តួនាទី និងសាវតារ
លោកស្រី ថន ហៅ ឌុច បានស្ម័គ្រចិត្តចូលជាទាហានខ្មែរក្រហមនៅចុងឆ្នាំ១៩៧៣
1
ហើយបានចូលរួមវាយយកទីរួមខេត្តតាកែវនៅថ្ងៃទី១៨ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥
2
។ នៅឆ្នាំ១៩៧៥ គាត់ត្រូវបានបញ្ជូនឲ្យទៅធ្វើស្រែនៅកន្លែងផ្សេង
3
។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៧ គាត់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅគុកក្រាំងតាចាន់ ជាកន្លែងដែលគាត់យាមនៅក្រៅរបង
4
បន្ទាប់មកយាមនៅច្រកចូល
5
។ គាត់ក៏បានជួយប្រធានគុកវាយអង្គុលីលេខ ចម្លើយសារភាព និង បញ្ជីឈ្មោះអ្នកទោសផងដែរ
6
។ គាត់បានចាកចេញពីក្រាំងតាចាន់នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៧៨ ហើយបានត្រឡប់មកធ្វើជាទាហាននៅអង្គភាពរបស់គាត់នៅកងវរសេនាធំ១៣វិញ
7
។
គុកក្រាំងតាចាន់
ពេលយាមនៅរបងខាងក្រៅគុក
8
លោក ស្រី ថន បានទទួលអ្នកទោសដែលត្រូវបានចងស្លាបសេក ពីទាហាន និងកងឈ្លប
9
ហើយនាំពួកគេទៅកាន់ច្រកទ្វារគុកក្រាំងតាចាន់
10
ដែលគេហៅថាជា“មន្ទីរអប់រំ១០៥”
11
។ អ្នកទោសត្រូវបានបញ្ជូនដោយមេឃុំ
12
ហើយជាទូទៅអ្នកទោសមានចំនួនពី៤ទៅ២០នាក់ក្នុងមួយពេលៗ
13
។ ពួកគេត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យយាមនៅជិតបរិវេណគុកនៅពេលយប់ប៉ុណ្ណោះ
14
។
កងយាមរបស់គាត់ដែលមានសមាជិកចំនួន៦នាក់ ត្រូវបានផ្លាស់ឲ្យទៅយាមច្រកទ្វារគុកចំនួនពីររយៈពេលប្រាំមួយខែ
15
។ មានតែក្មេងៗដែលឃ្វាលគោប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចេញពីបរិវេណនោះ
16
។អ្នកទោសត្រូវបាននាំចូលតាមច្រកទ្វារមួយក្នុងចំណោមច្រកទ្វារទាំងពីរ ហើយប្រគល់ទៅឲ្យបុគ្គលិក គុក
17
។ គ្មានអ្នកទោសណាដែលអាចរត់ចេញពីគុកនោះរួចទេ
18
។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៨ អ្នកទោសថ្មីមួយចំនួនត្រូវបានផ្ទេរទៅកន្លែងផ្សេងទៀត
19
។ “ [អ្នកទោស]ចាស់ត្រូវបានវាយកម្ទេចអស់ហើយ
20
។”
មានអគារពីរដែលមិនមានដំបូលពេញ មានចម្ងាយ
21
៤០ ម៉ែត្រពីគ្នា
22
។ អគារនីមួយៗដាក់អ្នកទោសពី ៥០ ទៅ ៦០ នាក់
23
។ អ្នកទោសត្រូវបានដាក់តម្រង់ជាជួរដោយដាក់ខ្នោះកជើងទៅនឹងរបារដែក
24
។
អ្នកយាមចម្អិនអាហារដោយខ្លួនឯង
25
ហើយមិនមានកន្លែងហូបអាហារសមរម្យទេ
26
។ ពួកគេមិនមានអាហារ គ្រប់គ្រាន់ទេ ប៉ុន្តែវាគ្រាន់បើជាងអាហារដែលផ្តល់ឱ្យអ្នកទោស
27
។ អ្នកទោសភាគច្រើនទទួលបានបាយមួយត្រឡោក
28
ហើយហូបអាហាររបស់ពួកគេនៅក្នុងអគារឃុំឃាំង
29
។
លោក ស្រី ថន បានជួយលោក ឡេង អាន់ និង តា ឌុច ដែលជាថ្នាក់លើតែពីរនាក់នៅគុកនោះ
30
វាយឯកសារមួយចំនួននៅក្នុងបន្ទប់ប្រធានគុកនៅពេលពួកគេមិននៅ
31
។ ពីមុនមានអ្នកវាយអង្គុលីលេខផ្សេងទៀតហើយគាត់គឺជាវាយអង្គុលីលេខចុងក្រោយ
32
។ គាត់ត្រូវបានស្នើឲ្យជួយព្រោះបុគ្គលិកគុកភាគច្រើនមិនចេះអក្សរ
