ស៊ុំ ជា
រហ្សនាម: TCW-690
សំណុំរឿង: សំណុំរឿង ០០២/០១
ប្រភេទ: សាក្សី
សាវតារ និងតួនាទី
លោក ស៊ុំ ជា បានចូលបម្រើកងទ័ពបដិវត្តន៍កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ១៩៧២ នៅឃុំបឹងណាយ
1
តែមិនមានឋានៈអ្វីទេ
2
។ ទោះបីជាគាត់មិនចាំថាតើគាត់ជាសមាជិកពួក ឬកងអនុសេនាតូចណាមួយក៏ដោយ ក៏គាត់ចាំថាគាត់ជាសមាជិករបស់កងពលលេខ ១ ដែលដឹកនាំដោយឈ្មោះ វឿង
3
។ គាត់បានផ្ដល់សក្ខីកម្មក្នុងសំណុំរឿង ០០២/០១ អំពីបទពិសោធន៍របស់គាត់ជាទាហានខ្មែរក្រហម អំឡុងពេលវាយចូលទីក្រុងភ្នំពេញ ការជម្លៀសជនស៊ីវិលពីទីក្រុងភ្នំពេញ និង ការប្រព្រឹត្តលើមន្ត្រី និង ទាហាននៃរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ។
ការឈ្លានពានទីក្រុងភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥
នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ កងពលរបស់លោក ស៊ុំ ជា បានវាយលុកចូលទីក្រុងភ្នំពេញពីបាសិត
4
។ ក្រោយពីការវាយប្រហារនោះ កងពលខ្មែរក្រហមបានកាន់កាប់តំបន់ជាច្រើននៅភ្នំពេញ
5
។ ឧទាហរណ៍ ប្រធានកងពលលេខ ១ ឈ្មោះ វឿង ទទួលបន្ទុកផ្នែកមួយនៃទីក្រុង ខណៈដែលផ្នែកផ្សេងទៀតត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយតំណាងភូមិភាគផ្សេងទៀត
6
។ ក្រោយកម្លាំងខ្មែរក្រហមបានកាន់កាប់ទីក្រុង ប្រជាជនត្រូវបានណែនាំឲ្យជម្លៀសចេញភ្លាមៗ
7
។
អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងបានផ្អែកលើសក្ខីកម្មរបស់លោក ស៊ុំ ជា បន្ថែមលើភ័ស្តុតាងផ្សេងទៀត ក្នុងការសន្និដ្ឋានថា នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ កម្លាំងខ្មែរក្រហមមកពីភូមិភាគផ្សេងៗទូទាំងប្រទេស កម្ពុជា បានវាយលុកចូលទីក្រុងភ្នំពេញពីគ្រប់ទិស
8
។ អង្គជំនុំជម្រះក៏បានផ្អែកលើសក្ខីកម្មរបស់លោក ស៊ុំ ជា ក្នុងការសន្និដ្ឋានថា នៅពេលដែលខ្មែរក្រហមបានមកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញ ពួកគេបានណែនាំប្រជាជនឲ្យចាកចេញពីក្រុង
9
។
ការជម្លៀសចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញ
លោក ស៊ុំ ជា បានទទួលបញ្ជាឲ្យជម្លៀសប្រជាជនចេញពីក្រុងភ្នំពេញ ក្រោយពេលទីក្រុងនេះត្រូវបានរំដោះ
10
។ ជាពិសេស កងពលរបស់គាត់បានទទួលបញ្ជាពីប្រធានវរសេនាតូចឈ្មោះ បងហាក់ (ដែលជាថ្នាក់ក្រោមរបស់ វឿង) ឲ្យជម្លៀសប្រជាជនចេញពីក្រុង
11
។ គាត់មិនដឹងថា បងហាក់ ទទួលបញ្ជាពីនរណាទេ
12
។
