សាវតារ និង តួនាទី
អ្នកស្រី ធុថ ផាន់ដារាសា ហ្វឺនីញេស ជាជនជាតិបារាំង កើតនៅរាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងខែ សីហា ឆ្នាំ១៩៤៦
1
ហើយគាត់បានរៀបការ និង មានកូន ៣នាក់
2
។ កូនគាត់ម្នាក់បានស្លាប់ក្នុងរបបខ្មែរក្រហម
3
។
អ្នកស្រី ធុថ ផាន់ដារាសា ហ្វឺនីញេស បានផ្តល់ភ័ស្តុតាងក្នុងសំណុំរឿង ០០២/០១ អំពីព្យសនកម្ម និង ការឈឺចាប់របស់គាត់ដោយសារការបាត់បង់ឪពុកម្តាយ និង ហើយបន្ទាប់មកកូនម្នាក់របស់គាត់ បន្ទាប់ពីត្រូវបានបញ្ជូនទៅនៅក្នុងជំរំធ្វើពលកម្មដោយបង្ខំ។
ការជម្លៀសចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញក្រោយថ្ងៃទី ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥
នៅពេលដែលខ្មែរក្រហមចូលទីក្រុងភ្នំពេញនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ពួកគេបានបង្គាប់ឲ្យប្រជាជនចាកចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញភ្លាមៗ ដោយសាររដ្ឋាភិបាលព្យាយាម “បោសសម្អាតទីក្រុង” និង មានការទម្លាក់គ្រាប់បែក
4
។ ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីរូបនេះ បានផ្តល់សក្ខីកម្មថា គាត់បានឮសំឡេងកាំភ្លើង ហើយបានឃើញបុរសម្នាក់ដែលទើបតែត្រូវបានបាញ់សម្លាប់ដោយខ្មែរក្រហម
5
។
ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីរូបនេះ បានដឹងពីបងជីដូនមួយរបស់គាត់ ឈ្មោះ យឿន ថា នៅពេលខ្មែរក្រហមចូលទីក្រុងភ្នំពេញ ឧត្តមសេនីយ៍ ថាច ត្រូវបានហៅឲ្យមកកាន់ក្រសួងព័ត៌មាន
6
។ អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងបានផ្អែកលើភ័ស្តុតាងរបស់លោកស្រី ក្នុងចំណោមភ័ស្តុតាងផ្សេងទៀត ក្នុងការកំណត់ថាថាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ទាំងអស់បានបាត់ខ្លួន ហើយប្រព័ន្ធសារព័ត៌មាន និង ព្រឹត្តបត្រការទូតបានរាយការណ៍ជា បន្តបន្ទាប់ថា មន្ត្រីមួយចំនួនរួមមាននាយករដ្ឋមន្ត្រី ឡុង បូរ៉េត ឧត្តមសេនីយ៍ត្រី លន់ ណុន និង ព្រះអង្គម្ចាស់ សិរិមតៈ ត្រូវបានប្រហារជីវិត
7
។
ទាហានខ្មែរក្រហមប្រដាប់ដោយអាវុធបានតម្រង់ជួរតាមដងផ្លូវសំខាន់ៗ និង ត្រួតពិនិត្យការជម្លៀស ហើយពួកគេបានបង្គាប់ឲ្យប្រជាជនបន្តដំណើរចាកចេញពីទីក្រុងឆ្ពោះទៅមុខ
8
។ រថយន្តរបស់គាត់ និង របស់របរផ្សេងៗត្រូវបានទាហានខ្មែរក្រហមរឹបអូស
9
។ ដោយខ្លាចកូនៗ និង ក្មួយប្រុសវង្វេង គាត់បានចងពួកគេជាប់ជាមួយគ្នា
10
។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការជម្លៀសនេះ គាត់បានឃើញស្ត្រីសម្រាលកូននៅតាមផ្លូវ និង អ្នកជំងឺត្រូវបានគេដឹកនៅលើគ្រែមន្ទីរពេទ្យដោយមានព្យួរសេរ៉ូម
11
។
ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណី និង ក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់ត្រូវបានជម្លៀសចេញពីភ្នំពេញទៅកំពង់ឆ្នាំង មុនពេលត្រូវបានបញ្ជូនទៅពោធិ៍សាត់វិញ