33
។ គាត់បានវាយអង្គុលីលេខសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដែលសរសេរដោយដៃក្នុងសៀវភៅ
34
ដែលមានកត់បញ្ជីឈ្មោះអ្នកទោស
35
។ ចម្លើយសារភាពត្រូវបានសរសេរ នៅលើក្រដាសដាច់ដោយឡែកមួយ
36
។ មានតែ លោក ឡេង អាន់ និង តា ឌុច ប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចកែឯកសារដែលបានវាយបញ្ចូលដោយ ពួកគេសរសេរដោយដៃ
37
។
គាត់វាយអង្គុលីលេខចន្លោះពី ៣០នាទី ទៅ មួយម៉ោង ម្តងក្នុងមួយសប្តាហ៍ ឬពីរសប្តាហ៍ម្តង
38
។ បន្ទាប់ពីវាយអង្គុលីលេខហើយ គាត់ក៏ត្រឡប់ទៅធ្វើការរបស់គាត់វិញជាធម្មតា
39
។ ឯកសារដែលបានវាយអង្គុលីលេខត្រូវបាននីរសាបញ្ជូនពីគុកទៅមន្ទីរស្រុក
40
ដែលបានមកម្តងម្កាល
41
។
ពេលវាយអង្គុលីលេខ គាត់បានឮសំឡេងអ្នកទោសស្រែកពីបន្ទប់សួរចម្លើយ
42
ដែលមានជញ្ជាំងឈើ និង ដំបូលប្រក់ស្បូវ
43
។ គាត់មើលមិនឃើញទេដោយសារមានដើមឈើនៅជុំវិញបន្ទប់សួរចម្លើយ
44
។ អ្នកទោសនៅសេសសល់ត្រូវបានឃុំខ្លួនក្នុងពេលសួរចម្លើយ ហើយមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យចូលមកបន្ទប់សួរចម្លើយឡើយ
45
។
កងយាមរបស់គាត់មិនមែនជាបុគ្គលិកគុកទេ
46
។ កងរបស់គាត់ស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់កងវរសេនាធំចល័ត១៣
47
។ ពួកគេត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យយាមនៅខាងក្រៅតែប៉ុណ្ណោះ។ ការនាំអ្នកទោសទៅបន្ទប់សួរចម្លើយ ហើយការនាំពួកគេមកវិញ ជាការទទួលខុសត្រូវរបស់បុគ្គលិកគុកនៅទីនោះ
48
។អ្នកយាមម្នាក់ៗមានកាន់កាំភ្លើងវែង
49
។ ពួកគេបានប្រាស្រ័យទាក់ទងជាមួយកងទ័ពតាមរយៈនីរសារ
50
។ តា អាន និង តា ឌុច មិនអាចបញ្ជាគាត់ទាក់ទងនឹងការងារនៅគុកនោះទេ
51
។
អ្នកមើលការខុសត្រូវគុកពីមុនឈ្មោះតា ដាំ ត្រូវបានឃុំខ្លួនមុនពេលលោក ស្រី ថន មកដល់
52
។ លោក ស្រី ថន មិនដែលចូលរួមប្រជុំណាមួយទេ
53
។
អ្នកទោសភាគច្រើនជាអ្នកដែលបានត្អូញត្អែរអំពីអាហារមិនគ្រប់គ្រាន់ និង លក្ខខណ្ឌការងារ
54
។ ហើយក៏មានទាហាន លន់ នល់ ដែលត្រូវចោទថាបានលួចអាហារ និង ធ្វើពុតជាឈឺ និង ខ្ជិលច្រអូស
55
។
អ្នកទោសភាគច្រើនជាបុរស មានអ្នកទោសស្ត្រី និងកុមារតែពីរបីនាក់ប៉ុណ្ណោះ
56
។ គាត់កម្រឃើញអ្នកទោសវ័យចំណាស់នៅទីនោះ
57
។ អ្នកទោសខ្លះត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើការនៅខាងក្រៅអគារឃុំឃាំង។ ពួកគេបានរែកដី ស្ទូង ឬ ច្រូតស្រូវ
58
។
ពេលខ្លះគាត់បានឃើញអ្នកទោសដែលត្រូវគេវាយដំ ហើយបានឃើញថាត្រូវបានធ្វើទារុណកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ
59
។ អ្នកទោសត្រូវបានធ្វើទារុណកម្មអំឡុងពេលសួរចម្លើយ
60
។ ពេលអ្នកទោសត្រូវចាប់យកទៅសម្លាប់ អ្នកយាមមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យចូលយាមទេ