ប្រជាជនត្រូវបានប្រាប់តាមមីក្រូឲ្យចាកចេញពីភ្នំពេញក្នុងរយៈពេលបីថ្ងៃ
13
។ ខ្មែរក្រហមប្រាប់ប្រជាជនថា វាជាការជម្លៀសបណ្តោះអាសន្ន មានរយៈពេលពីបីទៅប្រាំពីរថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ហើយក្រោយមកប្រជាជនអាចត្រឡប់មកផ្ទះវិញបាន
14
។ ខ្មែរក្រហមបានព្រមានប្រជាជនថា ប្រជាជនអាចបាត់បង់ជីវិតដោយសារការទម្លាក់គ្រាប់បែកពីសំណាក់សហរដ្ឋអាមេរិក ប្រសិនបើប្រជាជនបន្តស្នាក់នៅ
15
។ ប៉ុន្តែ ការព្រមាននេះគឺជាផ្នែកមួយនៃផែនការរបស់ខ្មែរក្រហមដើម្បីបោកបញ្ឆោតប្រជាជនឲ្យចាកចេញពីទីក្រុងឲ្យបានលឿន
16
។
ទោះបីជាកងពលរបស់លោក ស៊ុំ ជា ជួយជម្លៀសប្រជាជនដោយមិនមានធ្វើបាបប្រជាជនណាម្នាក់ក៏ដោយ ក៏គាត់បានឮ បងហាក់ និយាយថា ទាហាននៅក្នុងកងពលផ្សេងទៀតបានបង្ខំប្រជាជនដោយភ្ជង់នឹងកាំភ្លើង បាញ់ទៅលើមេឃ និង វាយដំ និង ធ្វើបាបប្រជាជនស៊ីវិលមួយចំនួនដែលមិនព្រមចេញ
17
។ បងហាក់ ក៏បានប្រាប់គាត់ដែរថា បើមិនធ្វើបាបប្រជាជនមួយចំនួននោះទេ ខ្មែរក្រហមមិនអាចជម្លៀសប្រជាជនចេញអស់ពីទីក្រុងនោះទេ
18
។ មានក្រុមមួយចំនួនដែលគេរៀបចំឡើងដើម្បីបង្ខំប្រជាជនស៊ីវិលឲ្យចាកចេញ ដោយប្រើមធ្យោបាយណាក៏ដោយ និង ក្នុងករណីអាក្រក់បំផុតនោះ អ្នកដែលមិនព្រមចាកចេញត្រូវបានបាញ់សម្លាប់
19
។ ក្រុមខ្លះបាញ់សម្លាប់ប្រជាជនពីរបីនាក់ “ដើម្បីបន្លាចអ្នកផ្សេងទៀត” និង ជំរុញឲ្យប្រជាជនចាកចេញ
20
។
ក្នុងអំឡុងពេលជម្លៀសនោះ លោក ស៊ុំ ជា ឈរជើងនៅលើផ្លូវឆ្ពោះទៅស្ថានទូតបារាំង
21
។ ប្រជាជនដែលស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់កងពលគាត់មិនពិបាកក្នុងការជម្លៀសទេ ហើយប្រាំមួយថ្ងៃក្រោយមកទីក្រុងទទេស្អាតគ្មានប្រជាជនទេ
22
។ ក្នុងពេលជម្លៀស មិនមានគោលនយោបាយ ឬ ការណែនាំណាឲ្យជួយប្រជាជននោះទេ ហើយកងវរសេនាតូចរបស់លោក ស៊ុំ ជា មិនបានផ្តល់អាហារ ឬ ទឹក ទៅឲ្យប្រជាជនជម្លៀសឡើយ ដោយសារទាហានខ្លួនឯងក៏មិនអាចរកអាហារ ឬ ទឹក ហូបបានដែរ
23
។ លោក ស៊ុំ ជា បានឃើញប្រជាជនកំពុងជិតស្លាប់នៅតាមផ្លូវ ក្នុងពេលជម្លៀសនោះ
24
និង អ្នកជំងឺដែលត្រូវគេទុកចោលនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ
25
។
អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងបានផ្អែកលើភ័ស្តុតាងរបស់លោក ស៊ុំ ជា ក្នុងការសន្និដ្ឋានថា៖ (i) បក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជាបានធ្វើការសម្រេចជម្លៀសប្រជាជនចេញពីភ្នំពេញដោយបង្ខំ និងថា បទបញ្ជាទាំងអស់នេះត្រូវបានបញ្ជូនបន្តទៅកាន់កម្មាភិបាលថ្នាក់ក្រោម
