពាន ឃាន បានទិញអាហារឱ្យ កុយ ធួន ហើយត្រឡប់មកវិញភ្លាម តាមបញ្ជារបស់ ប៉ង់
47
។ ក្រោយពីលោក ពាន ឃាន មកដល់ភ្នំពេញបានបីថ្ងៃ គាត់ផ្លាស់ទៅច្រាំងចំរេះ
48
។ នៅទីនោះ គាត់ឮថា កុយ ធួន ត្រូវគេចាប់ខ្លួនហើយ
49
តាមបញ្ជារបស់អង្គការ ហើយមិនឃើញ កុយ ធួន ទៀតទេ
50
។ វិទ្យុដែលចាក់ផ្សាយដោយអង្គការ លើកឡើងថា កុយ ធួន គឺជាជនក្បត់ ពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងសេអ៊ីអា
51
។ លោក ពាន ឃាន ‘ឮតាមគេតៗគ្នា”ថា អ្នកក្រោមបង្គាប់របស់ កុយ ធួន ក៏ត្រូវគេចាប់ខ្លួនផងដែរ
52
ធ្វើឱ្យលោក ពាន ឃាន ភ័យខ្លាច ដោយសារថាគេមិនដឹងថាអ្នកដែលគេចាប់ខ្លួននោះនៅទីណានោះទេ
53
។
បន្ទាប់ពី “រំដោះ” ភ្នំពេញ លោក ពាន ឃាន ស្គាល់មន្ទីរក-១ និងមន្ទីរ ក-៣
54
ជាកន្លែងគាត់ធ្វើការផងដែរ
55
។ គាត់ដឹងតិចតួចអំពីមន្ទីរ ក-៧
56
និង ក-៧១
57
ហើយមិនបានឮអ្វីអំពីមន្ទីរ ១០០
58
មន្ទីរ ១០២
59
ក-៥ ឬ ប-៥ ទេ
60
។ លោក ពាន ឃាន ដឹងថា មេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ ដូចជា ប៉ុល ពត, នួន ជា និង ខៀវ សំផន ជួបប្រជុំគ្នានៅមន្ទីរ ក-៣ ដែលជាមន្ទីររួមរបស់មេដឹកនាំទាំងនេះ
61
ប៉ុន្តែ គាត់មិនដឹងថាគេពិភាក្សាអំពីរឿងអ្វីទេ ដោយគាត់គ្រាន់តែជាអ្នកជួយធ្វើម្ហូប និងបម្រើអាហារតែប៉ុណ្ណោះ
62
ហើយមិនដែលទទួលកំណត់ហេតុ ឬសេចក្តីសង្ខេបអំពីអង្គប្រជុំទេ
63
។
ក្រោយខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥
64
ប៉ង់ ដែលជាជំនួយការមេដឹកនាំជាន់ខ្ពស់
65
គឺជាអ្នកទទួលបន្ទុកខាងមន្ទីរ ៨៧០
66
។ មន្ទីរនេះគឺជា “ផ្នែកប្រតិបត្តិ” របស់គណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍
67
ដោយធ្វើការសម្របសម្រួល មន្ទីរ ក-១ មន្ទីរ ក-៣ និងមន្ទីរ ក-៧
68
។ ប៉ង់ ក៏បង្រៀនផងដែរនៅក្នុងអង្គប្រជុំទិតៀន និងស្វ័យទិតៀន
69
ដែលពិភាក្សាអំពីលទ្ធផលការងារប្រចាំថ្ងៃ
70
។ ប៉ង់ បានប្រាប់ជាមុនថា សេអ៊ីអា កាហ្សេបេ និង “យួន” គឺជាខ្មាំងរបស់បដិវត្តន៍
71
។ លោក ពាន ឃាន ឮថា ប៉ង់ ត្រូវគេចាប់ខ្លួន ហើយបាត់ខ្លួនមុនពេលចាកចេញពីមន្ទីរ ក-១
72
។ នៅក្នុងអំឡុងពេលពីឆ្នាំ១៩៧៥-ឆ្នាំ១៩៧៩ លោក ពាន ឃាន ដឹងតែការបាត់ខ្លួនរបស់ ប៉ង់ និង កុយ ធួន តែប៉ុណ្ណោះ
73
តែ“មនុស្សគ្រប់គ្នានៅតែបាត់ខ្លួន” បន្តទៀត
74
។ មុនថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ លោក ពាន ឃាន មិនដែលឮអំពីការបាត់ខ្លួននរណាម្នាក់ទេ ហើយក៏មិនដែលឮថាគេយកមនុស្សទៅ “កសាងខ្លួន”ដែរ
75
។
លោក ពាន ឃាន មិនដឹងថា នួន ជា, ខៀវ សំផន ឬ អៀង សារី បានផ្តល់ការ “អប់រំនយោបាយ”ដែរឬអត់ទេនៅក្នុងអំឡុងពេលឆ្នាំ១៩៧៥-ឆ្នាំ១៩៧៩
76
ប៉ុន្តែគាត់ទទួលស្គាល់ថា នួន ជា និង ខៀវ សំផន បានផ្តល់ការអប់រំនយោបាយថ្នាក់ខ្ពស់នៅបុរីកីឡា
77
។ “ការអប់រំនយោបាយ” គឺមានគោលបំណងកសាងប្រទេសឡើងវិញ
78
ការពារប្រទេសពីការជ្រៀតជ្រែកពីខាងក្រៅ ដោយទប់ស្កាត់ការឈ្លានពានរបស់វៀតណាម
79
និងធានាថា “កុំឱ្យចក្រពត្តិអាមេរិកវិលត្រឡប់មកវិញ”
80
បង្កើតសហករណ៍ ‘កសាងខ្លួន ឬ លត់ដំខ្លួន”
81
ដោយត្រូវធ្វើការប្រចាំថ្ងៃ
82
បង្កើតរបបសហមូហភាព និងលើកទឹកចិត្តប្រជាជនឱ្យលើកទំនប់ និងជីកប្រលាយដើម្បីឱ្យប្រទេសម្បូរធូរធា
83
។
រយៈពេលបីខែមុនវៀតណាម ដណ្តើមបានទីក្រុងភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី០៧ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៩
84
ឈ្មោះ យ៉ុម ប្រធានមន្ទីរនៅព្រែកប្រា បានបញ្ជូនលោក ពាន ឃាន
85
ទៅសហករណ៍ស្វាយមាស
86
។ លោក ពាន ឃាន មិនដឹងថា ខ្លួនគាត់ខុសអី នោះទេ។
87
។ គាត់ត្រូវលត់ដំ មានគេឃ្លាំមើល ដោយសារគាត់ជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹង កុយ ធួន
88
។ លោក ពាន ឃាន ផ្តល់សក្ខីកម្មថា គេយកមនុស្សចេញពីស្វាយមាស ប៉ុន្តែគេមិនដឹងថាយកទៅកន្លែងណា ប៉ុន្តែ គាត់មិនអាចបញ្ជាក់ថាតើអ្នកទាំងនោះត្រូវគេសម្លាប់ហើយឬអត់នោះទេ
89
។
ក្រោយឆ្នាំ១៩៧៥ វត្តអារ៉ាមត្រូវរំលាយ ហើយលោក ពាន ឃាន ឮថា ព្រះសង្ឃត្រូវគេផ្សឹក
90
។ លោក ពាន ឃាន បានឃើញស្ថានការណ៍រញ៉េរញ៉ៃនៅពេលដែលគាត់ចាកចេញពីភ្នំពេញ
91
។
វីដេអូ