12
។ ប្រជាជនត្រូវបានទាហានខ្មែរក្រហមរុញឲ្យឡើងទៅលើរថភ្លើង និង រថយន្តដែលផ្ទុកមនុស្សលើសចំណុះ
13
។ ពួកគេត្រូវបានណែនាំឱ្យបំផ្លាញឯកសាររដ្ឋបាល ឬអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ ហើយប្តូរឈ្មោះមុនចូលដល់ភូមិគោលដៅ
14
។
អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងបានរកឃើញថា “មនុស្សរាប់រយពាន់នាក់” ត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅក្រោយពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧៥
15
។ អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូង ផ្អែកលើភ័ស្តុតាងរបស់ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីរូបនេះ ក្នុងចំណោម ភ័ស្តុតាងរបស់ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីផ្សេងទៀតក្នុងការកំណត់ថាដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីទាំងនោះដែលត្រូវបានជម្លៀសក្នុងអំឡុងការផ្លាស់ទីលំនៅក្នុងដំណាក់កាលទី២ បានទទួលរងនូវការលំបាកវេទនាកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរថែមទៀត ដោយសារពួកគេបានទទួលរងនូវស្ថានភាពទន់ខ្សោយរួចមកហើយ ដែលបណ្តាលមកពីការផ្លាស់ទីលំនៅដោយបង្ខំក្នុងដំណាក់កាលទី១
16
។ ហើយមានច្រើនករណីដែលទាហានខ្មែរក្រហមបានបាញ់សម្លាប់ជនស៊ីវិលក្នុងពេលជម្លៀស
17
។
ការសាកសួរដោយខ្មែរក្រហមនៅបឹងកន្ទួត
ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីបានផ្តល់សក្ខីកម្មថា គាត់ គ្រួសាររបស់នាង និង យ៉ាងហោចណាស់ប្រាំមួយគ្រួសារផ្សេងទៀត ត្រូវបានគំរាមកំហែងដោយអាវុធ ហើយត្រូវបានសាកសួរអំពីប្រវត្តិរបស់ពួកគេនៅបឹងកន្ទួត នៅជិត បាត់ដំបង
18
។ គាត់បានឆ្លើយថា គាត់ជាអ្នកធ្វើស្រែ ហើយគាត់អត់មានឯកសារអីទេ
19
។ ខ្មែរក្រហមបានសួរពួកគេតាំងពីព្រឹកព្រលឹមរហូតដល់ពេលរសៀល នូវសំណួរដដែលៗ ហើយគាត់បានបន្តឆ្លើយចម្លើយដដែលៗដែរ
20
។ ក្រោយពីសាកសួររួច ពួកគេត្រូវបានដោះលែង និង បញ្ជូនទៅកាន់ទីតាំងថ្មី ហើយអ្នកខ្លះត្រូវបានបំបែកចេញពីក្រុមគ្រួសារ
21
។
ស្ថានភាពនៅការដ្ឋាន និង ការស្លាប់ឪពុកម្តាយរបស់អ្នកស្រី ធុថ ផាន់ដារាសា ហ្វឺនីញេស
ដើមបណ្ដឹងរដ្ឋប្បវេណី ប្ដី និង កូន ត្រូវបានបញ្ជូនទៅភូមិថ្មី។ ចំណែកឪពុកម្ដាយ និង បងប្អូនរបស់គាត់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅបឹងកន្ទួត
22
។ គាត់ត្រូវបានគេបង្ខំឱ្យធ្វើស្រែចាប់ពីម៉ោង៥ ឬម៉ោង៤.៣០នាទីព្រឹក
23
ហើយត្រូវបានគិញខ្មែរក្រហមតាមឃ្លាំមើល
24
។
ឪពុកម្តាយរបស់គាត់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅធ្វើការជាមួយក្មេងជំទង់ដោយគ្មានអាហារហូប និង បានស្លាប់ជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងឆ្នាំ១៩៧៦