26
(ii) ប្រជាជនត្រូវបានគេប្រាប់ថា ការជម្លៀសធ្វើឡើងបណ្តោះអាសន្ន
27
(iii) អ្នកជំងឺនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យដែលមិនអាចជម្លៀសចេញត្រូវគេទុកចោលឲ្យស្លាប់
28
និង (iv) អ្នករស់នៅទីក្នុងភ្នំពេញត្រូវបានជម្លៀសចេញស្ទើរទាំងស្រុងក្នុងរយៈពេលមួយសប្តាហ៍ បន្ទាប់ពីទីក្រុងនេះបានដួលរលំ
29
។ ជាពិសេសចំពោះលោក ស៊ុំ ជា អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងយល់ឃើញថា គាត់បានទទួលបញ្ជាពី បងហាក់ ឲ្យជម្លៀសប្រជាជនចេញ ហើយ បងហាក់ បានប្រាប់គាត់ថា បើមិនមានការធ្វើបាបប្រជាជនខ្លះនោះទេ ខ្មែរក្រហមមិនអាចជម្លៀសប្រជាជនចេញពីទីក្រុងអស់នោះទេ
30
។ អង្គជំនុំជម្រះពិចារណាថា ទោះបីជាលោក ស៊ុំ ជា អះអាងថាកងពលរបស់គាត់មិនបានធ្វើបាបប្រជាជនក៏ដោយ ក៏គាត់ឮពី បងហាក់ ថា ទាហានខ្លះបានប្រើវិធានការមួយចំនួន ដូចជា បង្ខំឲ្យចេញដោយភ្ជង់នឹងកាំភ្លើង បាញ់ទៅលើអាកាស វាយដំ និង ធ្វើបាបប្រជាជនស៊ីវិលណាដែលមិនព្រមចេញ ហើយក្នុងករណីអាក្រក់បំផុតនោះ បាញ់សម្លាប់ពួកគេ
31
។ ជាចុងក្រោយ អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងបានយោងទៅសក្ខីកម្មរបស់លោក ស៊ុំ ជា ក្នុងការសន្និដ្ឋានថា ប្រជាជនជម្លៀសត្រូវបានបង្ខំឲ្យផ្គត់ផ្គង់ដោយខ្លួនឯង ដោយសារកងវរសេនាតូចរបស់គាត់មិនបានផ្តល់អាហារ ទឹក ថ្នាំព្យាបាល ឬកន្លែងស្នាក់នៅដល់ប្រជាជនជម្លៀសទេ និង មិនមានគោលនយោបាយជួយពួកគេនោះទេ
32
។
មូលហេតុនៃការជម្លៀស
ក្នុងពេលជម្លៀសចេញពីភ្នំពេញ កងពលរបស់លោក ស៊ុំ ជា ទទួលប្រជាជនដែលចាកចេញពីភ្នំពេញ ដោយព្រមានប្រជាជនថានឹងមានការប្រយុទ្ធគ្នាកើតឡើងឆាប់ៗ ហើយអ្នកទាំងអស់គ្នានឹងត្រូវសម្លាប់
33
។
ខៀវ សំផន បានតវ៉ាថា ការជម្លៀសប្រជាជនចេញពីភ្នំពេញ ហេតុផលត្រឹមត្រូវដោយសារមានការចាំបាច់ផ្នែកយោធា ហើយដោយសារខ្មែរក្រហមព្យាយាមការពាររបបថ្មី ប្រឆាំងនឹងយោធាវៀតណាម និង សហរដ្ឋអាមេរិក
34
។ អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងមិនឯកភាពនឹងហេតុផលនេះសម្រាប់ការជម្លៀសចេញពីភ្នំពេញ ដោយសំអាងមួយផ្នែកលើសក្ខីកម្មរបស់លោក ស៊ុំ ជា ថាកងពលរបស់គាត់ទទួលបានការណែនាំឲ្យបោកបញ្ឆោតប្រជាជននៅភ្នំពេញ ដោយប្រាប់គាត់ថាពួកគេចាំបាច់ត្រូវតែជម្លៀស ដោយសារពួកគេនឹងត្រូវរងគ្រោះដោយការទម្លាក់គ្រាប់បែក និង ស្លាប់ទាំងអស់គ្នា
35