61
។ លោក ស្រី ថន បានបញ្ជាក់ថា ក្មេងៗត្រូវបានសម្លាប់នៅគុក
62
។
អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងបានផ្អែកទៅលើសក្ខីកម្មរបស់គាត់ក្នុងការបញ្ជាក់ភាពត្រឹមត្រូវនៃកំណត់ត្រា
63
និងសៀវភៅកត់ត្រាជាច្រើនរបស់ស្រុកត្រាំកក់
64
និង ក្នុងការកំណត់ថា “ការរៀបរាប់អំពីលក្ខខណ្ឌនៃការឃុំខ្លួនមានភាពស៊ីចង្វាក់គ្នា ហើយថាបន្លាស់ទីរបស់អ្នកជាប់ឃុំឃាំងត្រូវបានរឹតត្បិតដោយសារជាប់ខ្នោះទាំងនៅពេលយប់ និង ពេលបន្ទោរបង់”
65
។ អង្គជំនុំជម្រះក៏បានរកឃើញការប៉ាន់ប្រមាណរបស់គាត់ ថា ៩៩% នៃអ្នកទោសត្រូវបានសម្លាប់ ជាការប៉ាន់ប្រមាណ “ដ៏សំខាន់”
66
។
ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងមិនបានទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់លោក ស្រី ថន អំពីភាពខុសគ្នារវាងកងយាម និង បុគ្គលិកគុកទេ
67
។ “ដោយបានពិចារណាទៅលើការរៀបរាប់របស់គាត់ថា បរិវេណគុកមានទំហំតូច ដូច្នេះការដែលលោក ស្រី ថន ក្រោយមក ព្យាយាមបង្ហាញថា កងរបស់គាត់នៅឆ្ងាយពីហេតុការណ៍នៅក្នុងក្រាំងតាចាន់ មិនអាចជឿទុកចិត្តបានទេ”
68
។
សាក្សីម្នាក់ទៀត ឈ្មោះ សយ សែន បានផ្ដល់សក្ខីកម្មថាលោក ស្រី ថន បានបៀតបៀនផ្លូវភេទទៅលើ ឈ្មោះ មាស សារ៉ាត់ នៅគុក
69
ជាការអះអាងដែលលោក ស្រី ថន បានច្រានចោល
70
។ អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងបានកត់សម្គាល់លើភ័ស្តុតាងផ្ទុយគ្នា និង មិនមានភាពគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបញ្ជាក់ថា ឈ្មោះ មាស សារ៉ាត់ ត្រូវបានលោក ស្រី ថន បៀតបៀនផ្លូវភេទ។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ការរំលោភផ្លូវភេទក្រៅបរិបទនៃការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ដោយបង្ខំ មិនត្រូវបានចោទប្រកាន់នោះឡើយ។ “កង្វះភាពច្បាស់លាស់អំពីបញ្ហាថាតើជាក់ស្តែងគាត់បានឃើញផ្ទាល់ឬបានដឹងពីគេ ទាក់ទងនឹងឈ្មោះ មាស សារ៉ាត់ នោះ មិនប៉ះពាល់ដល់ភាពអាចជឿជាក់បានជារួមរបស់គាត់ឡើយ
71
។”
ការរងទុក្ខរបស់គាត់
លោក ស្រី ថន បានផ្តល់សក្ខីកម្មថា បងប្អូនជីដូនមួយ ឈ្មោះ មាស ភឿន ត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅគុក ក្រាំង តាចាន់ ពីភូមិអង្គតានូ ហើយមិនបានឃើញគាត់តាំងពីពេលនោះមក
72
។
ក្រោយឆ្នាំ១៩៧៩ គាត់មិនបាននិយាយ ឬជួបជាមួយអតីតអ្នកទោសនៅឃុំក្រាំងតាចាន់ទេ
73
។ គាត់បានថ្លែងថា៖
“បើនិយាយទៅ មិនមែនតែអ្នកដល់តែជាប់ទោសហ្នឹងបានហៅអ្នកទោស។ សូម្បីតែបុគ្គលិកនៅក្នុងហ្នឹង បើខ្ញុំសន្មតមិនខុសទេ ប្រហែលជាចង់លើអ្នកទោសទៅទៀត ព្រោះនៅក្នុងគុកនៅពេលនោះ គុកគ្មានជញ្ជាំង ដូចយើងបររទេះសេះ ពេលចាប់បររទេះសេះ គេចាប់យកបង្ហៀរពាក់ហើយ គេដាក់ដែកបាំងភ្នែកមិនឲ្យឃើញចុះ ស្អីក៏ដោយ
74
”។
វីដេអូ