25
។ គាត់បាននិយាយថាការស្លាប់ឪពុកម្តាយរបស់គាត់គឺជាអ្វីដែលគាត់មិនអាចបំភ្លេចបានក្នុងឆាកជីវិតរបស់គាត់
26
។
ការស្លាប់កូនប្រុសរបស់អ្នកស្រី ធុថ ផាន់ដារាសា ហ្វឺនីញេស
អ្នកស្រី ធុថ ផាន់ដារាសា ហ្វឺនីញេស បានរំលឹកពីការស្លាប់កូនប្រុសរបស់អ្នកស្រីដោយសារជំងឺរលាកស្រោមខួរក្នុងរបបខ្មែរក្រហម ដែលមិនអាចសង្គ្រោះបានដោយសារខ្វះថ្នាំពេទ្យ
27
។ រូបថតកូនប្រុសដែលបានស្លាប់ ថតមុនឆ្នាំ១៩៧៥ គឺជាវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍តែមួយគត់ដែលគាត់បានរក្សាទុក ដោយរុំវាក្នុងថង់ផ្លាស្ទិច។ គាត់បានលាក់ រូបថតទាំងនោះ ហើយយកមកជាមួយគាត់នៅពេលធ្វើការ
28
។ អង្គជំនុំជម្រះសាលាដំបូងបានផ្អែកលើភ័ស្តុតាងរបស់ដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីរូបនេះ ក្នុងចំណោមភ័ស្តុតាងផ្សេងទៀត ក្នុងការរកឃើញថាមានការសម្លាប់ចំនួន៥៤ ករណីក្នុងអំឡុងពេលផ្លាស់ទីលំនៅមុនខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៧៥។
សេចក្តីថ្លែងទុក្ខ
“[...] យើងធ្វើការដូចគ្នាគឺថាពី -- តាំងពីព្រលឹម ហើយរហូតដល់យប់ ហើយយើងមានម្ហូបអាហារនោះ គឺថាបន្តិចបន្ដួចបំផុត គឺថាមានតែមួយកូនវែក ក្មេងៗឃ្លាន ៗហើយពេលហ្នឹងគឺថាជារដូវមូសុង គឺថាក្មេងៗដែលធ្លាប់តែរស់នៅស្រួលហ្នឹង គឺថាពិបាកមែនទែន មករស់នៅរបៀបអ៊ីចឹងអត់មានអីទាំងអស់ គ្មានអីហូបចុក”
30
។
“[...] ខ្ញុំគិតថានៅពេលដែលចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជានៅឆ្នាំ៧៩នោះ ខ្ញុំគិតតែពីញ៉ាំអាហារដើម្បីឲ្យមានកម្លាំងឡើងវិញ ហើយពេលនោះ ខ្ញុំសុខភាពមាំមួនជាងមុន”
31
។
“[...] ហើយខ្ញុំឃើញឪពុកខ្ញុំ គេឲ្យគាត់ទាញអូសនង្គ័លជំនួសឲ្យគោក្របី។ ហើយឃើញឪពុកខ្ញុំហ្នឹងដូចជាចាស់ជាងអាយុដល់ទៅ១០ឆ្នាំ -- ចាស់ជាងអាយុ១០ឆ្នាំទៅទៀត គ្រាន់តែធ្វើការបានប៉ុន្មានថ្ងៃហ្នឹងទៅ។ ថាការងារហ្នឹងគឺថាមិនអាចទ្រាំទ្របានទេ ឃើញសក់គាត់ឡើងស្កូវ គឺថាឃើញការគាត់ធ្វើការហ្នឹងលំបាកមែនទែន។ នេះជារូបភាពមួយដែលគួរឲ្យរន្ធត់ ហើយខ្ញុំក៏មិនចង់ស្រមៃឃើញរូបភាពហ្នឹងឡើងវិញទៀតដែរ។ ហើយពេលនុ៎ងប្ដីខ្ញុំគាត់ឈឺ។ គាត់ជាពេទ្យ។ តាំងពីថ្ងៃដំបូងនោះ គាត់ឈឺគាត់ហើមដៃហើមជើងពេញ ហើយគាត់ក៏នៅក្នុងខ្ទមហ្នឹង។ ហើយពេលហ្នឹងខ្មែរក្រហមនាំយើងចេញ”
32
។
“[...] ដែលថាខ្ញុំមិនអាចបំភ្លេចបានទេ អ្វីដែលខ្ញុំឃើញនេះៗ។ នៅក្នុងគាត់ស្លាប់នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌ ដូចយើងមិន -- ថាវាហួសពីៗសត្វធាតុនោះទៀត គឺថាវាក្នុងលក្ខខណ្ឌមួយដែលថាខ្ញុំមិនអាចរកពាក្យណាមកពិពណ៌នាពីលក្ខខណ្ឌនេះបានទេ។ ខ្ញុំ -- គាត់ គេទម្លាក់គាត់ចូលក្នុងរណ្ដៅដោយគ្មានអ្វីទាំងអស់ ហើយខ្ញុំមិនដឹងថាគេទម្លាក់គាត់នៅក្នុងរណ្ដៅកន្លែងណានោះទេ។ យើង -- អ៊ីចឹងខ្ញុំមាន -- រាល់ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំស្ដីបន្ទោសខ្លួនឯង ដែលមិនអាចដឹងថាគាត់នៅកន្លែងណា។ ដែលមិនអាចជួយសង្គ្រោះជីវិតរបស់គាត់បាន។ បើកាលណោះ បើខ្ញុំក្លាហានជាងនេះវិញនោះ ខ្ញុំមុខប្រហែលជាអាចលួចស្រូវលួចស្អីៗសព្វបែបយ៉ាងដើម្បីឲ្យគាត់មានអាហារហូបចុក ប្រហែលជាដល់ពេលនេះ ប្រហែលជាគាត់អាចនៅរស់ក៏ថាបានដែរ។ អ៊ីចឹងដូចអ្នកស្រី លោកស្រីមេធាវីដឹងហើយ គឺថាគាត់បាត់ទៅរហូតហើយ គ្មានថ្ងៃណាវិលត្រឡប់វិញទេ។ ដោយសារអាស្រ័យហេតុនេះហើយបានខ្ញុំមកផ្ដល់សក្ខីកម្មនៅទីនេះ ដើម្បីសុំឲ្យរកយុត្តិធម៌ ពីព្រោះថាៗយើងៗដូចជារំឭកទៅដល់ព្រលឹងបុព្វ -- អ្នកដែលស្លាប់ទៅហើយ។ អ៊ីចឹង ខ្ញុំជាអ្នកកាន់សាសនាព្រះពុទ្ធអ៊ីចឹង ខ្ញុំដឹងថាព្រលឹងហោះហើរនៅក្នុងពិភពលោកយើងនេះ គឺថានៅតែមានរលកញ័រនៃព្រលឹងនេះ ហើយបើសិនជាយុត្តិធម៌ត្រូវបានរកឃើញនោះ គឺថាៗជាកិត្តិយសមួយដែលៗតម្រូវឲ្យខ្ញុំចង់ផ្ដល់ទៅឲ្យព្រលឹងដែលៗមនុស្សរាប់លាន -- ២លាននាក់ដែលកំពុងតែអណ្ដែតត្រសែតគ្មានទិសដៅនេះ។ ជាកិត្តិយសដែលខ្ញុំចង់ឲ្យគេផ្ដល់ឲ្យព្រលឹងទាំងអស់ហ្នឹង”
33
។
“[...] វាពិបាក -- គួរឲ្យអាណិតណាស់ កាលហ្នឹងឃើញក្មេងហ្នឹងពាក់អាវយឺតហ្នឹងពណ៌លឿង គឺខ្ញុំមើលឃើញហ្នឹង គឺជារូបកូនខ្ញុំហ្នឹង គឺថាយើងឃើញអាវពណ៌លឿងហ្នឹង។ កាលនោះ គឺថាឃើញកូន ខ្ញុំឃើញកូនខ្ញុំដាច់ខ្យល់។ កូនខ្ញុំសួរខ្ញុំថា ពេលនោះ វាមុននឹងស្លាប់ហ្នឹង ញញឹមដាក់ខ្ញុំហើយ ឲ្យវាឲ្យខ្ញុំញញឹមដាក់វាវិញ។ ហើយខ្ញុំគួរឲ្យចំពោះខ្ញុំក្ដុកក្ដួលណាស់ ព្រោះថាអស់លោកទាំងអស់គ្នាយល់ហើយ ថាពេលកូនជិតស្លាប់ហើយញញឹមដាក់ម្ដាយ ហើយសុំឲ្យម្ដាយញញឹមដាក់វិញនេះ”
34
។
“[...] ចឹងខ្ញុំមានមុនហ្នឹងគឺថាជីវិតខ្ញុំល្អ ឱកាសល្អណាស់ ហើយបន្ទាប់មកទៀត -- ហើយកាលដែលខ្ញុំនៅក្មេងនោះគឺថាខ្ញុំ -- កាលខ្ញុំនៅបារាំងនោះគឺថា ជាការតស៊ូដើម្បីឲ្យរស់ឡើងវិញ គឺថាកាលនោះមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯងឯកការ ត្រូវតែតស៊ូ កាលណោះហើយត្រូវតែខំរៀនយកបណ្ណបើកបរ ខំរៀនពេលល្ងាចដើម្បីទទួលបានសញ្ញាបត្រ ហើយមានរកការងារបានធ្វើ”
35
។
“[...] នៅក្នុងតុលាការនេះគឺថាអ្វីដែលខ្ញុំនឹកឃើញដំបូងហ្នឹង គឺថាម្ដាយខ្ញុំតែម្ដង។ ខ្ញុំមិនអាចទទួលស្គាល់ថាគាត់កំពុងស្លាប់នោះទេ។ ខ្ញុំរូបថត -- រូបគាត់នេះកំពុងតាមខ្ញុំរហូត។ កាលនុ៎ងគាត់ឃ្លានខ្លាំង ហើយយើងកាលណោះយើងទៅសហករណ៍ហ្នឹង ទៅ -- ហើយគាត់កាន់ចានមួយដើម្បីសុំម្ហូប បបរអីហ្នឹង ដល់គាត់ស្គមពេកអស់កម្លាំងចានហ្នឹងក៏ធ្លាក់ហ្នឹងទៅ គាត់ក៏ប្រវេប្រវាដើម្បីរកអង្ករបាយហ្នឹងឡើងវិញនេះ។ ហើយគឺពេលនេះគឺថាខ្ញុំក្នុងឋានៈជាកូនគាត់នោះ ខ្ញុំ -- អ្នកម្ដាយខ្ញុំសូមប្ដឹងដើម្បីគាត់នេះឯង”
36
។
វីដេអូ