។ ដោយសំអាងលើលោក ស៊ុំ ជា បន្ថែមលើភ័ស្តុតាងផ្សេងទៀត អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងមិនជឿថា ថ្នាក់ដឹកនាំខ្មែរក្រហមជឿថា នៅពេលនោះ មានការគំរាមកំហែងអំពីការទម្លាក់គ្រាប់បែកដោយយោធា នោះទេ
36
។
ការប្រព្រឹត្តលើមន្ត្រី និង ទាហានរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ
នៅពេលកងពលរបស់លោក ស៊ុំ ជា បានមកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញ ពួកគាត់បានជួបប្រជាជនស៊ីវិល និង ទាហាន លន់ នល់ ដែលគ្មានអាវុធកំពុងគ្រវីទង់ជ័យស
37
។ កងវរសេនាតូចរបស់លោក ស៊ុំ ជា បានប្រព្រឹត្តលើទាហានទាំងនេះក្នុងនាមជាទាហានដែលចុះចាញ់
38
។
ប៉ុន្តែ បងហាក់ បានប្រាប់កងវរសេនាតូចរបស់គាត់ថា ពួកគាត់ចាំបាច់ត្រូវជម្លៀសប្រជាជនចេញពីទីក្រុងដើម្បី “សម្អាតទាហាន លន់ នល់”
39
។ មានវិធីជាច្រើនដែលគេរៀបចំឡើងដើម្បីស្វែងរកទាហាន លន់ នល់។ ឧទាហរណ៍ គេបានបង្កើតទីតាំងត្រួតពិនិត្យនៅជុំវិញទីក្រុង នៅស្ពានជ្រោយចង្វារ និង ផ្សារថ្មី ដើម្បីឆែករកអតីតទាហានសាធារណរដ្ឋខ្មែរ
40
។ ជាងនេះទៀត ប្រាំពីរ ឬ ប្រាំបីថ្ងៃ ក្រោយរំដោះ មានការប្រកាសតាមមីក្រូ អំពាវនាវទៅកាន់ទាហាន លន់ នល់ ទោះក្នុងឋានៈណាក៏ដោយ ឲ្យមកបង្ហាញខ្លួន និង ប្រាប់អំពីតួនាទីពីមុន ដើម្បីទទួលបានមុខនាទីដូចគ្នានេះនៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម
41
។ ទោះជាយ៉ាងណា ពេលដែលទាហានទាំងនេះប្រគល់ខ្លួន “ពួកគេត្រូវគេចាប់ និង សម្លាប់ចោល”
42
។
អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងបានយោងទៅលើសក្ខីកម្មរបស់លោក ស៊ុំ ជា ក្នុងការសន្និដ្ឋានថា ទាហានខ្មែរក្រហមបានព្យាយាមស្វែងរកសមាជិកដែលនៅសេសសល់នៃរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរដែលបានដួលរលំ និង ជនសមគំនិតជាមួយសមាជិកទាំងនោះ ហើយគេបានបង្កើតទីតាំងត្រួតពិនិត្យនៅក្នុងទីក្រុង និង នៅជុំវិញទីក្រុងដើម្បីឆែករកទាហានរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ
43
។ អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងក៏បានផ្អែកលើសក្ខីកម្មរបស់លោក ស៊ុំ ជា ក្នុងការសន្និដ្ឋានថា ខ្មែរក្រហមបានព្យាយាមអូសទាញទាហានរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ដោយប្រកាសតាមវិទ្យុ និង មីក្រូថាពួកគេត្រូវចូលមកបង្ហាញខ្លួនដើម្បីសហការ ឬ ចូលរួមជាមួយកងទ័ពខ្មែរក្រហម ដែលក្រោយមកនឹងត្រូវយកទៅសម្លាប់ចោល
44
។
វីដេអូ
